Leren leven met virilisatie

Virilisatie is een ontwikkeling van mannelijke kenmerken bij een vrouw, als gevolg van een overmatige hoeveelheid mannelijke hormonen. In sommige gevallen is er sprake van erfelijkheid en kan bij de geboorte a aanwezig zijn, maar diet zich meestal later in het leven voor. De symptomen nemen toe naarmate er meer mannelijke geslachtshormonen aanwezig zijn. Als virilisatie zich later in het leven ontwikkelt, kan dat komen door overmatige productie van mannelijke hormonen in de eierstokken. Vrouwen hebben een laag gehalte aan mannelijke geslachtshormonen; deze worden bij vrouwen geproduceerd door de bijnieren en de eierstokken. Als deze productie fors toeneemt, beginnen zich mannelijke kenmerken te ontwikkelen. Deze afwijking noemen we virilisatie. Virilisatie komt vooral op volwassen leeftijd voor en geeft symptomen als een lage stem, sterke haargroei op gezicht en lichaam, ook wel hirsutisme genaamd, en dunner worden van haar op de slapen en kruin. Vrouwen ervaren deze symptomen vaak als psychisch erg belastend. De aandoening is een enkele keer al bi de geboorte aanwezig, en dan meestal te wijten aan een erfelijke stofwisselingsstoornis die voor abnormale hormoongehaltes zorgt.

De oorzaken

Als virilisatie zich later in het leven ontwikkelt, kan dat komen door overmatige productie van mannelijke hormonen in de eierestokken zoals bij het polycysteus-ovariumsyndroom. Virilisatie kan ook het gevolg zijn van een tumor van de bijnier of ht gebruik van middelen waar mannelijke hormonen inzitten.

De symptomen

De symptomen nemen toe naarmate er meer mannelijke geslachtshormonen aanwezig zijn. Deze zijn onder andere:

• sterke haargroei op gezicht en lichaam;
• menstruatie wordt minder regelmatig of blijft uit;
• borsten worden kleiner of komen in een enkel geval helemaal niet tot ontwikkeling;
• clitoris wordt groter;
• strottenhoofd (adamsappel) wordt blijvend groter; stem word lager;
• haar op de slapen en kruin wordt dunner.

Het verstoorde hormonale evenwicht kan tot toegenomen spiergroei leiden, waardoor de vrouw een mannelijk figuur krijgt.

De behandeling

Uw arts zal u onderzoeken om de oorzaak van uw symptomen te bepalen. Aanvullend onderzoek kan zijn: bloedonderzoek om het hormoongehalte te meten, een MRI of CT-scan om te kijken of er een tumor aan de bijnier is, een echo om de eierstokken te beoordelen.

Na behandeling van de oorzaak, zullen de veranderingen fnemen. Als geen oorzaak gevonden wordt, dan kan mogelijk met hormonale therapie (soms anticonceptiepil) de hormoonproductie van de eierstokken onderdrukt worden en het gehalte aan mannelijke geslachtshormonen teruggebracht worden. U krijgt advies over wat te doen met de haargroei; elektrolyse en harsen zijn mogeijkheden.