InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Uitstrijkje baarmoederhalskanker en HPV-virus vanaf 2017

Uitstrijkje baarmoederhalskanker en HPV-virus vanaf 2017

Uitstrijkje baarmoederhalskanker en HPV-virus vanaf 2017 Het uitstrijkje is een bevolkingsonderzoek waarmee baarmoederhalskanker vroegtijdig opgespoord wordt. Vanaf 2017 is dit onderzoek gewijzigd om sneller te achterhalen of vrouwen een verhoogd risico hebben op baarmoederhalskanker. Het nieuwe onderzoek richt zich eerst op de aanwezigheid van het humaan papillomavirus (HPV) omdat het baarmoederhalskanker kan veroorzaken. Door de nieuwe aanpak hoeven veel vrouwen minder vaak een uitstrijkje te laten maken. Vrouwen die veel moeite hebben met het maken van een uitstrijkje kunnen in aanmerking komen voor een thuistest om zo drempels weg te nemen.
Bron: Rivm.nl HPV besmettingBron: Rivm.nl HPV besmetting

Baarmoederhalskanker

Baarmoederhalskanker is een aandoening die bij 1 op de 170 vrouwen voorkomt. Per jaar wordt bij 700 vrouwen vastgesteld dat zij baarmoederhalskanker hebben. De oorzaak van deze vorm van kanker is een langdurige infectie met hoogrisico Humaan Papillomavirus (hrHPV). Besmetting met hrHPV, ook HPV genoemd, veroorzaakt een risico op baarmoederhalskanker. HPV is een erg besmettelijk virus. 80% van de vrouwen loopt een keer HPV op. Zelfs het gebruik van condooms beschermt niet voldoende tegen de overdracht van dit virus. Contact met de schaamstreek, handen of mond kan het virus al overbrengen. Meestal wordt het virus binnen 1 tot 2 jaar door het eigen immuunsysteem opgeruimd. Bij een minder sterk immuunsysteem kan de besmetting langer aanhouden. Het virus kan dan een verandering van de cellen in de baarmoedermond veroorzaken. Hierdoor kan een voorstadium van baarmoederhalskanker optreden. Zonder behandeling kunnen de afwijkende cellen toenemen en zich ontwikkelen tot baarmoederhalskanker. Deze fase kan 10 tot 20 jaar duren.

Bevolkingsonderzoek tot 2017

Het bevolkingsonderzoek dat tot 2017 werd toegepast, spoorde al veel gevallen van baarmoederhalskanker op. Vrouwen in de leeftijd van 30 tot 60 jaar kregen elke 5 jaar een uitnodiging voor het maken van een uitstrijkje bij de huisarts. Bij dit onderzoek werden cellen van de baarmoederhals afgenomen en onderzocht op afwijkingen. Afhankelijk van de gevonden afwijkende cellen vond een herhaling van het uitstrijkje of een verwijzing voor verdere behandeling plaats.

Pap-indeling Betekenis uitslag Advies
0Cellen zijn niet goed te beoordelenUitstrijkje herhalen na 6 weken
1Normale cellenNieuw uitstrijkje over 5 jaar
2Enkele cellen wijken afNa 6 maanden het uitstrijkje herhalen. Worden nog steeds afwijkende cellen gevonden, dan volgt verwijzing naar de gynaecoloog
3aLicht afwijkende cellenHerhalen na 6 maanden of verwijzing naar de gyneacoloog, afhankelijk van de afwijkende cellen
3bMeer afwijkende cellenVerwijzing naar de gyneacoloog
4Sterker afwijkende cellenVerwijzing naar de gyneacoloog
5Sterk afwijkende cellenVerwijzing naar de gynaecoloog op korte termijn

Bevolkingsonderzoek voor vrouwen naar baarmoederhalskanker vanaf 2017

Door de nieuwe manier van screenen wordt door de overheid en onderzoekers gehoopt op positieve resultaten op een aantal gebieden. De belangrijkste redenen om het bevolkingsonderzoek te veranderen zijn:
  • Nieuwe inzichten en technieken in de opsporing en behandeling van kanker
  • Het onderzoek wordt vrouwvriendelijker door de andere opzet.
  • Vrouwen die zich onregelmatig of helemaal niet laten onderzoeken worden vaak niet tijdig opgespoord.
  • De nieuwe opzet sluit beter aan op het Rijksvaccinatieprogramma HPV-vaccinatie voor 12-jarige meisjes.
  • De overheid verwacht dat jaarlijks 75 vrouwen extra opgespoord worden en 18 vrouwen minder zullen overlijden.

Bron: Rivm.nl presentatie voor professionalsBron: Rivm.nl presentatie voor professionals

Het bevolkingsonderzoek met een uitstrijkje voor vrouwen vanaf 2017

Het gewijzigde onderzoek is nog steeds gebaseerd op het maken van een uitstrijkje bij de huisarts. Wat is dan wel veranderd en hoe ziet het onderzoek eruit? De belangrijkste veranderingen in het bevolkingsonderzoek zijn:

HPV-virus onderzoek

Vrouwen worden altijd eerst getest op de aanwezigheid van het virus HPV. De test is gevoeliger dan de eerder gebruikte screening van cellen. Is er geen HPV-virus in het uitstrijkje, dan hoeven de cellen niet gecontroleerd te worden op afwijkingen. Als bij een positieve HPV-test geen afwijkende cellen in het uitstrijkje gevonden worden, volgt op dat moment geen verder onderzoek of behandeling. Er zijn 6 verschillende uitslagen mogelijk:

Positieve HPV-test

Als de HPV-test positief is, zal het uitstrijkje nader onderzocht worden op afwijkende cellen. De aanwezigheid van HPV kan immers leiden tot verandering in de cellen van de baarmoedermond. Als de cellen niet afwijkend zijn, wordt het uitstrijkje na 6 maanden herhaald om te kijken of het HPV-virus verdwenen is. Bij aanwezigheid van het virus worden de cellen op afwijkingen onderzocht. Bij het aantreffen van afwijkende cellen volgt doorverwijzing naar de specialist voor verder onderzoek en eventuele behandeling. Het voorstadium van baarmoederhalskanker is vrij eenvoudig te behandelen door het onschadelijk maken van de afwijkende cellen. Bevriezing en laserlicht zijn methodes die ingezet worden om de afwijkende cellen aan te pakken.

Samengevat zijn er 6 verschillende uitslagen mogelijk
  1. Uitslag: geen HPV
  2. Uitslag: wel HPV en geen afwijkende cellen
  3. Uitslag controle uitstrijkje: geen afwijkende cellen op zes maanden
  4. Uitslag: wel HPV en licht afwijkende cellen
  5. Uitslag: wel HPV en afwijkende cellen
  6. Uitslag: onbeoordeelbaar

Zelfafnametest

Een aantal vrouwen reageert niet op de uitnodiging voor het maken van een uitstrijkje omdat ze moeite hebben met vaginaal onderzoek. Door de inzet van een thuistest, de zelfafnameset, wil men ook deze vrouwen bereiken. Ze kunnen met deze set thuis zelf materiaal afnemen. Juist bij deze groep vrouwen komen relatief veel gevallen van baarmoederhalskanker voor. Door de inzet van de test hoopt men op een afname van 100 sterfgevallen per jaar door baarmoederhalskanker. Uit studies is gebleken dat de zelftest net zo betrouwbaar is als het uitstrijkje door de huisarts. Als het HPV-virus zich in het materiaal bevindt, dan zal via de huisarts alsnog een uitstrijkje gemaakt moeten worden.
Bij de thuisafnametest zijn er 3 verschillende uitslagen mogelijk
  1. Uitslag: geen HPV
  2. Uitslag: wel HPV
  3. Uitslag: onbeoordeelbaar

Leeftijd en aantal uitstrijkjes

Als de deelneemster aan het bevolkingsonderzoek op 40- en 50-jarige leeftijd negatief getest is op het HPV-virus, dan krijgt zij pas 10 jaar later een uitnodiging voor het maken van een uitstrijkje. Vrouwen van deze leeftijd lopen weinig kans om binnen 10 jaar baarmoederhalskanker te ontwikkelen waardoor ze minder vaak onderzocht hoeven te worden. De vermindering van het aantal onderzoeken voor vrouwen is een voordeel, omdat het immers geen prettig onderzoek is.

Gevolgen bevolkingsonderzoek vanaf 2017

De belangrijkste reden voor aanpassing van het bevolkingsonderzoek is de gezondheidswinst voor de onderzochte vrouwen. Minder gevallen van baarmoederhalskanker en minder sterfgevallen staan voorop bij het nieuwe onderzoeksmethode. De overheid verwacht daarnaast een kostenbesparing. Het nieuwe onderzoek is goedkoper uit te voeren. Deelname aan het onderzoek op het HPV-virus is gratis. Als het aantal vrouwen dat ziek wordt afneemt worden de kosten van behandeling in het ziekenhuis ook lager.

Extra verwijzingen door overdiagnose

Naar verwachting worden de eerste jaren na invoering van ‘het vernieuwde uitstrijkje’ meer vrouwen doorverwezen voor nader onderzoek. Tot 2016 werden jaarlijks zo’n 3000 vrouwen doorverwezen, vanaf 2017 gaat het naar schatting om 9000 vrouwen per jaar. De oorzaak van de toename in doorverwijzingen komt doordat meer vrouwen dan gedacht in aanraking zijn geweest met HPV. Meestal ruimt het lichaam een HPV-infectie zelf op en is de verdachte uitslag loos alarm. Naast de (psychische) belasting van aanvullend onderzoek, vallen de kosten van aanvullend onderzoek onder het eigen risico. Als de vrouw verder geen behandelingen of medicijnen nodig heeft, betekent het onderzoek een kostenpost van circa €385. Het aantal doorverwezen vrouwen zal in de loop der tijd afnemen omdat het aantal uitnodigingen bij een goede uitslag afneemt naar eenmaal per 10 jaar. Omdat meer vrouwen met (een voorstadium van) baarmoederhalskanker opgespoord worden, nemen uiteindelijk de kosten voor de gezondheidszorg af omdat op termijn het aantal dure behandelingen afneemt.

Vaccinatie tegen HPV-virus

Vanaf 2009 is de overheid gestart met het vaccineren van 12-jarige meisjes tegen HPV-type 16 en 18. Deze virustypes zijn de veroorzakers van een groot aantal gevallen van baarmoederhalskanker, naar schatting zo'n 70 procent. De eerste resultaten van de inentingen laten zien dat het vaccin in 98% van de gevallen langdurige bescherming biedt tegen verschillende varianten van het HPV-virus. De inentingen zijn echter omstreden vanwege mogelijke bijwerkingen van het vaccin. Vaak genoemde bijwerkingen zijn vermoeidheid, duizeligheid en flauwvallen. Van deze verschijnselen is echter niet aangetoond dat de vaccinatie hiervan de oorzaak is. Wereldwijd wordt onderzocht of de vaccinatie van jongens zinvol is om besmetting en het aantal gevallen van kanker door HPV verder te verminderen.

Aandoeningen en gevolgen van HPV

Een infectie met HPV kan behalve baarmoederhalskanker ook genitale wratten veroorzaken. Daarnaast is het risico groter op tumoren van de vagina, anus, penis, de tong, de keelamandelen en het strottenhoofd (Larynx). In een aantal gevallen wordt de baarmoeder verwijderd, waardoor de vrouw niet meer zwanger kan raken. Soms wordt volstaan met het gedeeltelijk weghalen van de baarmoedermond; dit verhoogt de kans op vroeggeboorten. Als er nabehandeling met bestraling plaatsvindt treden in een aantal gevallen blijvende problemen op met seksualiteit en toiletbezoek.
© 2016 - 2019 Bethink, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Thuistest in plaats van uitstrijkje ook betrouwbaarThuistest in plaats van uitstrijkje ook betrouwbaarUit onderzoek van het VU Medisch centrum in Amsterdam blijkt, dat een thuistest het uitstrijkje bij de huisarts kan verv…
Het uitstrijkjeHet uitstrijkjeDe PAPtest oftewel het uitstrijkje wordt aan alle vrouwen boven de dertig jaar gratis aangeboden. Dit gebeurt iedere vij…
Het uitstrijkje voor baarmoederhalskanker vanaf 2017Het uitstrijkje voor baarmoederhalskanker vanaf 2017Vanaf 2017 zal het uitstrijkje om te kijken of vrouwen baarmoederhalskanker hebben veranderen. Er wordt niet langer geke…
Bevolkingsonderzoek: uitstrijkje, borstkanker en meerBevolkingsonderzoek: uitstrijkje, borstkanker en meerBevolkingsonderzoek geldt voor: consultatiebureau, borstkanker, baarmoederhalskanker, kleuters, militairen, tuberculose.…
Thuistest virus baarmoederhalskankerThuistest virus baarmoederhalskankerVoor alle vrouwen in Nederland is het mogelijk om een online thuistest te bestellen waarmee zelf in alle privacy onderzo…
Bronnen en referenties
  • http://www.rivm.nl/Onderwerpen/B/Bevolkingsonderzoek_baarmoederhalskanker/Bevolkingsonderzoek_gaat_veranderen bezocht op 22-05-2016
  • https://www.nvda.nl/wp-content/uploads/2016/03/Doktersassistent_MAART-BAARMOEDERHALSKANKER.pdf bezocht op 22-05-2016
  • http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Presentaties/Preventie_Ziekte_Zorg/bmhk/Vernieuwing_bevolkingsonderzoek_baarmoederhalskanker/Download/Vernieuwing_bevolkingsonderzoek_baarmoederhalskanker bezocht op 22-05-2016
  • http://www.rivm.nl/Onderwerpen/B/Bevolkingsonderzoek_baarmoederhalskanker/Uitnodiging_uitstrijkje_uitslag_en_vervolgonderzoek/De_uitslag_van_het_uitstrijkje bezocht op 21-05-2016
  • http://www.medischcontact.nl/archief-6/Tijdschriftartikel/150041/Alles-wijst-op-breed-effect-HPVvaccinatie.htm bezocht op 21-05-2016
  • http://www.volkskrant.nl/wetenschap/-bevolkingsonderzoek-baarmoederhalskanker-leidt-tot-onnodige-verwijzingen~a4401534/ bezocht op 12-01-2017
  • https://www.rivm.nl/bevolkingsonderzoek-baarmoederhalskanker/uitslag-bevolkingsonderzoek bezocht op 29-01-2019
  • https://www.volkskrant.nl/wetenschap/een-uitstrijkje-maken-kan-voortaan-thuis-maar-is-dat-wel-verstandig-~b3e7e943/ bezocht op 29-01-2019
  • https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/breed-effect-van-hpv-vaccinatie-.htm bezocht op 29-01-2019
  • Afbeelding bron 1: Rivm.nl HPV besmetting (http://www.rivm.nl/Onderwerpen/B/Bevolkingsonderzoek_baarmoederhalskanker/Wat_is_HPV)
  • Afbeelding bron 2: Rivm.nl presentatie voor professionals (http://www.rivm.nl/Onderwerpen/B/Bevolkingsonderzoek_baarmoederhalskanker/Bevolkingsonderzoek_gaat_veranderen)

Reageer op het artikel "Uitstrijkje baarmoederhalskanker en HPV-virus vanaf 2017"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Bethink
Laatste update: 29-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!