InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Dementie en dementievormen: symptomen, oorzaak & behandeling

Dementie en dementievormen: symptomen, oorzaak & behandeling

Dementie en dementievormen: symptomen, oorzaak & behandeling Dementie is een verzamelnaam voor ziekteverschijnselen en stoornissen waarbij de hogere verstandelijke vermogens achteruitgaan. Het gaat bij dementie om een verzameling van klachten, waarbij de achteruitgang van het denkvermogen en verandering van gedrag voorop staan. De bekendste klacht is vergeetachtigheid, maar dit is niet de enige klacht. Er zijn verschillende soorten dementie. Ze hebben met elkaar gemeen dat ze schade in de hersenen veroorzaken, maar ze verschillen in de manier waarop ze dat doen. De meest voorkomende vormen van dementie zijn de ziekte van Alzheimer, vasculaire dementie, frontotemporale dementie en Lewy body dementie. Dementie is (nog) niet te genezen. Het beste resultaat dat op dit ogenblik kan worden bereikt bij een deel van de dementiepatiënten, is een tijdelijke stilstand of vertraging in de ontwikkeling van het ziekteproces door het gebruik van medicatie.

Alzheimer


Ziekte van Alzheimer symptomen en behandeling

De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. Ongeveer 50-70% van alle mensen die lijden aan dementie heeft de ziekte van Alzheimer. Het ontstaat door eiwitophopingen in de hersenen die de hersenfuncties verstoren. Je lichaam maakt bepaalde eiwitfragmenten (amyloïd) aan. In gezonde hersenen worden deze afgebroken, maar bij de ziekte van Alzheimer verloopt de afbraak niet goed en hopen deze eiwitfragmenten zich op tussen de zenuwcellen waar ze harde plaques vormen. Deze plaques belemmeren de signaaloverdracht tussen de zenuwcellen. Daarnaast ontstaan er bij Alzheimer tangles, ofwel samenklonteringen van een eiwit (tau) in de zenuwcel. De plaques en tangles verstoren de communicatie tussen de zenuwcellen. In steeds meer delen van de hersenen sterven cellen af, waardoor de hersenschors krimpt. Waarom er sprake is van stapeling van eiwitten (amyloid en tau), is grotendeels nog een raadsel.

De ziekte van Alzheimer begint meestal ergens tussen de 70 en 80 jaar, maar het kan zich ook eerder openbaren. Alzheimer begint vaak sluipend met stoornissen in het geheugen. Alzheimer is progressief, wat wil zeggen dat in de loop der tijd de klachten ernstiger worden. Naarmate de ziekte vordert verlies je steeds meer vaardigheden. Uiteindelijk raak je volledig afhankelijk van anderen.

Alzheimer: stadia of fasen

Er kunnen drie stadia van ontwikkeling worden onderscheiden in het ziekteverloop van alzheimer. Het eerste stadium wordt de preklinische fase genoemd. In deze fase zijn de effecten van de ziekte nog niet duidelijk merkbaar. De eerste verschijnselen van de ziekte van Alzheimer verschillen per persoon. Dit komt doordat Alzheimer zich kan openbaren in verschillende delen van de hersenen. Kenmerken van dit stadium zijn vergeetachtigheid, desoriëntatie, verandering van persoonlijkheid (verscherpen of juist verzachten) en verminderd reactievermogen. In het tweede stadium ondervind je in het dagelijks leven belemmeringen door geestelijke invaliditeit. Het kortetermijngeheugen is verminderd, terwijl herinneringen uit een ver verleden vaak helder op het netvlies staan. Ook ondervind je andere geheugenproblemen, zoals moeite met data, de tijd of het seizoen. Voorts krijg je te maken met verminderde controle over emoties en kun je moeite hebben met het herkennen van familieleden en vrienden. Je hebt steeds meer hulp nodig, bijvoorbeeld bij het aankleden of wassen. Ook kan er sprake zijn van toenemende apathie. Het contact wordt moeilijker en de zorg wordt zwaarder. Het derde stadium is die van volledige afhankelijkheid. In deze fase verslechteren je motorische vaardigheden en je kunt niets meer zelfstandig doen. Je hebt 24 uur per dag zorg nodig.

Alzheimer: behandeling

Er zijn medicijnen die bij een klein deel van de patiënten de achteruitgang vertragen, waardoor ze tijdelijk iets beter functioneren. Soms is het nuttig om bij bepaalde klachten medicijnen te gebruiken, zoals bij:
  • depressie;
  • waandenkbeelden en hallucinaties;
  • angst;
  • slaapproblemen;
  • agressie en onrust;
  • drang om te lopen; en
  • seksueel ontremd gedrag.

Vasculaire dementie

Na de ziekte van Alzheimer is vasculaire dementie de meest voorkomende oorzaak van dementie. Bij grofweg vijftien tot twintig procent van de mensen met dementie, is er sprake van vasculaire dementie. De hersenbeschadigingen bij vasculaire dementie worden veroorzaakt door problemen of stoornissen in de doorbloeding van de hersenen, zoals een beroerte. De bloedvoorziening in de hersenen is verstoord als gevolg waarvan hersenweefsel beschadigd raakt en afsterft. Deze vorm van dementie manifesteert zich vaak tussen de 65 en 75 jaar. Meer mannen dan vrouwen lijden eraan. Het wordt veroorzaakt door problemen met de bloedvaten in de hersenen. Vaak hebben mensen vasculaire dementie een geschiedenis van hart- en vaatziekten, of heb je zelfs één of meer beroertes gehad. Bij het ontstaan van sommige hart- en vaataandoeningen speelt erfelijkheid een rol. De kans op vasculaire dementie wordt vergroot door aderverkalking (atherosclerose).

Vasculaire dementie: symptomen

De verschijnselen van vasculaire dementie variëren en zijn afhankelijk van de aard en de plaats van de vaatproblemen en welk gebied in de hersenen is beschadigd. Je ziet een afname in het tempo van denken, spreken en handelen. Ook heb je moeite met concentreren. Bij vasculaire dementie is de combinatie van geestelijke achteruitgang en lichamelijke verschijnselen kenmerkend. Je kunt emotioneler reageren dan voorheen, bijvoorbeeld snel boos worden of om het geringste in huilen uitbarsten. Als gevolg van de hersenbeschadiging kunnen verlammingsverschijnselen, spierverstijving of gevoelsverlies ontstaan. Daarnaast kunnen gehoor-, spraak- en slikproblemen voorkomen.

Symptomen kunnen zich plotseling of langzaam ontwikkelen. In tegenstelling tot de ziekte van Alzheimer zie je bij vasculaire dementie vaak dat de ziekte niet geleidelijk verloopt, maar meer trapsgewijs. Dat houdt in dat de klachten gedurende enige tijd constant blijven, waarna ze plotseling verergeren. Na elke verslechtering, kan er een gedeeltelijk herstel optreden.

Vasculaire dementie: behandeling

Vasculaire dementie is niet te genezen, maar verdere verslechtering kan wel zo veel mogelijk worden voorkomen door onderliggende hart- of vaatziekte te behandelen. Daarnaast kunnen mogelijk bijkomende verschijnselen behandeld worden, zoals een depressie of angstige gevoelens en hallucinaties.

Lewy bodydementie (LBD)

Lewy bodydementie (LBD) is de meestvoorkomende vorm van dementie na de ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie. Bij deze vorm van dementie treden er veranderingen op door eiwitophopingen, de zogenaamde Lewy bodies, in het cytoplasma van neuronen, met name in de hersenschors. Deze Lewy bodies, genoemd naar de Duits-Amerikaanse arts die ze begin 1900 voor het eerst ontdekte, zorgen ervoor dat er tussen neuronen geen normale signaaloverdracht kan plaatsvinden. Voorop staan de sterke schommelingen in de klachten. Als je last hebt van Lewy bodydementie kun je bijvoorbeeld de ene dag gewoon aan een gesprek deelnemen, terwijl je de volgende dag geen woord kunt uitbrengen.

Bij Lewy bodydementie treden ook verschijnselen van de ziekte van Parkinson op, zoals tremoren (bevingen, trillen), stijfheid, langzame beweging, een gebogen houding en een afwijkende (schuifende) manier van lopen. Ook kun je last hebben van hallucinaties, dat wil zeggen dat je iets ziet of hoort wat er niet echt is. Deze beelden en geluiden kunnen als levensecht ervaren worden en daardoor veel angst oproepen. Mensen met deze vorm van dementie beseffen vaak dat ze ziek zijn, vooral tijdens heldere periodes.

Lewy Body dementie:behandeling

Deze vorm van dementie is niet te genezen. Wel kunnen er medicijnen voorgeschreven worden om de ziekte te vertragen en eventuele symptomen als depressie, angst of onrust te bestrijden. Nadeel is dat mensen met LBD in het algemeen slecht reageren op antipsychotica. Bij bewegingsklachten kunnen zo nodig Parkinson-medicijnen voorgeschreven worden.

Frontotemporale dementie (FTD) symptomen en behandeling

Frontotemporale dementie (FTD) is een vrij zeldzame aandoening die ontstaat in de frontaalkwab (gedragsgebied) en/of de temporaalkwab (taalgebied) in het voorste gedeelte van de hersenen. De oorzaak is het afsterven van hersencellen in deze gebieden. Dit geeft vooral problemen met het gedrag, emoties, taal of motoriek. Opvallend bij deze vorm van dementie zijn de gedragsproblemen en de relatief jonge leeftijd waarop de dementie aanvangt, tussen het veertigste en zestigste levensjaar, met een piek rond de 55. Naast onaangepast, roekeloos, impulsief en ontremd gedrag (bijvoorbeeld schelden, luid commentaar leveren op anderen, kleine dingen stelen, enz.), kun je last krijgen van ongedurigheid, zwerfgedrag, gulzig eten, excessief snoepen, dwangmatig gedrag en behoefte aan een vast patroon, heel extravert of juist erg in jezelf gekeerd gedrag, hallucinaties.

Frontotemporale dementie: behandeling

Voor frontotemporale dementie bestaat geen genezende behandeling. Wel kunnen bepaalde verschijnselen (met name gedragsveranderingen) met medicijnen worden tegengegaan of afgeremd worden. Het bieden van ordening en structuur is van belang. Dit verkleint de kans op impulsief gedrag. Voorts hebben bewegingsactiviteiten zoals psychomotorische therapie, een positief effect op agressieve en onrustige mensen.

Eenzame oudere eerder dement / Bron: Jackmac34, PixabayEenzame oudere eerder dement / Bron: Jackmac34, Pixabay

Wonen aan drukke weg verhoogt kans op dementie

Uitlaatgassen zijn niet alleen schadelijk voor hart of longen. Wie aan een drukke weg woont, heeft ook meer kans om dement te worden. Een op de tien gevallen van dementie is aan de vervuilde lucht toe te schrijven, concluderen Canadese gezondheidswetenschappers in artsenblad The Lancet van januari 2017.

Eenzame ouderen eerder dement

Ouderen die weinig participeren in de samenleving, minder vaak contact hebben met anderen en zich eenzamer voelen, hebben een verhoogde kans op dementie. Dit blijkt uit een meta-analyse van 19 cohortstudies met ruim 35.000 ouderen die 2 tot maximaal 15 jaar werden gevolgd (Ageing Res Rev. 2015; online 5 mei). Een mogelijke verklaring hiervoor is de 'use it or lose it'-theorie, wat inhoudt dat intellectuele, sociale en lichamelijke activiteiten het brein stimuleren. Voorts kan eenzaamheid stress veroorzaken, en het is daarnaast mogelijk dat sociale activiteiten een gezonde leefstijl stimuleren. Een andere mogelijkheid is dat mensen met beginnende dementie sociale interacties uit de weg gaan. Eenzaamheid is dan niet de oorzaak, maar een gevolg van de dementie.¹

Geen hoger risico op dementie door benzodiazepinen

Het gebruik van benzodiazepinen geeft geen hoger risico op het ontwikkelen van dementie bij ouderen. Ofschoon er mogelijk wel een relatie is, bestaat er geen oorzakelijk verband, concluderen Amerikaanse onderzoekers in The BMJ (British Medical Journal).²

Noot:
  1. Esther van Osselen. Eenzame ouderen eerder dement. Ned Tijdschr Geneeskd. 2015;159:C2594
  2. BMJ 2016;352:i90

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Alles over Dementie1 op de 1600 vrouwen gaat dood aan een vorm van dementie. Daarmee behoort dementie tot 1 van de 5 meest voorkomende vrou…
Wat is dementie?Wat is dementie?Dementie is een hersenaandoening. Hierbij staan geheugenstoornissen op de voorgrond. Dit geheugenverlies leidt tot een v…
Dementie, wat is het?Dementie, wat is het?Dementie, een verzamelnaam voor verschillende niet-aangeboren hersenaandoeningen. Deze aandoening komt voor naarmate men…
Vasculaire dementie of multi-infarct dementie: symptomenVasculaire dementie of multi-infarct dementie: symptomenBij vasculaire dementie, ook wel multi-infarct dementie genoemd, is er sprake van verstoring van de intellectuele vermog…
Onderzoek naar dementieOnderzoek naar dementieOnderzoek naar dementie is ontzettend belangrijk. Er moet onderzoek worden gedaan naar medicijnen maar ook naar dementie…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/wildpixel
  • BMJ 2016;352:i90
  • Esther van Osselen. Eenzame ouderen eerder dement. Ned Tijdschr Geneeskd. 2015;159:C2594
  • Nienke Fleuren. Geen hoger risico op dementie door benzodiazepines. Ned Tijdschr Geneeskd. 2016;160:C2890
  • S. Kollaard e.a. (red.). Dementie. Stichting September, 2012.
  • www.alzheimercentrum.nl/dementie/dementievormen-en-hun-behandeling/de-ziekte-van-alzheimer/
  • www.geheugensteunpunt.nl/pdf/geheugensteunpunt_ziekte_van_alzheimer.pdf
  • www.alzheimer-nederland.nl/informatie/wat-is-dementie/vormen-van-dementie/ziekte-van-alzheimer.aspx
  • www.geheugensteunpunt.nl/vormen-van-dementie
  • www.nia.nih.gov/alzheimers/topics/symptoms
  • www.alzheimer.nl/over-alzheimer/herkennen-en-behandelen/ziekteverloop/?verloop_van_alzheimer.html
  • www.geheugensteunpunt.nl/pdf/geheugensteunpunt_vasculaire_dementie.pdf
  • http://www.trouw.nl/tr/nl/4332/Groen/article/detail/4444251/2017/01/05/Wonen-aan-drukke-weg-verhoogt-kans-op-dementie.dhtml
  • Afbeelding bron 1: Jackmac34, Pixabay

Reageer op het artikel "Dementie en dementievormen: symptomen, oorzaak & behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 03-02-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!