Anorexia nervosa

Mensen met anorexia nervosa hebben vaak een verkeerde interpretatie van de lichaamsomvang. Dit resulteert in langdurig weigeren te eten en gewichtsverlies. Anorexia nervosa ontwikkelt zich meestal in het begin van de adolescentie en komt meer voor bij vrouwen. De oorzaak is vaak te vinden bij een sociale druk om slank te zijn. De aandoening kan veranderingen in de hormoonhuishouding veroorzaken die invloed hebben op menstruatie en groei.

Anorexia nervosa

Mensen met anorexia nervosa hebben een verkeerde opvatting over hun uiterlijk en omvang en zijn ervan overtuigd dat ze dik zijn, ondanks alle bewijzen van het tegendeel. Ze nemen maatregelen om af te vallen, zoals diëten volgen, zwaar sporten, overgeven en laxeermiddelen slikken. Ze gaan vaak zeer ver in het verbergen van deze stategieën en het gewichtsverlies voor hun gezinsleden. De aandoening kan veranderingen in de hormoonhuishouding veroorzaken die invloed hebben op menstruatie en groei. In ernstige gevallen wordt het gewichtsverlies levensbedreigend. Anorexia komt vooral in de westerse voor, met name in de sociaal-economisch gezien hogere middenklasse. Meestal gaat het om meisjes tussen twaalf en achttien jaar. in Nederland heeft ongeveer 1 procent in deze leeftijdsgrop de aandoeing, die ook bij steeds meer jongens en jongere kinderen begint voor te komen. Aangezien heel veel mensen in hun leven wel een periode van (soms rigoureus) afvallen hebben, meestal van voorbijgaande aard, is niet helemaal duidelijk hoeveel mensen de aandoening hebben. Anorexia in een milde voorbijgaande vorm wordt vaak niet ontdekt. Anorexia nervosa komt in sommige families meer voor en kan gerelateerd zijn aan boulimie.

De oorzaken

De oorzaak van anorexia is niet bekend, maar sociale factoren spelen er zeker een grote rol bij. Anorexia nervosa ontstaat soms na het volgen van een afslankdieet. Het enorme belang dat in de westerse cultuur aan een slank lichaam wordt gehecht, leidt ertoe dat veel mensen met een normaal postuur onnodig een dieet volgen, vaak door gebrek aan zelfvertrouwen. Kinderen (vooral meisjes) in de adolesentie zijn zich al vroeg van deze normen bewust en eten vaak bewust weining om het ideale uiterlijk te handhaven. Soms wordt de aandoening door stress of een depressie in gang gezet.

Anorexia komt vooral vaak voor bij jonge mensen die onder druk van de familie staan om te presteren. De tiener kan dan de zeggenschap over een stuk van zijn leven behouden door te eigeren te eten (gevecht om de autonomie). Anorexia kan een beroepsziekte worden genoemd bij modellen en (ballet-)dansers.

De symptomen

Bijna iedereen probeert wel eens wat af te vallen en vooral tieners willen graag slank zijn. Normaal dieet houden is echter wat anders dan langdurig te weining eten. De symptomen en gedragspatronen in het begin van de aandoening zijn:

• niet willen eten, ondanks de honger, vooral geen calorierijk voedsel;
• vreetbuien, omdat het lichaam het hongeren niet meer uithoudt, gevolgd door braken;
• dwangmatig bezig zijn met eten;
• preoccupatie met lichaamsomvang en gewicht;
• gewichtsverlies dat door slobberige kleding wordt verhuld;
• ervan overtuigd zijn te dik te zijn;
• gebruik van eetlustremmers en laxeermiddelen;
• extreem veel sporten.

Een depressie kan als complicatie ontstaan en tot zelfbeschadiging en zelfmoordpogingen leiden. De lichamelijke symptomen kunnen geleidelijk gedurende weken of maanden te voorschijn komen en worden steed extremer. Hiertoe behoren:

• extreem gewichtsverlies;
• verdwijnen van spiermassa;
• opgezette enkels;
• fijn lang lichaamshaar op romp en ledematen;
• uitblijven van menstruate.

Als anorexia voor of in het begin van de puberteit ontstaat, kan de ontwikkeling van de volwassen geslachtskenmerken vertragen of stoppen. Extreem gewichtsverlies kan leiden tot verstoring vanhet chemisch evenwicht in het bloed, afname van de botdichtheid, chronische hartfalen en uiteindelijk de dood.

De diagnose

Iemand metanorexia wil meestal niet toegeven dat er een probleem is. Ook zullen anorexia-patiënten hun uiterste best doen hun geobserdeerdheid voor voedsel verborgen te houden. Vaak is een ouder of vriend de eerste die ongerust wordt en naar de dokter gaat. De dokter zal de patiënt onderzoeken om de mate van gewichtsverlies te bepalen en andere stoornissen uit te sluiten, zoals een spijsverteringsziekte of kanker. Hij kan bloedonderzoek laten uitvoeren om te zien of de bloedchemie uit balans is. Hij zal ook naar onderliggende of geassocieerde psychische stoornissen zoals depressie kijken.

De behandeling

Behandeling is vaak moeilijk doordat de patiënt niet toegeeft ziek te zijn. Als iemand erg is afgevallen of als de patiënt zichzelf in gevaar brengt, kan ziekenhuisopname volgen. In minder ernstige gevallen vindt de behandeling thuis plaats onder supervisie van de arts. Er wordt een normaal streefgewicht vastgesteld en het gewicht wordt geregeld gecontroleerd. De patiënt kan een gesprek met een diëtist hebben. In het ziekenhuis moet iemand met anorexia soms in bed blijven terwijl de eetgewoonten worden bijgesteld tot een streefgewicht is bereikt. Thuis kan een gezinslid of vriend het dieet van de patiënt op een rustige, ondersteunende manier in de gaten houden. Mensen met anorexia krijgen meestal psychotherapie, zoals cognitieve therapie om een realistischer zelfbeeld te bewerkstelligen of gedragstherapie om abnormaal gedrag te corrigeren. ook kunnen antidepressiva worden gegeven.

De prognose

Ongeveer 20 procent van de mensen met anorexia herstelt na behandeling volledig, maar evenveel mensen blijven ernstig ziek. Zelfs als het streefgewicht is bereikt, moet dit met professionele hulp gehandhaafd blijven. Bij de overige 60 procent blijft de aandoening bestaan, maar wisselt ze in ernst. De symptomen kunnen bij stress terugkeren. soms kan zich tot vijf jaar na de diagnose boulimie (vreetbuien) ontwikkelen. Meestal als het gevolg van overmatig hongeren. Ongeveer 5 procent van de mensen met anorexia overlijdt door ondervoeding of zelfdoding.