InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Nierpijn: pijn aan de nieren, nierstreek en rugpijn

Nierpijn: pijn aan de nieren, nierstreek en rugpijn

Nierpijn: pijn aan de nieren, nierstreek en rugpijn Nierpijn of pijn aan de nieren duidt vaak op pijn in de nierstreek of pijn in één van beide flanken. Een mens heeft twee nieren, die te beschouwen zijn als filters die non-stop het bloed zuiveren. De nieren zijn in feite afvalverwijderaars; de nieren zijn onze belangrijkste uitscheidingsorganen. De nieren verwerken dagelijks zo'n 1.750 liter bloed en verwijderen afval en overtollig water. Het product dat zo ontstaat, wordt 'urine' genoemd. Dit wordt verscheidene malen per dag uitgescheiden door te plassen. De nieren zijn boonvormig, hebben ongeveer de grootte van een vuist, zijn 12 cm lang, 7 cm breed en 3 cm dik. De nieren bevinden zich aan de rugzijde boven de taillelijn. Nierpijn kan zowel links als rechts of aan beide zijden worden gevoeld. Wat is nierpijn en waar kan nierpijn op duiden?

Nierpijn


Nierpijn of pijn aan de nieren

De nieren hebben niet alleen een zeer goed aanpassingsvermogen, maar ook een enorme (verwerkings)capaciteit. Een mens kan ook met één nier goed functioneren. Vaak ontstaan er pas klachten als de capaciteit van de nieren nog maar zo’n dertig procent is. Dit gaat vaak gepaard met andere symptomen, zoals bloed bij het plassen en vochtophoping.

Als mensen denken dat ze last hebben van nierpijn, dan duidt dit vaak op pijn in de nierstreek of pijn in één van beide flanken, wat wijst op pijn in de rug ofwel het gebied tussen de onderste ribben en de billen. Pijn in de flank betekent niet noodzakelijkerwijs dat het afkomstig is van de nier. Andere oorzaken van pijn in de flank omvatten spierspanning, degeneratieve ziekten van de lumbale wervelkolom, een breuk of fractuur van een wervel of infectie van de wervelkolom, gordelroos en problemen aan de achterkant van het bekken. (Pijn in de omgeving van het bekken is een courante klacht gedurende de zwangerschap.) De meest voorkomende oorzaken van pijn aan de nieren zijn urineweginfecties en nierstenen.

Nierpijn symptomen

Nierpijn en rugpijn zijn vaak moeilijk van elkaar te onderscheiden, maar nierpijn wordt meestal dieper en hoger in de rug (en onder de ribben) gevoeld, terwijl rugpijn meestal meer in de onderrug gevoeld wordt. Nierpijn kan gepaard gaan met de volgende symptomen:

Verslechtering van de nierfunctie

Andere symptomen die kunnen optreden als de nierfunctie steeds meer aangetast is, zijn:

Mogelijke oorzaken pijn aan de nieren, nierstreek en rugpijn

Hieronder bespreken we de meest voorkomende oorzaken van nierpijn. De lijst van mogelijke oorzaken is niet uitputtend.

Nierpijn door nierletsel

De nier kan pijnlijk zijn als gevolg van nierletsel. Nierletsel wordt dikwijls veroorzaakt door stomp geweld door een ongeval met een motorvoertuig, een val of een ongeval tijdens het sporten. Een schot- of steekwond kan voor diep nierletsel zorgen.

Nierpijn door nierbekkenontsteking

De nier kan pijnlijk zijn als gevolg van een infectie. Een acute nierbekkenontsteking wordt 'acute pyelonefritis' genoemd. Het nierbekken is de holte in de nieren waarin de urine terechtkomt. Een nierbekkenontsteking wordt vaak veroorzaakt door bacteriën die opstijgen vanuit de blaas en meestal ligt er een niet opgemerkte of verwaarloosde blaasontsteking aan ten grondslag. Veel voorkomende symptomen van een nierbekkenontsteking zijn pijn aan één of beide zijden van de rug, wat vaak uitstraalt naar de geslachtsorganen en onderrug, (hoge) koorts en rillingen en algehele malaise.

Nierpijn door nierbloeding

Een nierbloeding kan verschillende oorzaken hebben, zoals:
  • iatrogeen (dat wil zeggen veroorzaakt door medische handelingen), door bijvoorbeeld een nierbiopsie (een medisch onderzoek waarbij met een dunne naald wat weefsel uit de nier wordt gehaald), door plaatsing van een PCN (percutane nefrostomie drain) na niertransplantatie;
  • stollingsstoornis;
  • trauma (zie boven); of
  • maligniteit.

Niersteen / Bron: Blausen.com / Wikimedia CommonsNiersteen / Bron: Blausen.com / Wikimedia Commons
Nierpijn door nierstenen
Nierstenen vormt een andere veel voorkomende oorzaak van pijn in de flank, maar door nierstenen veroorzaakte pijn doet zich meestal niet voor in de nier. Integendeel, de pijn van nierstenen ontstaat meestal doordat de niersteen een deel van de urinewegen blokkeert. Vaak betreft dat de ureter die de nier met de blaas verbindt. Er ontstaat dan koliekpijn, dat is een krampende pijn van wisselende intensiteit die zich aanvalsgewijs manifesteert in de rug en kan uitstralen naar onderbuik, de zijkant van de buik en lies. Deze pijn gaat gepaard met bewegingsdrang. Misselijkheid en braken komen ook vaak voor. Bloed in de urine en frequent en pijnlijk urineren zijn andere symptomen die kunnen duiden op nierstenen.

Andere oorzaken van nierpijn of pijn in de nierstreek

Andere mogelijke, maar minder vaak voorkomende, oorzaken van nierpijn zijn onder meer:
  • polycystische nierziekte, waarbij zich in één of (meestal) beide nieren vele cysten vormen;
  • hoefijzernier (een aangeboren afwijking van de nier, die ontstaat tijdens de zwangerschap wanneer de foetus zich ontwikkelt);
  • nierkanker;
  • renale hypertensie, waarbij de bloeddruk is verhoogd doordat de nieren minder goed functioneren.

Ziekte van Fabry

De ziekte van Fabry is een erfelijke en geslachtsgebonden ziekte. De oorzaak is een tekort (of een defect) aan het enzym Galactosidase A. Het gevolg is dat bepaalde stoffen (glycolipiden) niet worden afgebroken en er een stapeling optreedt van vetachtige stoffen in de cellen van de vaatwand, spieren en zenuwen. Die stapeling leidt tot problemen met bepaalde organen, zoals de huid, lever, hart, oog, zenuwstelsel, hersenen, maag-darmkanaal, maar ook de nieren. De schade aan nieren kan zulke ernstige vormen aannemen dat deze niet goed of zelfs helemaal niet meer functioneren (nierinsufficiëntie of nierfalen).

De eerste ziekteverschijnselen die Fabry-patiënten vaak merken zijn pijnklachten in handen en voeten (acroparesthesieën). Deze klachten treden meestal op bij koorts en soms bij inspanning (bijvoorbeeld bij sporten). Vaak worden ze uitgelokt door warm weer of stress, maar ze kunnen ook spontaan optreden. Vroege klachten van de ziekte van Fabry kunnen ook klachten aan maag en darmen zijn, variërend van mild tot zeer ernstig. De klachten doen zich onder meer voor in de vorm van pijn na het eten, diarree, misselijkheid en braken.

Wanneer medische hulp inschakelen bij pijn aan de nieren?

Als je pijn in de flank ervaart wat gepaard gaat met koorts of bloed in de urine, is het belangrijk om onverwijld medische hulp in te schakelen. Je moet ook een arts raadplegen als de pijn in de flank ernstig is of persisteert, of als je symptomen hebt die wijzen op een urineweginfectie zonder pijn in de flank. Als je zwanger bent en pijn ervaart aan de nieren, moet je direct contact opnemen met je huisarts.

Afname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/JovanmandicAfname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/Jovanmandic

Diagnose en onderzoek

De arts zal meestal een anamnese (vraaggesprek) en lichamelijk onderzoek doen. Vaak zal de arts ook bloedonderzoek en urineonderzoek laten verrichten. Een gescheurde nier kan worden vermoed als je een traumatisch letsel aan de onderrug hebt meegemaakt.

Beeldvormend onderzoek

Bij beeldvormend onderzoek van de nieren wordt een plaatje van de nieren gemaakt. Voorbeelden van beeldvormend onderzoek zijn:
  • Een echo, gemaakt met geluidsgolven;
  • Een CT-scan met contrastmiddel (CT-scan IVP);
  • Een nierscintigrafie, waarbij je een kleine hoeveelheid radioactieve stof via een injectie in de arm krijgt toegediend hetgeen de nieren zichtbaar maakt op speciale foto's;
  • Een mictiecystogram, waarbij foto's worden gemaakt van de blaas en de urinewegen tijdens het plassen.

Als nierstenen worden vermoed, wordt bijvoorbeeld een CT-scan gemaakt. Met een röntgenfoto van de buik en een echo van de nieren is het soms ook mogelijk om te bepalen waar de nierstenen zich precies bevinden.

Behandeling van pijn aan de nieren

De behandeling van nierpijn is afhankelijk van de onderliggende oorzaak van de pijn. Nierstenen die pijn veroorzaken, worden vaak behandeld met pijnstillers. Deze middelen verlichten de pijn en niet de onderliggende oorzaak van pijn. Als een niersteen niet spontaan uitgeplast wordt, zal deze verwijderd moeten worden. In dat geval zal de uroloog bepalen welke techniek daarvoor het meest geschikt is. Infecties, zoals urineweginfecties en nierbekkenontsteking, vereisen meestal een behandeling met antibiotica in aanvulling op pijnstillers.

Andere oorzaken van pijn in de flank kunnen soms ook behandeld worden met pijnmedicatie en zo nodig andere medicatie. In ernstige gevallen is nierdialyse nodig, wanneer je nieren zelf niet meer in staat zijn om je bloed goed schoon te filteren.

Alcohol en de nieren / Bron: Istock.com/karelnoppeAlcohol en de nieren / Bron: Istock.com/karelnoppe

Invloed van alcohol op de nieren

Op zichzelf genomen is alcohol niet schadelijk voor je nieren, tenzij je excessief drinkt waardoor je lever de afbraak van alcohol niet aankan en alcohol —evenals de andere giftige afvalstoffen— te lang in het bloed circuleren. Dit kan op een gegeven ogenblik schadelijk zijn voor alle organen, en dus ook voor de nieren. De nieren kunnen hierdoor minder goed gaan werken. Een verminderde werking van de nieren wordt nierinsufficiëntie genoemd.

Lees verder

© 2014 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Nierpijn: Locatie, diagnose en behandelingNierpijn: Locatie, diagnose en behandelingDe nieren zijn vitale organen die een regulerende rol spelen bij zowel mens en dier. Ze scheiden afvalstoffen af in de u…
Pijn aan de nieren: wat kan het zijn?De nieren zijn twee organen met een zeer belangrijke functie in ons lichaam: Het verwijderen van afvalstoffen en overtol…
Leverpijn; Locatie, oorzaken en behandelingLeverpijn; Locatie, oorzaken en behandelingDe lever is het grootste orgaan in het menselijk lichaam en heeft een gewicht van ongeveer 1 ½ kg. De lever bevindt zich…
Gele koorts: geelzucht, nierpijn, en bloedbrakenGele koorts: geelzucht, nierpijn, en bloedbrakenIn de zuidelijke tropische regionen van de wereld heerst volop de ziekte gele koorts. Het is een virusinfectie dat via d…
Pijn in zij: pijn in flank rechts/links, in rug boven heupPijn in zij: pijn in flank rechts/links, in rug boven heupWat zijn de mogelijke oorzaken pijn in zij rechts en links? Pijn in zij of flank verwijst naar pijn of ongemak in de zij…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Chombosan/Shutterstock
  • Hart & Vaatgroep. Ziekte van Fabry. www.hartenvaatgroep.nl/medische-informatie/erfelijkheid/erfelijkheid-en-hart-en-vaatziekten/ziekte-van-fabry.html (ingezien op 5-5-2014)
  • J.A.M. Baar, C.A. Bastiaansen, A.A.F. Jochems: Anatomie & fysiologie. Bohn Stafleu van Loghum, tweede druk, 2007.
  • Richard Walker. Het menselijk lichaam. Gottmer, Haarlem, 2006.
  • MCH. Wat is beeldvormend onderzoek van de nieren? https://www.mchaaglanden.nl/stimulansz/onderzoeken-en-behandelingen/beeldvormend-onderzoek-van-de-nieren (ingezien op 22-3-2017)
  • MedicineNet. Kidney Pain: Kidney pain definition and facts. http://www.medicinenet.com/kidney_pain/article.htm (ingezien op 22-3-2017)
  • MedicineNet. Kidney Pain: What are symptoms and signs are associated with kidney pain? http://www.medicinenet.com/kidney_pain/page5.htm (ingezien op 22-3-2017)
  • MedicineNet. Kidney Pain: What are common tests are available to diagnose kidney diseases? http://www.medicinenet.com/kidney_pain/page8.htm (ingezien op 22-3-2017)
  • MedicineNet. Kidney Pain: What is the treatment for kidney pain? http://www.medicinenet.com/kidney_pain/page9.htm (ingezien op 22-3-2017)
  • R.O.B. Gans, R.J.M. Strack van Schijndel, S.J. Hoorntje. Consultatieve Inwendige Geneeskunde. Bohn Stafleu van Loghum, 2004.
  • Afbeelding bron 1: Blausen.com / Wikimedia Commons
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/Jovanmandic
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/karelnoppe

Reageer op het artikel "Nierpijn: pijn aan de nieren, nierstreek en rugpijn"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Shelly, 21-03-2017 07:58 #5
Ik heb al een maand last van pijn in mijn rechterzij/onderrug dat doortrekt naar mijn lies. Kan soms bij moeite mijn rechterbeen omhoog doen, en doet nu zelfs pijn bij het ademen. Heb al elke zalf & sprays geprobeerd en niets helpt.
Al paar keer bij de dokter vermeld maar zij zeggen steeds afwachten. Reactie infoteur, 22-03-2017
Het lijkt mij verstandig als nader onderzocht wordt wat de oorzaak is van de pijn. Vraag eventueel een second opinion aan bij een andere huisarts.

Matje, 20-04-2016 23:48 #4
Ik heb sinds paar dagen pijn aan onderrug (zijkant), verdraagzaam maar constant aanwezig. Vooral linkerkant
- maandenlang al kriebelhoest
- enorme jeuk aan benen
- futloos
- bij hoesten urineverlies en ben pas 30 jaar
- maagpijn en winderigheid

Maar alles blijft vaag waardoor ik niet naar dokter ga? Reactie infoteur, 30-04-2016
Bij dergelijke klachten die aanhouden, is het verstandig om wel naar de huisarts te gaan. De huisarts kan bekijken wat er aan de hand is en zo nodig een behandeling instellen of u verwijzen naar een specialist.

Eel, 27-10-2015 11:59 #3
Ik ben bezig met de voorbereidingen voor een sapvastenkuur. Drink geen koffie meer (hou volgens mij daardoor vocht vast?) eet geen suiker en vlees. Drink wel veel water en kruidenthee. Volgende week wil ik dan alleen nog groenten en fruit sap drinken. Ik heb sinds vandaag zo'n rot gevoel in mijn rug en linker flank. Enig idee of het een met het ander te maken kan hebben? Reactie infoteur, 30-10-2015
Gedurende het vasten put het lichaam uit zijn voorraden, wat een zuiverend effect op lichaam en geest heeft. Het is daarbij belangrijk om veel te drinken: kruidenthee, fruit- en groentesappen, groentebouillons en natuurlijk water. Op deze wijze elimineert het lichaam de toxines (gifstoffen) die in het lichaam aanwezig zijn. Als resultaat draaien een aantal organen die voor de verwerking van de afvalstoffen zorgen die het lichaam produceert (zoals nieren en lever), overuren.
Toch is het niet gezegd dat uw klachten in direct verband staan met vasten. Als bijvoorbeeld een blaasontsteking langer blijft bestaan kan je koorts krijgen en pijn in je rug. Uiteindelijk kan het leiden tot een pijnlijke nierbekkenontsteking. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.

Stephanie, 20-10-2015 04:32 #2
Ik heb sinds gisterochtend enorme pijn in mijn rechter zij, dat is erger geworden en nu ook in de onderrug en andere zij. Ik ben misselijk, huilerig en ik kan nu (half 5 's ochtends) nog steeds niet slapen van de pijn. Ik moet ook steeds naar de WC, mijn plas heeft geen bloed erbij maar het is wel troebel. Moet ik naar een dokter? Reactie infoteur, 20-10-2015
Dat is inderdaad heel verstandig om te doen. Maak direct een afspraak met de huisarts en stel dit niet (langer) uit. De huisarts kan bekijken of er bijvoorbeeld sprake is van een nierbekkenontsteking. Bij een nierbekkenontsteking wordt u plotseling ziek met:
- hoge koorts (in het begin of bij ouderen kan de koorts ontbreken) en koude rillingen;
- misselijkheid;
- pijn in uw rug of zij, aan één of beide kanten; en
- mogelijk troebele plas of bloed in de plas.

Ook kunt u klachten van een blaasontsteking hebben, zoals pijn bij plassen, vaak kleine beetjes plassen en mogelijk pijn in de onderbuik.

U moet uw (ochtend)urine opvangen en laten onderzoeken bij de huisarts.

H. J. W. Ebbelinghaus, 02-05-2015 05:08 #1
Ik heb er al veel over gelezen maar ik kan nergens iets vinden of Viagra of Kamagra of een ander stimulerend middel
schadelijk is voor prostaat of nieren.
Bij voorbaat hartelijk dank

Henk Reactie infoteur, 10-06-2015
De bijsluiter vermeldt het volgende: "Sommige patiënten die alfablokkertherapie krijgen voor de behandeling van hoge bloeddruk of prostaatvergroting kunnen mogelijk duizelig of licht in het hoofd worden, wat kan worden veroorzaakt door lage bloeddruk bij snel rechtop gaan zitten of gaan staan. Bepaalde patiënten hebben deze symptomen ondervonden bij gelijktijdig gebruik van VIAGRA met alfablokkers. De kans hierop is het grootst binnen 4 uur na inname van VIAGRA. Om de waarschijnlijkheid dat deze symptomen zich voordoen te verkleinen, dient uw dagelijkse dosis alfablokker constant te zijn voordat u met het gebruik van VIAGRA begint. Mogelijk zal uw arts u een lagere startdosering (25 mg) VIAGRA voorschrijven." Daarnaast zijn er speciale voorzorgen voor patiënten met nier- of leverproblemen: "U dient uw arts te vertellen of u nier- of leverproblemen heeft. Uw arts kan besluiten om u een lagere dosis voor te schrijven."

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 04-06-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Pijn aan de nieren
Bronnen en referenties: 13
Reacties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!