Botulisme, hoe en wat?

Botulisme is een bij mensen vrij zeldzame maar kan een dodelijke voedselvergiftiging zijn, die veroorzaakt wordt door een bacterie; nl. Clostridium Botulinum. Ze wordt veroorzaakt door een bacterie die gifstoffen (botuline) aanmaakt die het zenuwstelsel aantasten, wat zich resulteert in spierverlammingsverschijnselen en helaas soms met de dood tot gevolg.

Uiteindelijk stoppen de ademhalingsspieren en vervolgens het hart, ook een spier, met kloppen. Het is niet de bacterie die de ziekte tot gevolg heeft maar het vergif (toxine) dat de bacterie uitscheidt. Dit vergif dat Botuline genoemd wordt, is een zenuwgas dat de signaaloverdracht van de spieren naar de hersenen en omgekeerd blokkeert.

Botulisme is een voedselvergiftiging waar doorgaans vooral vissen en watervogels aan ten onder gaan. Ze is wereldwijd verspreidt en maakt geen onderscheidt tussen bevolkingslagen.

De naam

Ze hebben de naam botulinum, botulisme afgeleid van het woord botulus wat worst wil zeggen. Dit omdat de eerste botulisme verschijnselen bij mensen gediagnosteert werden bij mensen die besmet vlees uit vleesconserven gegeten hadden. (Dus altijd kijken dat uw conserven niet beschadigd zijn, niet gevallen zijn, en niet vervallen zijn.)

Hoe kan je deze ziekte nu oplopen?

• Door eten van besmet voedsel
• Door infecties in een open wond (meestal door verontreinigde grond)
• Baby-tjes door het verorberen van botulinesporen bevattende honing,
• Dieren: door het eten van door botulisme gestorven kadavers waar maden opzitten. Het kadaver zelf is niet besmettelijk voor de meeste vlees- en aaseters, maar de maden absorberen ook de anaërobe lelijkaards die voor zoveel leed oorzakig zijn.

Levensbedreigend

Er bestaan zeven types botulismes, waarvan er toch drie levensbedreigend kunnen zijn voor de mens en dit soms al van 12 tot 36 uur na de besmetting. Oppassen geblazen dus.

De mens is vooral gevoelig voor botulisme toxine typen A, B, E, en F.
Bij watervogels komt meestal botulisme toxine typen C en D voor.

We zetten even de drie mensbesmettelijke varianten op een rijtje:

• 1. zuigelingenbotulisme, (incubatietijd: kan heel snel gaan)
• 2. voedselbotulisme, (incubatietijd: 12 tot 36 uur)
• 3. wondbotulisme, (incubatietijd: 4 tot 18 dagen)

1. Zuigelingenbotulisme

• Komt meestal voor bij baby-tjes van 2 à 3 maand oud, die of besmet voedsel of botulinesporen bevattende honing opgelepeld kregen.
• De honing verwarmen heeft geen zin, want dan verliest hij zijn geneeskrachtige eigenschappen. Geen honing voor zuigelingen is hier dus een aanrader.
• De botulinesporen ontkiemen in de dikke darm alwaar ze de toxine gaan produceren en die van daaruit door het hele lichaampje doorzenden
.

Ziektebeeld:

• Eerste stadium: darmverstopping, ziekelijke slaapzucht, geestelijke ongevoeligheid, extreem verminderde eetlust,
• Tweede stadium: slik en zuigproblemen, algemene zwakte, weinig bewegen (ook het hoofdje), algemene slome indruk,
• Derde stadium: algemene spierverzwakking, ademhalingsproblemen (wat voor een baby’tje vlug in een acute levensbedreigende situatie ontaard.

2. Voedselbotulisme
Ziektebeeld:

• Eerste stadium: Dubbelzicht en/of onscherp zicht, problemen om te praten, slikproblemen
• Tweede stadium: braken, misselijkheid, verstopping, diarree,
• Derde stadium: spierverzwakking, (steeds van het hoofd te beginnen zo langzaam verspreidende naar het gehele lichaam, spierverlamming (zelfde als voorgaande), ademhalingsmoeilijkheden, (wanneer deze spieren in verlamming gaan ontstaat er een levensbedreigende situatie),

3. Wondbotulisme
Ziektebeeld:

• Is zeldzamer dan voedselbotulisme.
• De bacterie ontwikkelt zich van zodra besmette grond in aanmerking komt met een open wonde.
• De bacterie is immers dol op warm en vochtige omgevingen. Het ziektebeeld nijgt naar voedselbotulisme, zij het soms zonder de darmklachten.

TROOST

• Er is wel een troost. De bacterie, nl. de Clostridium Botulinum, heeft de positieve eigenschap zich enkel onder extreem afgepaalde omstandigheden te kunnen vermenigvuldigen.
• Namelijk: in een zuurstofarm maar eiwitrijke omgeving (vb. stilstaand ondiep water van minstens 20°C, waarin dode vissen of vogels drijven),
• Daarom is het van CRUSIAAL belang om dode vissen, vogels, andere dieren uit het water te halen en te laten verbranden. (niet begraven, dan blijft de bacterie actief).
• De meeste aaseters en vleeseters bezitten een speciaal enzym dat hen in staat stelt door botulisme gestorven dieren toch op te eten zonder zelf ziek te worden.

Botulisme is NIET van mens op mens, van dier op dier of van mens op dier, dier op mens overdraagbaar zoals dat bij andere infectieziekten wel het geval is, omdat ze wordt overgedragen via voedsel of wonden. Wat u niet mag doen is dus met de huid in aanraking komen met een door botulisme besmette omgeving en dan zonder wassen uw dagelijkse dingen doen zoals koken en erger. Hygiëne is een must, maar dat is het altijd.

Hoe kan ik ze voorkomen?

• Wees voorzichtig met wat u eet! Wanneer u twijfelt over de versheid van een product, onmiddellijk de vuilbak in. Niet eerst proever, een kleine tongaanraking kan al genoeg zijn om de besmetting te krijgen.
• Spoel groenten en fruit heel goed af, indien mogelijk was ze,
• Bij verhitting wordt de botulisme bacterie vernietigd, (verhitting, niet even lauw opwarmen hé),
• Tracht geen onbekende dode dieren met de handen (huid) aan te raken en indien wel was daarna uw handen en onderarmen minstens drie maal met desinfecterende zeep. Stop tussen de twee handelingen vooral geen voedsel dat u met uw handen aanraakt in uw mond, en nog veel minder uw handen zelf.
• Geef geen honing aan babytjes die jonger dan een jaar zijn. (zuigelingenbotulisme),
• Kijk ALTIJD of uw conserven niet beschadigd zijn voor openen, of ze niet gevallen zijn, en of niet vervallen zijn. Bij de minste twijfel, hups de vuilbak in, NIET OPENEN.
Open ook nooit een roest conservenblik,

Voor dieren:

• Wanneer u een ziek dier ziet dat en de vleugels uitstrekt, het hoofdje niet meer kan optillen en amper kan bewegen (veelal zit er ook een reukje aan) bel dan de vogelbescherming, dierenbescherming en vermeld erbij wat uw diagnose is.
• Kadavers altijd melden aan de gemeentediensten of naar het vilbeluik brengen,
• Kadavers niet begraven (de kiemen blijven actief),
• Ook geen kadavers in de vuilniszak steken,

Bij 1 of meerdere symptoomherkenning,

• Beter geen risico nemen en de huisarts raadplegen. Hoewel vrij zeldzaam is botulisme een zeer ernstige ziekte die snel tot levensbedreigende situaties kan leiden.
• SNELHEID IS EEN MUST, hoe vlugger men er bij is bij wanneer de diagnose botulisme wordt geconstateerd, hoe meer kans op volledig herstel en hoe minder permanente schade aan zenuwuiteinden.
• Volwassenen zullen een eenmalig tegengif toegediend krijgen. Ook is er veel kans dat er een Elektromyografietest wordt afgenomen. Dit is een test waarmee men de spieractiviteit en de spierspanning kan bekijken en meten.
• In het derde stadia zal meestal beademing en sondevoeding verreist zijn. Dit geldt vooral voor baby-tjes, omdat zij veel zwakker zijn. Hun ontwikkeling is maar net begonnen en hetzelfde geldt voor hun afweersysteem.
• Wanneer de patiënten weer zelfstandig kunnen ademen zal er fysio toegepast worden om de slik en/of zuigtechnieken weer aan te leren.

Links

Info: ‘dode eend’ foto: Wetterskip Fryslan
bacteriën :
botulisme folder © 2006 - 2010 Salu, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 13-12-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salu is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Botulisme, zeldzame voedselvergiftiging: Botulisme is een zeldzame vorm van voedselvergiftiging. Meestal wordt de bacterie die deze vergiftiging veroorzaakt gevonden in slecht bewaard voedsel of in oppervlak…
• Spierziekten bij dieren: botulisme, hernia, spieratrofie: Er komen veel verschillende spieraandoeningen voor zowel bij mensen en dieren. In dit artikel kunt u informatie vinden over de meest voorkomende/beke…
• Siereenden, kleur en leven op het erf: Er zijn tientallen soorten siereenden die u op het erf kunt houden. Een koppel is niet alleen kleurrijk, maar ook levendig en gezellig. U leest ook hoe u siereenden zel…
• Voedselvergiftiging & Oorzaak en behandeling: Als je een voedselvergiftiging hebt opgelopen ben je ziek als gevolg van het eten van voedsel dat besmet is met (levende) micro-organismen, toxinen daarvan, gift…
• Zoet met honing: Honing is de oudste natuurlijke zoetstof en tot de middeleeuwen over de hele wereld enorm populair. Honing was meer dan een zoetstof het was ook medicijn voor allerlei kwalen, basis voor cos…