InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Opvliegers overgang: symptomen, oorzaak en voorkomen

Opvliegers overgang: symptomen, oorzaak en voorkomen

Opvliegers overgang: symptomen, oorzaak en voorkomen Opvliegers komen tijdens de overgang heel vaak voor. Opvliegers of hot flushes zijn het meest karakteristieke symptoom van de overgangsjaren van de vrouw. Ongeveer een kwart van de vrouwen in de overgang heeft er last van. Opvliegers zijn plotselinge, relatief kortdurende warmte-aanvallen, hetgeen gepaard gaat met overmatig transpireren en waarbij het gezicht, de nek, de hals en/of de borst rood worden. De meest effectieve behandeling voor opvliegers zijn oestrogenen, ofschoon dit ook ongunstige effecten heeft. Uit onderzoek blijkt dat de helft van de vrouwen met frequente vasomotorische symptomen (zoals opvliegers en hartkloppingen), na 7 jaar nog steeds last heeft van opvliegers. Opvliegers is wat dat betreft een hardnekkige overgangsklacht.

Opvliegers


Wat zijn opvliegers?

Definitie

Opvliegers zijn plotselinge, relatief kortdurende warmte-aanvallen, hetgeen gepaard gaat met overmatig transpireren en waarbij het gezicht, de nek, de hals en/of borst rood worden, alsof de persoon bloost. Tevens stijgt de hartfrequentie. Meestal zijn opvliegers het gevolg van de overgang.

Duur van een opvlieger

Opvliegers treden op willekeurige momenten op en zijn meestal van korte duur; ergens tussen de 30 seconden en 3 minuten. Afhankelijk van de persoon, kunnen opvliegers een paar keer per week of meerdere keren per dag optreden. Opvliegers die 's nachts optreden, kunnen de slaap verstoren. Als opvliegers hinderlijk worden, zijn er diverse behandelingen beschikbaar om ze te bestrijden.

Niet alle vrouwen hebben last van opvliegers

Opvliegers zijn een veel voorkomend symptoom van de overgang bij vrouwen, maar niet alle vrouwen hebben er last van. Ongeveer 75% van de vrouwen hebben in meer of mindere mate last van opvliegers tijdens de overgang. Opvliegers kunnen ook optreden als gevolg van een aantal ongewone medische aandoeningen.

Synoniemen

Opvliegers worden ook wel opstijgingen, vapeurs, hot flushes of hot flashes genoemd.

Symptomen opvliegers

Klachten

Opvliegers manifesteren zich vooral gedurende de perimenopauze, dat is de periode vanaf het moment dat de menstruaties onregelmatiger worden tot een jaar na de menopauze. Opvliegers veroorzaken altijd plotselinge, korte, hevige warmte-aanvallen, waarbij gezicht, hals en/of borst rood kunnen worden en de vrouw hevig kan transpireren (ook nachtzweten). Soms heeft de vrouw ook last van hartkloppingen. Soms kunnen rillingen en bevingen optreden na een opvlieger.

Duur en frequentie

Een opvlieger treedt plotseling, dat wil zeggen zonder enige vooraankondiging, op. Een opvlieger duurt een halve minuut tot drie minuten, maar soms ook langer. Opvliegers variëren in frequentie - sommige vrouwen hebben meerdere opvliegers per dag en weer anderen een paar per week. De meeste vrouwen hebben minstens een jaar last van dit euvel.

Oorzaak opvliegers

De precieze oorzaak van opvliegers is niet bekend, maar de dalende oestrogeenspiegels die zich voordoen als de vrouw de menopauze nadert wordt in verband gebracht met opvliegers. Deze schommelingen van oestrogeenspiegels geven veranderingen in neurotransmitters, wat leidt tot een verstoring van het thermo-regulatie-setpoint in de hypothalamus. Dit gebied aan de basis van de hersenen reguleert de lichaamstemperatuur en andere elementaire processen. Het lichaam van de vrouw denkt dat het oververhit is en probeert vervolgens af te koelen. In feite is de thermosstaat die de lichaamstemperatuur nauwkeurig reguleert, tijdelijk van slag.

Medische aandoeningen
Terwijl opvliegers doorgaans worden geassocieerd met de menopauze bij vrouwen, kunnen bepaalde ongewone medische aandoeningen ook leiden tot opvliegers. Erop lijkende verschijnselen kunnen optreden bij:
  • hyperthyreoïdie (een te snel werkende schildklier);
  • paniekstoornissen;
  • alcoholverslaving;
  • bijwerkingen van medicijnen (nitraten en antidepressiva);
  • carcinoïd-syndroom (een syndroom waarbij kleine, kwaadaardige tumoren op verschillende plekken in het lichaam kunnen ontstaan);
  • feochromocytoom (een zeldzame tumor van de chromaffiene cellen in het bijniermerg of chromaffiene cellen elders in het lichaam).

Risicofactoren opvliegers

Niet alle vrouwen krijgen last van opvliegers. Hoewel het niet duidelijk waarom sommige vrouwen opvliegers krijgen en anderen niet, dragen de volgende factoren bij aan de kans om opvliegers te krijgen:
  • Roken. Vrouwen die roken hebbenn eerder, meer en langer last van opvliegers.
  • Obesitas. Overgewicht is geassocieerd met een hogere frequentie opvliegers.
  • Lichamelijke inactiviteit. Vrouwen die een inactief bestaan leiden, hebben meer kans om last van opvliegers te krijgen tijdens de menopauze.

Vrouwen met een voorgeschiedenis van zwangerschapshypertensie ontwikkelen mogelijk vaker en langduriger vasomotorische overgangsklachten.[3]

Behandeling opvliegers

Geen behandeling

Opvliegers zijn een normaal fysiologisch verschijnsel die na verloop van tijd vanzelf overgaan en op zich geen behandeling behoeven. Wanneer een vrouw behandeling overweegt, zal de huisarts de voordelen en de nadelen van alle behandelmogelijkheden met haar bespreken.

Oestrogenen

De meest effectieve behandeling voor opvliegers zijn oestrogenen, ofschoon dit ook ongunstige effecten heeft. Oestrogenen geven een verhoogd risico op ernstige aandoeningen als borstkanker of mammacarcinoom, trombo-embolische aandoeningen en CVA (Cerebro Vasculair Accident). Binnen drie maanden geeft oestrogeentoediening een vermindering van maar liefst 90% van de klachten in frequentie en intensiteit.[1] Tibolon, een steroïd met oestrogene, progestagene en androgene activiteit, is even effectief als oestrogenen. Ook dit middel wordt geassocieerd met borstkanker en cardiovasculaire aandoeningen.

SSRI's en clondine

Wanneer de vrouw de voorkeur geeft voor niet-hormonale therapie, dan kan gekozen worden voor SSRI's en clonidine. Deze alternatieven zijn beide effectief, maar wel in mindere mate dan dat van oestrogenen. Bij 10-20% van de gebruikers van SSRI's treedt een ongunstig effect op, zoals droge mond, verminderde eetlust, misselijkheid, slaperigheid en obstipatie.[2]

Rode klaver / Bron: Ivar Leidus, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Rode klaver / Bron: Ivar Leidus, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Soja en rode klaver bij opvliegers

Vrouwen die last hebben van opvliegers en vaginale droogheid kunnen tijdens de overgang baat hebben bij het eten van sojarijke voeding en rode klaver. Ook extracten van deze middelen in supplementen verminderen de frequentie van deze klachten in lichte mate. Onderzoekers van het Erasmus MC komen tot die conclusie na een analyse van zestig wetenschappelijke studies naar het effect van bepaalde plantaardige voedingsmiddelen op klachten tijdens de menopauze. Het is wel van belang dat je je huisarts raadpleegt als je deze middelen wilt innemen, vooral wanneer je ook andere medicijnen gebruikt.[4]

Complicaties

Nachtelijke opvliegers (nachtelijk zweten) kunnen je slaap danig verstoren en kunnen na verloop van tijd chronische slapeloosheid veroorzaken, wat leidt tot slaapgebrek en slechter functioneren overdag. Er is enige associatie met opvliegers en een verhoogd risico op hartziekten en botverlies.

Prognose

De overgang is een fysiologische gebeurtenis en de timing ervan kan genetisch bepaald zijn. De endocriene veranderingen zijn permanent, maar opvliegers verdwijnen bij de meeste vrouwen binnen 5 tot 10 jaar.

Frequente opvliegers rond de overgang houden vaak jarenlang aan

Uit onderzoek (JAMA Int Med. 2015; epub 16 februari) blijkt dat de helft van de vrouwen met frequente vasomotorische symptomen (zoals opvliegers en hartkloppingen), na 7 jaar nog steeds last heeft van opvliegers.[5] Afro- en Latijns-Amerikaanse vrouwen hebben langdurende klachten en Aziatische vrouwen hebben daarentegen gedurende kortere tijd klachten. Daarnaast hebben vrouwen met overgewicht, (ex-)rooksters, jonge vrouwen en vrouwen met meer angst, somberheid en stress langer klachten. Beschermende factoren zijn: sociale steun, betere sociaal-economische omstandigheden, een hoger opleidingsniveau en een vaste partner. Voorts blijkt dat sport en alcoholgebruik geen verband lijken te houden met de duur van frequente opvliegers.

Noten
  1. Nelson HD, Vesco KK, Haney E, Fu R, Nedrow A, Miller J, et al. Nonhormonal Therapies for menopausal hot flashes. JAMA 2006;295:2057-71.
  2. Ibid.
  3. Eva van Horen en Maurice Wouters. Zwangerschapshypertensie voorspelt de kans op vasomotorische overgangsklachten. Ned Tijdschr Geneeskd. 2013;157:A6474
  4. Erasmus MC. Soja, rode klaver tegen overgangsklachten. https://www.erasmusmc.nl/corp_home/corp_news-center/2016/2016-06/soja.rode.klaver.tegen.overgangsklachten/ (ingezien op 2-4-2018)
  5. Esther van Osselen. Frequente opvliegers rond de overgang houden vaak jarenlang aan. Ned Tijdschr Geneesk. 2015;159:C2504

Lees verder

© 2011 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Overgang: natuurlijke hulp tegen opvliegersOvergang: natuurlijke hulp tegen opvliegersAls de eierstokken van een vrouw minder hormonen produceert, kunnen overgangsklachten ontstaan als: opvliegers en nachte…
Opvliegers: wat zijn het en hoe voorkom je zeOpvliegers krijgen vrouwen als ze in de overgang zijn. En het kan best lastig zijn die aanvallen van hitte en kou. Maar…
Opvliegers. OvergangsklachtenOpvliegers zijn onschuldig maar niet minder vervelend. Een kruidenthee kan helpen opvliegers en overgangsklachten te ver…
Opvliegers tijdens de overgangOpvliegers tijdens de overgangOpvliegers/opvliegingen oftewel vapeurs: een typische klacht tijdens de overgang. Vaak ontstaan de eerste opvliegers vla…
Overgang en menopauze: klachten en behandelingOvergang en menopauze: klachten en behandelingDe overgang is een natuurlijk proces waar iedere vrouw vroeger of later mee te maken krijgt. Sommigen hebben er amper la…
Bronnen en referenties
  • Epocrates. Menopause: Prognosis. https://online.epocrates.com/diseases/19451/Menopause/Prognosis (ingezien op 25-6-2018)
  • Erasmus MC. Soja, rode klaver tegen overgangsklachten. https://www.erasmusmc.nl/corp_home/corp_news-center/2016/2016-06/soja.rode.klaver.tegen.overgangsklachten/ (ingezien op 2-4-2018)
  • Esther van Osselen. Frequente opvliegers rond de overgang houden vaak jarenlang aan. Ned Tijdschr Geneesk. 2015;159:C2504
  • Eva van Horen en Maurice Wouters. Zwangerschapshypertensie voorspelt de kans op vasomotorische overgangsklachten. Ned Tijdschr Geneeskd. 2013;157:A6474
  • Mayo Clinic. Hot flashes: Symptoms & causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hot-flashes/symptoms-causes/syc-20352790 (ingezien op 25-6-2018)
  • Nelson HD, Vesco KK, Haney E, Fu R, Nedrow A, Miller J, et al. Nonhormonal Therapies for menopausal hot flashes. JAMA 2006;295:2057-71.
  • S.M. Bakker en A.L.M. Lagro-Janssen: Opvliegers, in: Kleine kwalen in de huisartspraktijk, vijfde geheel herziene druk, tweede oplage, Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam, 2010, p.251-254.
  • Afbeelding bron 1: Ivar Leidus, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Reageer op het artikel "Opvliegers overgang: symptomen, oorzaak en voorkomen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Erna Timmers, 18-06-2016 13:00 #3
Ik ben 69 en heb nooit geen opvliegers gehad.nu sinds enkele weken wel kan dat op deze leeftijd. Reactie infoteur, 19-06-2016
Een opvlieger ontstaat door een plaatselijke vaatverwijding in de huid, waardoor je plotseling warm wordt en gaat transpireren. Niet alleen de overgang, maar ook (mee)roken, alcohol en een aantal geneesmiddelen (bloeddrukmiddelen, antidepressiva en sommige pijnstillers) vergroten de kans op opvliegers. Ook bij warm weer en als je zwaarlijvig bent, heb je meer kans. Veel vrouwen die de overgang al lang achter de rug hebben, hebben nog steeds last van opvliegers. Het is niet bekend waarom het bij de één zoveel langer duurt dan bij de ander.

Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.

Rozenboom, 06-01-2014 16:24 #2
Twee jaar geleden zijn zowel de baarmoeder als de eierstokken/lijders verwijderd. Hoewel de verwachting was dat als gevolg daarvan de opvliegers zouden verdwijnen bleek die die verwachting te optimistisch. Slechts een korte periode bleven de opvliegers weg. De afgelopen 18 maanden heb ik "provera"geslikt, het resultaat was matig. Inmiddels ben ik twee maanden gelden gestopt met dit middel. De opvliegers zijn, helaas, weer helemaal terug.
Wat zou de oorzaak kunnen zijn? En vooral, hoe kan ik de opvliegers effectief bestrijden?
Hoop van harte dat u met de gouden tip komt.

Johannes, 10-09-2013 20:54 #1
Geachte,

hoort langdurige misselijkheid ook bij de overgang? zou dit een symptoom kunnen zijn?
mijn vrouw is al weken misselijk.

met vriendelijke groet

Johannes Reactie infoteur, 11-09-2013
Het is verstandig om een klacht als aanhoudende misselijkheid door de huisarts te laten beoordelen. Deze zal allerlei vragen stellen (anamnese) en uw vrouw lichamelijk onderzoeken. Ook zal hij/zij de actuele medicatiestatus checken. Mogelijk dat bepaalde medicatie bijdraagt aan de klachten.

De belangrijkste overgangsklachten zijn onregelmatige en hevige menstruaties, opvliegers en een droge vagina.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 23-03-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Zweetproblemen
Bronnen en referenties: 8
Reacties: 3
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!