InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Prikkelbare darm syndroom: symptomen, oorzaak en behandeling

Prikkelbare darm syndroom: symptomen, oorzaak en behandeling

Prikkelbare darm syndroom: symptomen, oorzaak en behandeling Prikkelbare darm syndroom symptomen zijn zeer vervelend. Prikkelbare darm syndroom symptomen zijn buikpijn of spijsverteringsstoornissen, zich uitend als een onaangenaam gevoel of pijn in de buikstreek gedurende ten minste drie dagen per maand gedurende de afgelopen drie maanden, in combinatie met minstens een van de volgende criteria: het afnemen van de klachten na de stoelgang; verandering in de frequentie van de ontlasting; plotselinge verandering in de consistentie van de ontlasting. Prikkelbare darm syndroom (PDS) is een courante aandoening in de westerse wereld. Men schat dat 5 tot 20 % van de Nederlandse bevolking last heeft van het prikkelbare darm syndroom. De diagnose prikkelbare darm syndroom wordt vooral gesteld bij jongvolwassenen. De aandoening komt ongeveer twee keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen. Ook hebben vrouwen over het algemeen ernstiger klachten dan mannen.

Prikkelbare darm syndroom


Wat is het prikkelbare darm syndroom (PDS)?

Het prikkelbare darm syndroom dankt zijn naam doordat de darmen geprikkeld zijn en er sprake is van meerdere ziekteverschijnselen (= syndroom). Het prikkelbare darm syndroom (PDS) wordt ook wel spastische darm, spastisch colon of Irritable bowel syndrome (IBS) genoemd. Bij PDS zijn de klachten vaak langdurig aanwezig. De aandoening kenmerkt zich vooral door problemen met de ontlasting (diarree of juist verstopping) en buikpijn.

Prikkelbare darm syndroom vooral tussen het 15e en 40e levensjaar

PDS kan zich op elke leeftijd ontwikkelen, maar de meeste mensen hebben hun eerste symptomen tussen hun 15e en 40e jaar. Vrouwen hebben ongeveer twee keer meer kans op PDS dan mannen. Ook is de kans groter dat hun klachten ernstiger van aard zijn. Sommige mensen ondervinden dagelijks veel pijn en hinder en weer andere mensen hebben er slechts af en toe last van. PDS kan de levenskwaliteit van getroffenen aanzienlijk aantasten.

Functionele aandoeningen

Het prikkelbare darm syndroom maakt deel uit van de groep zogeheten functionele aandoeningen van het maag-darmkanaal, waarbij er sprake is van een gestoorde functie van maag of darm zonder onderliggende ziekte. Ongeveer 40-50 % van alle maag-darmklachten en aandoeningen valt in deze groep.

Prikkelbare darm syndroom symptomen

De meeste mensen met het prikkelbare darm syndroom hebben slechts af en toe last van klachten. Reden dat lang niet iedereen bij de (huis)arts terechtkomt met de klachten. Weer anderen hebben er heel vaak last van, waardoor de aandoening de kwaliteit van hun leven enorm kan aantasten.

Belangrijkste klacht

Het meest voorkomende symptoom van PDS is pijn of ongemak in de buik. Dit kan gepaard gaan met buikkrampen. De pijn varieert van mild tot ernstig. Door het laten van winden kan de pijn verminderen. De pijn verergert vaak na het eten. De pijn treedt vaak ’s avonds op.

Verandering in de stoelgang –diarree en/of verstopping–- is een andere veelvoorkomende klacht. Vaak staat of obstipatie of diarree op de voorgrond. De diarree kan soms wat groenachtig van kleur zijn.

Andere symptomen prikkelbare darm syndroom

Andere symptomen die soms aanwezig bij het prikkelbare darm en die niet altijd direct met de darm te maken hebben, zijn:

Complicaties

Diarree en obstipatie bij PDS kunnen aambeien veroorzaken. Bovendien kan er ondervoeding optreden als je bepaalde voedingsmiddelen mijdt en daardoor niet de voedingsstoffen binnenkrijgt die je nodig hebt. PDS is van invloed op de levenskwaliteit. Bij sommige mensen is de kwaliteit van leven dusdanig aantast, dat een depressie ontstaat. PDS leidt niet tot darmkanker.

Oorzaak prikkelbare darm syndroom

De precieze oorzaak van PDS is onbekend. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van factoren. Een gestoorde (spastische) beweging (contracties) van de darm en/of een gevoelige darmwand spelen hierbij een rol. Andere mogelijke factoren zijn:
PDS en koffie / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwanPDS en koffie / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwan
  • Psychologische factoren, zoals langdurige emotionele stress, kunnen leiden tot klachten. Specifieke levensmiddelen, zoals thee, koffie en vet voedsel, kunnen eveneens de symptomen uitlokken.
  • Antibiotica en niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen, zoals ibuprofen en diclofenac kunnen de symptomen verergeren.
  • Er zijn aanwijzingen dat PDS ontstaat als gevolg van een darminfectie.
  • Een abnormale verwerking van prikkels in het maag-darmkanaal, waardoor mensen met PDS eerder pijn/prikkels waarnemen dan andere mensen, lijkt ook een rol te spelen.

Risicofactoren

In de volgende gevallen heb je meer kans om het prikkelbare darm syndroom te ontwikkelen:

Leeftijd

Het prikkelbare darm syndroom komt vaker voor bij mensen die jonger zijn dan 45 jaar.

Sekse

Vrouwen hebben ongeveer twee keer zoveel kans om PDS te krijgen dan mannen.

Een familiegeschiedenis van het prikkelbare darm syndroom

Als PDS in je familie voorkomt, heb je een verhoogd risico op de aandoening.

Psychische problemen

Angst, depressie, een persoonlijkheidsstoornis en seksueel misbruik in de kindertijd zijn risicofactoren. Huiselijk geweld is ook een risicofactor.

Diagnose en onderzoek

Doordat er bij PDS niets bijzonders aan de darm te zien is, is de diagnose PDS niet eenvoudig te stellen. De diagnose wordt vaak gesteld op basis van het klachtenpatroon. Bij twijfels of bijkomende symptomen en klachten zal verwijzing volgen voor verder onderzoek.

Uitgebreider onderzoek

De huisarts zal de patiënt vragen stellen over zijn klachten en medische voorgeschiedenis en hem lichamelijk onderzoeken. Als de klachten niet allemaal op prikkelbare darm syndroom wijzen, kan uitgebreider onderzoek nodig zijn. Meer onderzoek kan nodig zijn als:
  • de eerste symptomen manifesteren zich pas op latere leeftijd (50+);
  • de patiënt diarree heeft zonder andere symptomen;
  • de klachten tussentijds zijn veranderd;
  • de patiënt een familiegeschiedenis heeft van darmproblemen;
  • er sprake is van bloedarmoede (anemie), bloed in de ontlasting, koorts of vermagering (gewichtsverlies).

Verwijzing

De huisarts kan de patiënt verwijzen voor een sigmoïdoscopie of colonoscopie om de darmen te onderzoeken. De desbetreffende arts kan een biopsie (een klein stukje weefsel) van de darmen nemen voor onderzoek in een laboratorium. Deze test helpt om meer ernstige aandoeningen zoals colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn uit te sluiten. Wanneer er geen lichamelijke afwijkingen gevonden worden tijdens dit onderzoek, kan de diagnose ‘PDS’ alsnog gesteld worden.

Onderzoek van de ontlasting

Als de huisarts vermoed dat de PDS veroorzaakt wordt door een infectie, zal hij de ontlasting van de patiënt laten onderzoeken.

Prikkelbare darm syndroom: Rome III criteria

In 2006 zijn de zogenaamde Rome III criteria opgesteld, aan de hand waarvan de diagnose PDS gesteld kan worden:
  • Patiënten moeten recidiverende buikpijn of ongemak hebben gedurende ten minste 3 dagen per maand in de voorafgaande 3 maanden.
  • Deze klachten moeten geassocieerd zijn met twee of meer van de volgende criteria:
    • Abdominale pijn vermindert na de stoelgang.
    • Het begin van de abdominale (pijn)klachten is geassocieerd met een verandering in de frequentie van de ontlasting.
    • Het begin van de abdominale (pijn)klachten is geassocieerd met een verandering in de consistentie (vorm) van de ontlasting.

Differentiële diagnose

Er zijn een aantal aandoeningen die soortgelijke symptomen hebben als PDS. De arts zal deze moeten uitsluiten als oorzaak van je klachten. Het gaat hierbij om de volgende aandoeningen:
  • Coeliakie: een intolerantie voor gluten met klachten als aanhoudende diarree of juist verstopping; stinkende, vettige ontlasting; een opgezette buik; buikpijn; overgeven; verminderde eetlust.
  • Colitis ulcerosa: een chronische ontsteking van de dikke darm met onder meer klachten als diarree, vaak met bloed en slijm; buikpijn; bloedarmoede; vermoeidheid; gewichtsverlies; moeite met het ophouden van de ontlasting; een opgezette buik; koorts.
  • Dikkedarmkanker: kan symptomen geven als een blijvende verandering in het ontlastingspatroon of samenstelling van de ontlasting; bloed en/of slijm bij de ontlasting; onverklaarbaar gewichtsverlies; bloedarmoede; buikpijn, buikkrampen en een opgeblazen gevoel; loze aandrang, of het gevoel alsof de darm niet helemaal leeg is na het poepen; aanhoudende vermoeidheid.
  • Ziekte van Crohn: een chronische ontstekingsziekte van de darm met klachten als diarree en moeheid.

Behandeling prikkelbare darm syndroom

Er zijn behandelingen die kunnen bijdragen tot het verminderen van de symptomen. Deze omvatten veranderingen in levensstijl, voedingsadviezen, medicatie en psychologische behandelingen. Met de hulp van de huisarts, kan de patiënt beslissen welke het meest geschikt is in zijn situatie.

Beperk je alcoholgebruik bij PDS / Bron: Marian Weyo/Shutterstock.comBeperk je alcoholgebruik bij PDS / Bron: Marian Weyo/Shutterstock.com
Gezonde eet- en leefstijl
Voor de meeste mensen met het prikkelbare darm syndroom, is een gezonde leefstijl de beste manier om de klachten te bestrijden. De volgende algemene adviezen over voeding en leefstijl kunnen daarbij behulpzaam zijn:
  • eet regelmatig;
  • drink voldoende;
  • beperk het gebruik van cafeïne-houdende dranken, zoals thee en koffie, en alcoholische dranken en frisdranken.
  • vermijd het gebruik van suiker of suikerhoudende voedingsmiddelen.
  • gebruik bulkvormers (bijvoorbeeld Metamucil, Volcolon, Normacol en Fiberform) die opgelost moeten worden in water, yoghurt of sap, welke voor een soepele ontlasting en een goede darmwerking zorgen.
  • vermijd bewerkte voedingsmiddelen.
  • regelmatige lichaamsbeweging bevordert een regelmatige stoelgang en verminderd stress en is daarom een goede manier om de klachten te verminderen.

Stress verminderen

Als de klachten veroorzaakt worden door stress, dan doet de patiënt er verstandig aan met zijn arts te bespreken welke mogelijkheden er zijn om stress te verminderen.

Psychotherapie

Je kunt profiteren van psychotherapie als er sprake is van een depressie of andere psychische klachten.

Medicijnen

Er zijn verschillende medicijnen om klachten te bestrijden. Er zijn medicijnen die krampen tegengaan, medicijnen die pijn bestrijden, medicijnen waardoor verstopping wordt tegengegaan en anti-diarreemiddelen. Voorbeelden zijn:
  • Vezelsupplementen: zoals psyllium of psylliumvezel of methylcellulose, met voldoende inname van vocht kan helpen om obstipatie tegen te gaan.
  • Anti-diarree medicatie zoals loperamide kunnen helpen om diarree onder controle te krijgen.
    Medicatie bij het prikkelbare darm syndroom / Bron: Jarmoluk, PixabayMedicatie bij het prikkelbare darm syndroom / Bron: Jarmoluk, Pixabay
  • Anticholinerge en krampstillend medicijnen, zoals hyoscyamine en dicyclomine, kunnen pijnlijke darmspasmen en darmkrampen verlichten.
  • Antidepressiva: bij een depressie kan de arts een tricyclische antidepressiva of selectieve serotonine heropname remmers (SSRI's) aanbevelen. Deze medicijnen helpen bij een depressie en remmen de activiteit van neuronen die de darmen controleren. Als je last hebt van diarree en buikpijn zonder een depressie, kan de arts een lagere dosis tricyclische antidepressiva voorschrijven.
  • antibiotica. Sommige mensen met klachten als gevolg van een overmatige groei van bacteriën in de darmen, kunnen baat hebben bij behandeling met antibiotica. Sommige mensen met symptomen van diarree kunnen profiteren van rifaximine. Mensen met PDS zonder obstipatie hebben baat bij een behandeling met het antibioticum rifaximine gedurende twee weken. [N Engl J Med 2011;364:22-32].

Probiotica

Er is geen bewijs dat probiotica darmklachten bij PDS kunnen verbeteren.

Prognose

het prikkelbare darm syndroom is een chronische aandoening die met behandeling en leefstijlaanpassingen goed onder controle gehouden kan worden. De klachten kunnen naar de achtergrond verdwijnen of opflakkeren, al naar gelang je leefstijl. Een operatieve ingreep is bij PDS niet nodig. de aandoening zal je leven niet verkorten. Er is geen relatie tussen PDS en darmkanker.

Lees verder

© 2011 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Prikkelbare darmsyndroom (PDS)Prikkelbare darmsyndroom (PDS)Het prikkelbare darmsyndroom is een aandoening van het spijsverteringskanaal die veel voor komt. Een andere veelgebruikt…
Spastische darmSpastische darmHet prikkelbare darm syndroom, oftewel: het hebben van een spastische darm, kan erg lastig en pijnlijk zijn. Wat is prec…
Het darmdieet houdt een Prikkelbare Darm onder controleHet darmdieet houdt een Prikkelbare Darm onder controleEr bestaan vele darmaandoeningen maar het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is ongetwijfeld het meeste voor. Het betreft e…
Wat te doen bij spastische darmen?Wat te doen bij spastische darmen?Een spastische darm wordt ook wel een prikkelbare darm genoemd. Met een prikkelbare darm heb je wekenlang buikpijn. Met…
Prikkelbare dikke darm of spastische darmPrikkelbare dikke darm of spastische darmNormaal wordt de darminhoud voortgestuwd door regelmatige, gecoördineerde spiersamentrekkingen, waardoor een golfbewegin…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/PIKSEL
  • Dr. Wolfgang Kruis en dr.Mark Pimentel, M.D., Anthony Lembo, M.D., William D. Chey, M.D., Salam Zakko, M.D., Yehuda Ringel, M.D., Jing Yu, Ph.D., Shadreck M. Mareya, Ph.D., Audrey L. Shaw, Ph.D., Enoch Bortey, Ph.D., and William P. Forbes, Pharm.D., for the TARGET Study Group. Rifaximin Therapy for Patients with Irritable Bowel Syndrome without Constipation. N Engl J Med 2011; 364:22-32January 6, 2011DOI: 10.1056/NEJMoa1004409 Martin Rebstock: Prikkelbare darm, De Driehoek, Amsterdam, 2004.
  • Mayo Clinic. Irritable bowel syndrome: Complications. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/irritable-bowel-syndrome/basics/complications/con-20024578 (ingezien op 22-2-2017)
  • Mayo Clinic. Irritable bowel syndrome: Risk factors. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/irritable-bowel-syndrome/basics/risk-factors/con-20024578 (ingezien op 22-2-2017)
  • Mayo Clinic. Irritable bowel syndrome: Treatments and drugs. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/irritable-bowel-syndrome/basics/treatment/con-20024578 (ingezien op 22-2-2017)
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/BartekSzewczyk
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/PuwanaiSomwan
  • Afbeelding bron 3: Marian Weyo/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 4: Jarmoluk, Pixabay

Reageer op het artikel "Prikkelbare darm syndroom: symptomen, oorzaak en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 17-11-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Prikkelbare Darm Syndroom, PDS
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!