Abortus provocatus

Abortus is de term voor het opzettelijk afbreken van een zwangerschap door medisch ingrijpen. De volledige term is abortus (arte) provocatus. Het woord abortus betekent op zichzelf ‘voortijdige geboorte’ of ‘miskraam’. Daarom heet een miskraam ook wel een spontane abortus.

De methoden

Je kunt abortus plegen door middel van een abortuspil, een zuigcurettage of een prostaglandinebehandeling. Daarnaast is er nog de dilatatie- en evacuatietechniek, maar deze methode wordt veel minder vaak toegepast.

De abortuspil bestaat uit twee pillen. De ene pil bevat mifepriston. Dit is een steroïde dat de aanvoer van progesteron in de weg staat. Progesteron is een geslachtshormoon dat tijdens de tweede fase van de menstruatiecyclus en tijdens de zwangerschap geproduceerd wordt door het corpus luteum. Het zorgt ervoor dat de eicel bevrucht kan worden en geeft het de beste mogelijkheden om zich te ontwikkelen als baby. Het is dus nodig omde zwangerschap in stand te houden. Door de pil wordt het embryo losgemaakt van de baarmoederwand. De tweede pil bevat misoprotol. Dit middel wekt weeën op, waardoor de vrouw bevalt van het zwangerschapsproduct. Deze pil wordt 48 uur na de eerste ingenomen.

Bij een abortuspil ontstaat een heftige bloeding en pijn. Het heeft iets weg van een miskraam. De bloeding na het nemen van een abortuspil duurt 7 tot 10 dagen en in 2 tot 5% van de zwangerschappen werkt de abortuspil niet.
Je moet een abortuspil binnen 49 dagen van je zwangerschap, gerekend vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie innemen. Dit is inclusief de 5 dagen bedenktijd die in Nederland geldt. De pil is te krijgen in een abortuskliniek en valt onder de Nederlandse abortuswetgeving. Na de behandeling kan de vrouw naar huis.

Bij een zuigcurettage wordt er weefsel uit de baarmoeder gezogen door middel van een buisje dat verbonden staat met een vacuümpomp. Na 13 weken zwangerschap is dit niet meer mogelijk: de foetus is dan te groot om door het buisje te kunnen.

Wanneer een vrouw langer dan 13 weken zwanger is, wordt er meestal een prostaglandinebehandeling toegepast. De arts breekt het vruchtvlies. Het vruchtwater loopt zo weg en de foetus sterft in de baarmoeder. Dan krijgt de vrouw prostaglandine ingespoten. Er worden weeën opgewekt en ze baart een dode foetus. Zij krijgt tijdens deze behandeling valium toegediend, omdat de behandelijk anders te pijnlijk is.

De laatste methode, de dilatatie- en evacuatietechniek, wordt alleen gebruikt wanneer een vrouw al lange tijd zwanger is. In Nederland wordt dit niet toegepast omdat een abortus na 24 weken zwangerschap verboden is. De enige uitzondering op deze wetgeving is wanneer een foetus ernstig ziek is of niet kan overleven. De vrouw wordt bij deze techniek verdoofd en de baarmoederhals verwijd. Met behulp van medische instrumenten trekt de dokter de foetus dan uit de baarmoeder.
De voeten gaan eerst, daarna wordt via de kin met een zuigcurettage de schedelinhoud van de foetus afgezogen. De foetus sterft en zal dan uit de baarmoeder gehaald kunnen worden.

Abortus in Nederland

De eerste abortuskliniek in Nederland was het Mildredhuis in Arnhem. In 1971 begon deze stichting illegaal abortus provocatus uit te voeren. Het Mildredhuis werd financieel gesteund door onder andere de omroep VARA.

In dit jaar werd ook de VBOK – de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind – opgericht. Deze vereniging wil het ongeboren kind beschermen en de ouders steun geven bij een mislukte of ongeplande zwangerschap. Ook de stichting ‘Schreeuw om leven’ zet zich in voor de bescherming van het ongeboren kind.

Abortus provocatus is nog steeds strafbaar, maar wanneer de zwangere vrouw en de arts menen dat de vrouw zich in een noodsituatie bevindt, krijgt de arts een strafuitsluitingsgrond. Deze beslissing ligt enkel bij de vrouw, de vader heeft geen medezeggenschap. Hij kan dus niet eisen dat de vrouw de zwangerschap afbreekt, of ermee doorgaat.

In het wetboek staat dat het doden van een foetus die buiten het moederlichaam in leven kan blijven, gelijk staat aan het doden van een pasgeboren kind. Na 24 weken wordt de foetus in staat geacht op zichzelf in leven te kunnen blijven. Tot aan dat moment is een abortus provocatus een mogelijkheid, indien er een gegronde reden voor is en de vrouw een bedenktijd van 5 dagen heeft gehad. De abortus moet uiteraard worden uitgevoerd door een medicus. Als je 15 jaar of jonger bent, moet je toestemming hebben van je ouders. Als het proces volgens de regels is gegaan, wordt het een abortus provocatus lege artis (APLA) genoemd.

Feiten en cijfers

In 2005 zijn er 32.982 abortussen gepleegd in Nederland. 8,6 op de duizend vrouwen en meisjes tussen 15 en 45 jaar plegen een abortus. Het verschijnsel komt veel vaker voor bij Surinaamse en Antilliaanse vrouwen: 40,6 op de duizend Surinamers en 44 op de duizend Antillianen plegen een abortus. Het aantal abortussen onder tieners is gedaald.

Argumenten voor abortus

Mensen die vóór abortus zijn, zijn vaak van mening dat je een kind een goed leven moet kunnen bieden. Een kind heeft bijvoorbeeld aanwezige en stabiele ouders, een goed onderdak, redelijke kleding en voldoende voedsel nodig. Als je bijvoorbeeld te jong of te arm bent om een kind volgens de maatstaven van de huidige maatschappij op te voeden, kun je het de ellende beter besparen.

Het kind zal misschien het gevoel krijgen dat het ongewenst is, wat psychische problemen kan veroorzaken. Ook is er kans dat het kind gepest wordt als het bijvoorbeeld goedkope kleding draagt.

Als je als tiener zwanger wordt, is er een grote kans dat je nog niet verantwoordelijk genoeg bent om een kind op te voeden. Daar is levenservaring en bewustheid voor nodig. Dit ontbreekt vaak bij jonge ouders. Daarom zou de opvoeding problemen kunnen geven, wat weer negatieve gevolgen heeft voor de psychische toestand van zowel het kind als de ouder.

Daarnaast vormt school en werk voor die leeftijdscategorie een probleem. Een tiener van vijftien jaar of jonger is nog leerplichtig en kan geen andere baan vinden dan een krantenwijk. De moeder van het kind zal dus weinig aanwezig zijn bij de opvoeding en een gebrek aan geld hebben.

Voorstanders van abortus vinden dat een vrouw baas in eigen buik is. Dit standpunt staat bekend als een kreet van de actiegroep Dolle Mina. Een vrouw moet zelf over haar lichaam en leven kunnen beslissen. Het is zwaar om een kind op te voeden, zowel psychisch als financieel. Helemaal als je niet in de goede omstandigheden leeft.

Argumenten tegen abortus

Voor de meeste mensen is het krijgen van kinderen een zegen. 10% van de koppels is ongewenst kinderloos. Dit heeft een erg grote invloed op het leven van deze koppels. Daarom beschouwen tegenstanders van abortus het als ondankbaar om een kind te laten verwijderen.

Verder wordt het vaak als onmenselijk gezien: in principe vermoord je je eigen kind. Misschien is het zelfs nog wel erger: je laat het niet eens een blik op het leven werpen om te kijken of het de moeite waard is. Niet elk kind zal ongelukkig zijn met kleren van de Zeeman en een moeder achter de kassa van de Albert Heijn. Een kind is in zo’n geval niet gedoemd om gepest te worden. De kans is er, en hij is wellicht iets groter dan bij een kind dat opgroeit in normale omstandigheden, maar door abortus neem je de kans op een goede uitkomst ook weg. De foetus heeft geen medezeggenschap over zijn of haar eigen leven.

Ook voor de moeder zijn de kansen niet zo minimaal als ze lijken. Er zijn verschillende instanties die je bij het opvoeden van een kind kunnen helpen. Een voorbeeld hiervan is de VBOK. De VBOK biedt individuele begeleiding en ondersteuning. Ze helpen met het opbouwen van een steunend netwerk, en je kan meedoen met het zogenaamde buddyproject. Dit houdt in dat jonge moeders van 15 tot 23 jaar in de omgeving van Gouda één keer per week een getrainde vrijwilliger op bezoek krijgen. Een vrijwilliger is er om met de moeders te praten, te overleggen en om dingen te kunnen delen. Ook hebben ze gespreksgroepen, keuzegesprekken, relatiegesprekken en een hulplijn. Dit helpt moeders antwoorden te zoeken op hun vragen. Als laatst is er een VBOK-huis, waar moeders met hun kinderen kunnen wonen onder begeleiding van een groep en een mentor.

Naast het VBOK is er nog Stichting Steady, die helpt bij het regelen van financiële zaken bij voornamelijk tienermoeders. Stichting Jotin zorgt voor spullen wanneer ouders dit zelf niet kunnen financieren en ook geen steun van familie krijgen. Stichting Balans helpt ouders die kinderen hebben met leer- of gedragsproblemen en stichting KOG helpt bij familiezaken zoals scheidingen. Verder zijn er nog instanties die helpen bij het gezond blijven tijdens een zwangerschap. Dit zijn bijvoorbeeld het Voedingscentrum, waar vrouwen informatie krijgen over gezond eten tijdens hun zwangerschap, STIVORO voor vrouwen die wegens zwangerschap willen stoppen met roken en Stichting Mainline om zwangere vrouwen te helpen met het afkicken van drugs. Ook de overheid zal een financiele ondersteuning vormen. Er zijn dus genoeg instanties waarbij je terecht kunt.

Wanneer je ongewenst zwanger bent en écht totaal geen mogelijkheid ziet om je kind op te voeden, is ook adoptie een mogelijkheid. Zo neem je het leven van je kind niet weg en bied je het zelfs een veel grotere kans op een gelukkig leven. Je hoeft het kind niet zelf op te voeden en je biedt ouders die ongewenst kinderloos zijn een nieuw leven. Je kunt je kind blijven zien en hebt inspraak over bij welk gezin je kind terecht komt. Natuurlijk is adoptie ook niet perfect: je staat alsnog je kind af en het kan nog steeds zo zijn dat het kind daar psychisch onder lijdt. Maar zowel het kind als de adoptiefouders krijgen zo veel meer kansen. Het adoptieproces wordt begeleid door een hulpverleningsinstantie zoals de ‘Schreeuw om leven’-hulpverlening, de VBOK of de FIOM. De wens van de moeder wordt doorgegeven aan de Raad voor de Kinderbescherming. Er wordt een voogdijvereniging ingeschakeld die een pleeggezin zoekt voor de eerste drie maanden na de zwangerschap. De moeder kan in deze periode nog terugkomen op haar beslissing.
Na drie maanden tot een half jaar moet de moeder een afstandsverklaring ondertekenen via de rechter. De moeder mag haar wensen qua godsdienst, 1e kind van een gezin, woonomgeving en sociale omstandigheden bekendmaken. De Raad voor de Kinderbescherming zoekt dan een passend gezin en na een jaar kunnen de adoptiefouders officiele adoptie aanvragen. Dit is dus allemaal tot in detail geregeld, waardoor je zelf nog genoeg inspraak hebt, maar niet de volledige verantwoordelijkheid van de opvoeding van je kind op je draagt.

Er wordt gezegd dat het hebben van een kind teveel kansen voor de (tiener)moeder wegneemt. Zo beweert men dat de moeder geen tijd meer heeft om te studeren of carrière te maken. Een tienermoeder is echter jong genoeg om nog te gaan studeren als het kind ouder is. Daarbij komt het ook vaak voor dat de moeders gewoon studeren of een baan hebben. In zo’n geval past de vader op, brengt de moeder het kind naar opa en oma, naar een crèche of naar een oppas. De laatste twee opties zijn natuurlijk geen perfecte oplossingen, maar het kind krijgt wel de kans om te leven. Ik vind persoonlijk de beste optie echter om later te gaan studeren: het leven van je kind gaat voor. © 2008 - 2010 Persephone, gepubliceerd in Zwangerschap (Mens en Gezondheid) op 21-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Persephone is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Werkstuk: Abortus: Abortus is het beeindigen van de zwangerschap, dit artikel vat samen over hoe de abortus wet werkt, redenen van abortus, wat een spontane abortus is en hoe de gang van zaken is bij een abo…
• Zwangerschap en sporten: Ongeveer 40% van de vrouwen die zwanger zijn, zeggen te sporten. De helft van deze sportende vrouwen zegt tot zes maanden in de zwangerschap te sporten. Aërobe inspanning is de meest…
• Abortus, moord of oplossing?: Mensen kijken er tegenwoordig niet meer raar van op als 'dat meisje uit het dorp' verteld dat ze abortus heeft gepleegd. Het paste niet in haar wereldje en ze wou eerst carriére…
• Abortus of overtijdsbehandeling, hoe gaat dat?: Als je (denkt dat je) zwanger bent omdat je overtijd bent, en de zwangerschap is ongewenst, dan noemt men dat ook wel oneerbiedig ‘een ongelukje.’ Als je zwang…
• China: het eenkindbeleid en abortus: In China is er naast de abortuswetgeving al jaren het eenkindbeleid van toepassing. Een tweede kind mag wanneer er ruim voldoende financiele middelen aanwezig zijn en ind…

Bronnen en/of referenties

• http://nl.wikipedia.org/wiki/Abortus
• http://www.erishulp.nl
• http://www.vbok.nl
• http://www.tienermoeders.nl
• Discussies op fora en prikborden