InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Nierkanker: symptomen, oorzaak, diagnose en behandeling

Nierkanker: symptomen, oorzaak, diagnose en behandeling

Nierkanker: symptomen, oorzaak, diagnose en behandeling Nierkanker symptomen ontstaan vaak later in het ziekteproces. De symptomen van nierkanker kunnen bestaan uit bloed in de urine, pijn in de nierstreek (pijn in de zij) en een voelbare zwelling in de buik. Bij nierkanker is er een kwaadaardig gezwel (ook wel tumor genoemd) in de nier. De meest voorkomende niertumor bij volwassenen is het niercelcarcinoom. Deze tumor ontstaat in de nierbuisjes. Nierkanker geeft aanvankelijk meestal geen klachten. Het is daarom moeilijk om de ziekte in een vroeg stadium vast te stellen. Later kan er bloed in de urine aanwezig zijn of kan aanhoudende pijn in de rug optreden. Verschillende behandelingen zijn mogelijk bij nierkanker. Als de niertumor niet is uitgezaaid, is operatie de behandeling van voorkeur. Bij uitzaaiingen wordt de tumor vaak ook verwijderd. Daarnaast kunnen doelgerichte therapie en/of immunotherapie bij uitzaaiingen helpen om de klachten te verminderen.

Nierkanker


Wat is nierkanker?

Nierkanker is kanker die ontstaat in de nieren. De nieren zijn twee boonvormige organen, elk ongeveer ter grootte van een vuist. Elk mens is toegerust met twee nieren, die zich achter de buikholte bevinden, aan weerszijden van de wervelkolom waarbij de rechter nier wat lager ligt dan de linker nier. De nieren hebben als functie om een teveel aan water en afvalstoffen uit ons lichaam af te voeren.

Vormen van nierkanker

Niercelcarcinoom is bij volwassenen de meest voorkomende vorm van nierkanker. Deze vorm wordt ook wel Grawitztumor genoemd. Deze tumor ontstaat in de nierbuisjes, die deel uitmaken van de nefronen (de filtertjes) in de nier. Een andere vaker voorkomende vorm van nierkanker is de Wilms-tumor, ook nefroblastoom genoemd. Deze vorm komt alleen voor bij kinderen. Vaak treedt deze vorm van nierkanker op gedurende de eerste 5 levensjaren van het kind. In de meeste gevallen is maar één nier aangetast. De incidentie van nierkanker lijkt toe te nemen, maar het is niet duidelijk waarom.

Klachten en symptomen nierkanker

Nierkanker veroorzaakt in een vroeg stadium zelden symptomen. Daarom is het moeilijk om de ziekte vroegtijdig vast te stellen. Later kan nierkanker onder meer de volgende symptomen geven:
  • Bloed in de urine, waardoor de urine roze, rood of colakleurig kan zijn;
  • Aanhoudende pijn in de rug (in de zij, de nierstreek) en merkbare zwelling;
  • Vaak en langdurig vermoeid zonder duidelijke oorzaak;
  • Gevoel van lusteloosheid en apathie;
  • Nachtzweten;
  • Verlies van eetlust;
  • Onverklaard gewichtsverlies
  • Intermitterende koorts.

Oorzaak nierkanker

Het is niet precies duidelijk wat de oorzaak van niercelcarcinoom is. Sommige mensen lopen een groter risico lopen om nierkanker te krijgen.

Hoge bloeddruk is een risicofactor voor nierkanker / Bron: Istock.com/KatarzynaBialasiewiczHoge bloeddruk is een risicofactor voor nierkanker / Bron: Istock.com/KatarzynaBialasiewicz

Risicofactoren

Risicofactoren van nierkanker zijn:
  • Overgewicht.
  • Roken. Het blijkt dat rokers naar schatting een anderhalf keer zo grote kans hebben op nierkanker als niet-rokers.
  • Hoge bloeddruk.
  • Langdurige dialyse. Dialyse is een behandeling voor mensen van wie de nieren niet goed werken. Het verwijdert afvalstoffen uit het bloed.
  • Von Hippel-Lindau (VHL) syndroom. Dit is een zeldzame erfelijke en aangeboren aandoening. De oorzaak is een verandering in het erfelijk materiaal, als gevolg waarvan er meer kans is op het ontstaan van goedaardige of kwaadaardige gezwellen (tumoren) op verschillende plekken in het lichaam waaronder de nieren.
  • Beroepsrisico. Sommige mensen hebben een hoger risico op het krijgen van nierkanker, omdat ze in contact komen met bepaalde kankerverwekkende chemicaliën of stoffen op hun werkplek).
  • Geslacht. Nierkanker komt twee keer zo vaak voor bij mannen als vrouwen.
  • Oudere leeftijd. Het risico op nierkanker neemt toe naarmate iemand ouder wordt. Mensen boven de 45 jaar hebben een verhoogde kans op nierkanker, met een piek tussen 65 en 75 jaar.

Cystoscopie / Bron: Alexilusmedical/ShutterstockCystoscopie / Bron: Alexilusmedical/Shutterstock

Diagnose en onderzoek

Nierkanker kan gediagnosticeerd worden op basis van de volgende onderzoeken:
  • Lichamelijk onderzoek. De arts onderzoekt algemene gezondheid van de patiënt en hij kijkt of er sprake is van koorts en hoge bloeddruk. De arts voelt ook in het niergebied.
  • Bloed- en urineonderzoek.
  • Beeldvormende onderzoeken, zoals echografie, doppler-echografie. computertomografie (CT) of magnetic resonance imaging (MRI).
  • Een cystoscopie. Dit is een 'kijkonderzoek' waarbij gebruik wordt gemaakt van een cystoscoop, een holle buis met een kijkertje aan het einde van de buis.
  • Het doen van een biopsie. Hierbij wordt een stukje weefsel (een biopt) weggenomen voor nader onderzoek.

Stadia van nierkanker

Nierkanker kent de volgende stadia:

StadiumOmschrijving
Stadium IEen tumor 7 cm of kleiner die alleen in de nier aanwezig is.
Stadium IIEen tumor groter dan 7 cm die enkel in de nier aanwezig is.
Stadium III
  • Een tumor die in de nier en in ten minste één nabijgelegen lymfeknoop aanwezig is.
  • Een tumor die in grote bloedvaten van de nieren aanwezig is en mogelijk ook in een lymfklier.
  • Een tumor die in het vetweefsel rond de nieren aanwezig is en mogelijk ook in nabijgelegen lymfeklieren.
  • Een tumor die zich uitstrekt tot in de grote aders of in de perinefrische weefsels, maar niet in de ipsilaterale bijnier en niet buiten de fascie van Gerota, een vlies dat om de nier en het niervet ligt.
Stadium IV
  • Kanker bevindt zich buiten de vetlaag of weefsels rond de nieren, en het kan ook in nabijgelegen lymfeklieren aanwezig zijn.
  • Kanker kan verspreid zijn naar andere organen, zoals de darm, alvleesklier of longen.
  • Kanker heeft zich verspreid buiten de fascie van Gerota (inclusief uitbreiding in de ipsilaterale bijnier).

Behandeling nierkanker

Verschillende behandelingen zijn mogelijk bij nierkanker. De behandeling hangt af van de volgende factoren:
  • het soort kankercellen waaruit de tumor is ontstaan;
  • de mate van kwaadaardigheid van de kanker is;
  • het stadium waarin de kanker zich bevindt, dat wil zegen de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid.

Deze factoren bepalen ook de doel van de behandeling. Wanneer genezing mogelijk is, zal een curatieve behandeling worden ingezet. Dat is een op genezing gerichte behandeling. Als genezing is uitgesloten doordat de ziekte bijvoorbeeld uitgezaaid is, dan kan er een palliatieve behandeling worden gestart. Dat is een behandeling waarbij de klachten zoveel mogelijk worden bestreden en de ziekte zoveel mogelijk wordt geremd.

Nierkanker kan behandeld worden door een operatie, met behulp van medicijnen of door een combinatie van medicijnen en een operatie.

Operatie bij nierkanker

Wanneer er geen uitgroei of uitzaaiingen zijn vastgesteld, dan wordt de nier operatief verwijderd. Vaak zal de arts de gehele nier en het omliggende weefsel verwijderen. Bij een kleine tumor kan een gedeelte van de nier soms behouden blijven.

Je kunt overleven met slechts één nier zolang deze nog werkt. Als de chirurg beide nieren verwijdert of als beide nieren niet werken, zal nierdialyse nodig zijn of een nieuwe nier (niertransplantatie). Een transplantatie is mogelijk als je kanker alleen in je nier werd aangetroffen en een gedoneerde nier beschikbaar is.

CT-scan / Bron: IStock.com/Pavel LosevskyCT-scan / Bron: IStock.com/Pavel Losevsky
Andere methoden
Bij een niertumot kleiner dan 4 cm waarbij deze niet kan worden verwijderd via een operatie of wanneer er een noodzaak is voor niersparende behandeling, kan de arts andere behandelopties voorstellen om de tumor te vernietigen:
  • Cryoablatie gebruikt extreme koude om de tumor te vernietigen. Dit vindt laparoscopisch plaats, dat wil zeggen via een kijkoperatie van de buik of onder geleide van radiologische beeldvorming: CT-scan, MRI, Cone Beam CT of echografie
  • Radiofrequente ablatie (RFA) maakt gebruik van hoog-energetische radiogolven om de tumor te vernietigen.

Arteriële embolisatie

Arteriële embolisatie is het afsluiten van een bloedvat door toediening van een bepaald middel teneinde de doorbloeding van een bloedvat of meerdere bloedvaten te blokkeren. Dit blokkeert de bloedtoevoer naar de tumor. Deze procedure kan worden gedaan om de tumor te laten krimpen vóór de operatie.

Immunotherapie

Bij uitgezaaide nierkanker kan immunotherapie ingezet worden. Dit is een behandeling met medicijnen die je afweersysteem stimuleren om kankercellen aan te vallen. Dit kan uitzaaiingen terugdringen.

Doelgerichte therapie

Doelgerichte therapie of targeted therapy is een bijzondere vorm van immunotherapie, waarbij middelen gebruikt worden die rechtstreeks inwerken op de kankercellen. Deze medicijnen blokkeren de groei en deling van kankercellen.

Radiotherapie (bestraling) / Bron: Adriaticfoto/Shutterstock.comRadiotherapie (bestraling) / Bron: Adriaticfoto/Shutterstock.com
Bestraling
Bij nierkanker wordt bestraling ingezet als palliatieve behandeling, vaak bij uitzaaiingen in botten of hersenen. Doel van radiotherapie is pijn bestrijden of andere klachten verminderen.

Chemotherapie

Chemotherapie is volgens de literatuur niet effectief bij nierkanker.

Prognose en levensverwachting

De prognose is afhankelijk van je algemene gezondheid, maar ook van het stadium van de nierkanker. Stadium I nierkanker heeft een driejaarsoverleving van meer dan 90%, en van de patiënten met stadium IV nierkanker overleeft 20% de eerste 3 jaar.

Preventie

Omdat artsen niet de precieze oorzaken van nierkanker kennen, is het niet duidelijk hoe je de ziekte het beste kunt voorkomen. Er zijn echter bepaalde factoren die verband houden met nierkanker, zodat je wel bepaalde stappen kunt nemen om je risico te verlagen, zoals:
  • stoppen met roken;
  • een gezond gewicht handhaven;
  • het onder controle houden van je bloeddruk; en
  • blootstelling aan schadelijke chemische stoffen voorkomen.

Professor UT ontwikkelt apparaat dat kanker opspoort

Hoogleraar nanotechnologie Wilfred van der Wiel van de Universiteit Twente (UT) in Enschede heeft een apparaat ontwikkeld waarmee nier- en blaaskanker in een vroeg stadium opgespoord kan worden. Tot nu toe kon dit alleen in een vergevorderd stadium. Het apparaat wordt 'NanoGap Sensor' genoemd en spoort aangetast DNA op. In het apparaat zit een elektrode die alarm slaat als verdachte cellen worden aangetroffen in het DNA. Bij vrouwen kan mogelijk ook naar baarmoederhalskanker worden gekeken. (Bron: www.nationaleonderwijsgids.nl, 19-02-2015.)

Lees verder

© 2011 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Leven met kanker: NierkankerLeven met kanker: NierkankerNierkanker treft 1.700 mensen per jaar. Er zijn twee typen nierkanker. Asbest is een van de oorzaken van nierkanker. Het…
Kanker aan de nieren: symptomen en behandeling nierkankerKanker aan de nieren: symptomen en behandeling nierkankerBloed in de urine, pijn in de nierstreek en vermoeidheid: het zijn maar enkele van de symptomen die kunnen duiden op kan…
Nierkanker: oorzaken, symptomen, behandeling, prognoseNierkanker: oorzaken, symptomen, behandeling, prognoseBij nierkanker is er sprake van kwaadaardige gezwellen die zich in de nier hebben gevormd of ze komen van een tumor die…
Uitgelicht: NierkankerWat voor soorten kanker zijn er allemaal? En wat is nierkanker dan precies? Hoe wordt een stadium vastgesteld? Wat zijn…
Birt-Hogg-Dubé syndroom: Tumoren op huid, in nieren & longenBirt-Hogg-Dubé syndroom: Tumoren op huid, in nieren & longenBij het Birt-Hogg-Dubé syndroom ontstaan goedaardige of kwaadaardige tumoren op de huid, in de nieren en in de longen. D…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Istock.com/Wavebreakmedia
  • http://www.nierkanker.nl
  • http://www.umcn.nl
  • http://www.urolog.nl
  • Kanker.nl. Overleving nierkanker. https://www.kanker.nl/bibliotheek/nierkanker/wat-is/1548-overleving-nierkanker (ingezien op 3-3-2017)
  • WebMD. Understanding Kidney Cancer. http://www.webmd.com/cancer/understanding-kidney-cancer#3 (ingezien op 3-3-2017)
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/KatarzynaBialasiewicz
  • Afbeelding bron 2: Alexilusmedical/Shutterstock
  • Afbeelding bron 3: IStock.com/Pavel Losevsky
  • Afbeelding bron 4: Adriaticfoto/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Nierkanker: symptomen, oorzaak, diagnose en behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

De Vries, 29-07-2017 09:15 #3
Mijn vader is 69 en normaal gesproken altijd erg fit en sportief (geen roker, normaal gewicht). Sinds kort heeft hij ineens zo af en toe last van pijn in zijn flank. Daarbij zweet hij de laatste tijd erg veel en is plots erg moe en energieloos. Het bloed- en urineonderzoek wees niets vreemds uit. Kan nierkanker dan worden uitgesloten? Of is dat alleen mogelijk na Beeldvormende onderzoeken, zoals echografie, doppler-echografie. computertomografie (CT) of magnetic resonance imaging (MRI).

Jana, 21-07-2017 19:40 #2
Bij mij is per toeval nierkanker ontdekt omdat ik een echo kreeg voor het vermoeden van galstenen. Die had ik ook en ben daar dankbaar voor. Bij mij is 1 nier verwijderd. Mijn lichaam heeft 1 jaar nodig gehad om in te stellen en heel veel rust… (lees je nergens je doet het gewoon "even") Ik ben nu 8 jaar verder en nog steeds "schoon". Vergeten doe ik het niet. Zodra er medicatie nodig is bv antibiotica zegt de computer bij de apotheek… doe maar niet… en moet er gezocht worden naar minder belastende stoffen… Maar ik ben dankbaar voor onze goede medische zorg en het begrip van de huisarts en Sf ziekenhuis in Rotterdam te luisteren naar mij en er naar te handelen als de angst weer eens de kop op steekt bij een klacht.
Op naar de 80… Nu 63.

J. Otten, 14-01-2013 15:56 #1
Bij mij hebben ze een plekje gevonden op de rechter nier. De arts in het ziekenhuis weet niet wat het is en zegt dat ze niet weet of het kanker is ja of nee nu moet ik over een half jaar terug. Is dat niet veel te laat? Reactie infoteur, 02-02-2013
Als u twijfelt over dit voorstel van de arts, kunt u een second opinion (tweede mening) vragen. Met 'second opinion' wordt bedoeld dat een deskundige zijn mening geeft over uw diagnose of behandeling. Deze deskundige is niet uw eigen behandelaar. Lees hier verder: http://www.cz.nl/2013/cz-best-doctors.pdf

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 26-06-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Pijn aan de nieren
Bronnen en referenties: 10
Reacties: 3
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!