InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Beauty > Wat betekenen bepaalde symbolen op cosmetische producten?

Wat betekenen bepaalde symbolen op cosmetische producten?

Wat betekenen bepaalde symbolen op cosmetische producten? Fabrikanten van cosmetische producten kunnen de consument op diverse manieren informeren. Wettelijk zijn zij daartoe vaak verplicht. Een makkelijke manier is om logo's (symbolen of tekens) op een product af te beelden, die eenduidig en duidelijk hun boodschap vertellen. Ze mogen niet misleiden natuurlijk. Aangezien op veel cosmetische producten of voorverpakking ruimtegebrek heerst, is een afbeelding een geweldige manier om een mededeling te doen. Welke symbolen (tekens of pictogrammen) komen het meest voor op cosmetische producten en hoe is dat wettelijk geregeld?. Wat betekenen bepaalde symbolen precies?

Een wirwar aan regelgeving

Cosmetische producten worden wereldwijd gefabriceerd. Dit zorgt voor een wirwar aan toepasselijke wetgeving. Cosmetische producten vallen onder allerlei wetten, zowel onder internationale wetgeving op basis van verdragen als onder nationale wetgeving. Diverse internationale en nationale regelgevingen kunnen op één cosmetisch product van toepassing zijn. Een veelvoorkomend voorbeeld zijn de gebruikte ingrediënten in het product in combinatie met de specifieke verpakking (zoals een spuitbus) van het product.

Op basis van verdragen kan internationale, verder uitgewerkte (bindende en niet bindende) regelgeving op allerlei gebied ontstaan. Voor Nederland is de wetgeving die de Europese Unie (EU) afgeeft van grote invloed. Nederlands verwerkt op basis van zijn
verdragsverplichtingen alle relevante internationale regelgeving waar nodig in zijn nationale wetgeving.

Zo bevat het Nederlandse Warenwetbesluit handhavingsregels om op de naleving van de EU-verordening op cosmetische producten toe te zien. Daarnaast kan specifieke wetgeving op een cosmetisch product of zijn verpakking van toepassing zijn, zoals het Warenwetbesluit drukverpakkingen.

Een verordening van de Europese Unie heeft meteen rechtskracht in alle lidstaten. De Europese verordening cosmetische producten was bij zijn inwerkingtreding daarom rechtstreeks van toepassing op de Nederlandse situatie. Het is aan Nederland om de handhaving te regelen. Het Nederlandse Warenwetbesluit – waarin de handhaving is geregeld op naleving van de verordening cosmetische producten – is van toepassing op alle cosmetische producten die in Nederland worden aangeboden.

Keurmerken en richtsnoeren

Naast allerlei relevante wetgeving gelden er internationale en nationale keurmerken en allerhande richtsnoeren, zoals die uit de reclamecode cosmetische producten (RCP). Het is niet verplicht om keurmerken en richtsnoeren na te leven of hun afbeelding te dragen, maar ze kunnen bijdragen aan een positief imago van de producent en het vertrouwen in het product van de consument. Fabrikanten maken er grif gebruik van. Het kan namelijk bijdragen aan meer winst. Wie een keurmerk voert, dient wel de vereisten (bijvoorbeeld een bepaalde werkwijze) die daarbij horen na te leven. Een logo voor 'vegan', biologisch of 'fair trade' bijvoorbeeld mag daarom niet zomaar worden afgebeeld. Wat onder cosmetische producten (en soms uitdrukkelijk wat niet) dient te worden verstaan, is in allerlei internationale en nationale regelgeving vastgelegd in definities.

De verplichte EU-symbolen op cosmetische producten

Sommige tekens komen vaak voor op een etiket, maar worden niet altijd correct begrepen. Aangezien zij bedoeld zijn om de consument te informeren, is het belangrijk om de juiste betekenis te kennen. De EU heeft het afbeelden van een drietal symbolen op dan wel het etiket, de voorverpakking of in de bijgeleverde gebruiksaanwijzing verplicht gesteld. Dat zijn:
  • een open pot met zwevende deksel (houdbaarheid na opening);
  • een deels gevulde zandloper (minimum houdbaarheid);
  • een opengeslagen drukwerk met wijzende vinger (check de bijsluiter voor meer info)

Andere veel voorkomende pictogrammen

Door de veelheid aan wetgeving, keurmerken en richtsnoeren die betrekking kunnen hebben op cosmetische producten, ontstaan allerlei logo's of tekens om daar uitdrukking aan te geven. Verdere veel voorkomende, symbolen die belangrijk zijn om weten, zijn:
  • licht ontvlambaar;
  • de mobius loop;
  • de groene punt
  • het e-teken;
  • een konijn-afbeelding

Licht ontvlambaar

licht ontvlambaar - flammable / Bron: Onbekend, Wikimedia Commons (Publiek domein)licht ontvlambaar - flammable / Bron: Onbekend, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Dit symbool (het gevarenpictogram) vertelt de consument dat het product uit de buurt van vlammen dient te worden gehouden of niet blootgesteld moet worden aan veel hitte, zoals aan een open vlam of aan hoge temperaturen, omdat het licht ontvlambaar is. De Engelse term voor licht ontvlambaar is 'flammable'. De term 'flammable' kan op een product, in de gebruiksaanwijzing of op de voorverpakking staan. Een goed voorbeeld van producten die deze logo dragen is cosmetica met ingrediënten als aandrijfgas of alcohol. Denk hierbij aan haarlak, nagellakremover of parfum.

Spuitbussen vallen als verpakkingsmateriaal onder de Europese verordening voor aerosols. De indeling, verpakking en etikettering van chemicaliën en mengsels van chemicaliën staat in verordening nr 1272/2008 van de Europese Unie. Daarin is het gevarenpictogram zelf terug te vinden. Gevaaraanduidingen en veiligheidsaanbevelingen uit deze verordening zijn verwerkt in het Nederlands Warenwetbesluit drukverpakkingen (artikel 4 onder d).

Mobius loop

In het mobius loop-teken staan drie pijlen afgebeeld, die met de klok meedraaien. De pijlen kunnen voorkomen in allerlei kleuren. De drie pijlen vertegenwoordigen de drie stadia van het afvalproces: verminderen, hergebruik en recycling. De lege ruimte tussen de cirkelende pijlen staat symbool voor een dennenboom. Die ruimte kan gebruikt worden om meer informatie over het product te geven.

De mobius loop kent diverse varianten om meer informatie te verschaffen. Zijn de pijlen afgebeeld binnen een gesloten cirkel? Dit geeft aan dat de houder (recipiënt) volledig uit hergebruikt materiaal bestaat. Staat in de open ruimte in het midden een percentageteken met cijfer afgebeeld? Dit geeft aan dat de verpakking uit een bepaalde percentage hergebruikt materiaal bestaat. Is een cijfer (1 t/m 7) afgebeeld omringd door pijlen? Dan geeft dit de gebruikte plasticverbinding aan. Een extra toevoeging aan het pictogram is het gebruik van de term PETE of PET onder de cirkelende pijlen. Het vrolijke 'zero waste' symbool kan bestaan uit een regenboog aan aansluitende gesloten cirkels rondom de pijlen. Een nummer en letter in de lege ruimte in het midden tussen de pijlen vertelt welke hars gebruikt is bij het fabriceren van de houder. Op het symbool rust geen copyright. Het kan door iedereen te kust en te keur worden gebruikt en aangepast.

Groene punt

Een fabrikant die een verpakt cosmetisch product op de markt brengt, draagt een financiële bijdrage af voor de inzameling, sortering en recycling van de verpakking. Om dit tot uitdrukking te laten komen kan hij het beeldmerk van de groene punt voeren op de verpakking. De naam is iets misleidend, het kan ook en andere kleur hebben. Het is een financieringssymbool en in Nederland overbodig te vermelden, omdat Nederlandse producenten wettelijk verplicht zijn bij te dragen aan de bekostiging van het inzamelen en recyclen van verpakkingen. Zij betalen een bijdrage aan het afvalfonds verpakkingen. Wie ervoor kiest om het logo toch te voeren op zijn product, dient zich te houden aan de bijbehorende verplichtingen. Het is vaak een misvatting dat een groene punt een ecologisch symbool voorstelt. Dat is het namelijk niet.

Het e-teken

Cosmetische producten die in de EU gevuld zijn, vallen onder richtlijn nr 1976/211 van de EU (De vaststelling van regels betreffende nominale hoeveelheden voor voorverpakte producten). Die producten of de voorverpakkingen dragen het verplichte e-teken. Een ander woord voor dit teken is het EEG-teken of het geschat-symbool. Het teken is een gestileerde kleine letter e. De richtlijn is in Nederland terug te vinden in het Warenwetbesluit hoeveelheden voorverpakkingen.

Het symbool staat achter de hoeveelheidaanduiding (g, kg, ml, l). Die hoeveelheid is het netto gewicht ten tijde van het vullen. Het is de zogeheten gedeclareerde hoeveelheid. Het e-teken garandeert dat de gedeclareerde hoeveelheid minimaal aanwezig is. Het betreft hoeveelheden tussen de 5 gram of milliliter en 10 kilo of 10 liter. Het is niet van toepassing op monsters of verpakkingen die voor eenmalig gebruik zijn bedoeld.

Het konijn tekentje

Wie voor dierproefvrije producten kiest, doet dat vaak uit ethische overwegingen. De regelgeving in de EU is nu zo, dat dierproeven op cosmetische eindproducten en de gebruikte ingrediënten verboden zijn (sinds 2013). Er geldt eveneens een verkoopverbod op zulke producten. De logische, maar verkeerde conclusie is om de term ‘cosmetisch product’ hier te verwarren met de term ‘merk’. Er zijn uiteraard merken die volledig dierproefvrij werken. In sommige landen buiten de EU geldt helaas niet altijd een verbod op dierproeven. Soms zijn zulke proeven zelfs verplicht. Merken zijn daardoor gerechtigd en soms verplicht (handel met China) om dierproeven op hun producten uit te voeren. Zij kunnen daarom nieuwe ingrediënten en hun producten op dieren blijven testen.

De EU heeft in 2017 een initiatiefadvies afgegeven om de positie van Europese industrie van de cosmetische producten te versterken. Dit houdt verband met de slinkende concurrentiepositie van EU-fabrikanten vanwege het ongewild blokkeren van innovatie door wetgeving of het ontbreken van regels (zoals voor het testen van nieuwe bestanddelen van een product). De EU adviseert de lidstaten daarom om:
  • wettelijk gevalideerde alternatieve methoden toe te staan, 'zodat de sector de weg kan inslaan naar een innovatieve en dierproefvrije wereld'.
  • de veiligheidsbeoordeling van ingrediënten en producten te verbeteren;
  • om te onderhandelingen over mondiale akkoorden over verschil in wettelijke verplichtingen rondom dierproeven.

De adviezen dienen een hoge prioriteit binnen de lidstaten te hebben. Het debat rondom 'dierproefvrij' gaat gestaag door. Het pictogram met het konijn (zie inleidingsfoto) is overigens vormvrij. Het kan ook tekst bevatten zoals 'niet getest op dieren' of 'not tested on animals' bijvoorbeeld of als zodanig staan vermeld op de voorverpakking of in de bijsluiter. Het gaat er om dat de boodschap duidelijk overkomt.

mobius loop / Bron: Clker Free Vector Images, Pixabaymobius loop / Bron: Clker Free Vector Images, Pixabay
groene punt / Bron: Clker Free Vector Images, Pixabaygroene punt / Bron: Clker Free Vector Images, Pixabay
het e-teken / Bron: SevM, Wikimedia Commons (Publiek domein)het e-teken / Bron: SevM, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Lees verder

© 2018 - 2019 Meus, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Dagelijkse confrontatie met symbolen en pictogrammenDagelijkse confrontatie met symbolen en pictogrammenSymbolen en pictogrammen zijn niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Ze zijn onder meer te vinden in de beelde…
Krasloten: de December KalenderKrasloten: de December KalenderDe December Kalender van krasloten is een kraslot waar je 31 dagen lang plezier van hebt. Dit grote kraslot, dat je voor…
De belangrijkste Alt-tekens van het toetsenbord op een rijDe belangrijkste Alt-tekens van het toetsenbord op een rijAlt-tekens zijn veel gebruikte codes om extra symbolen aan tekst toe te voegen. Zoals de trema op de ë of het euro symbo…
Tekens in de Semiotiek: Icoon, Index en SymboolTekens in de Semiotiek: Icoon, Index en SymboolSemiotiek of semiologie wordt ook wel de tekenleer genoemd. Bij semiotiek gaat het om het wezenlijke karakter, het ontst…
Betekenis van vormen en symbolen of tekensBetekenis van vormen en symbolen of tekensWe zien ze dagelijks om ons heen, vierkanten, cirkels, driehoeken, rechthoeken enzovoorts. Vaak zijn vormen terug te vin…
Bronnen en referenties
  • http://www.recyclingexpert.co.uk/rules-governing-use-recycling-logo.html (pijlen)
  • https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32010R0271&qid=1533880608687&from=EN (blad met sterren)
  • https://keurmerken.milieucentraal.nl/wat-zijn-topkeurmerken/
  • Verordening (EG) nr. 834/2007 (en zijn aanpassingen) van de Raad van 28 juni 2007 inzake de biologische productie en de etikettering van biologische producten.
  • http://eur-lex.europa.eu/ Cosmebio https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32007R0834&from=NL
  • https://www.consolidatedlabel.com/label-articles/what-symbols-on-cosmetic-labels-mean/
  • https://www.refinery29.com/beauty-product-labels-symbols#slide-6
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_gevarenklassen_in_GHS
  • https://www.fda.gov/downloads/Cosmetics/Labeling/UCM391202.pdf
  • http://www.nav-aerosol.nl/upload/files/75_324_EEG_Aerosolrichtlijn_2014_geconsolideerd.pdf
  • http://www.nav-aerosol.nl/nl/wetten-en-regels/europese-aerosol-wetgeving/
  • http://wetten.overheid.nl/BWBR0007965/2014-11-14
  • https://www.ncv-cosmetica.nl/cosmetica/natuurlijke-cosmetica/
  • http://www.recycling.com/downloads/recycling-symbol/
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Resin_identification_code
  • https://afvalfondsverpakkingen.nl/a/i/uitleg_Groene_Punt.pdf
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/E-teken
  • https://www.gloworganicbrighton.co.uk/blogs/green-beauty-world/110922502-3-tips-for-ensuring-you-are-using-cruelty-free-makeup
  • https://www.nu.nl/lifestyle/4640157/zo-weet-of-cosmetica-proefdiervrij.html
  • https://www.libelle.nl/mensen/actueel/nieuws/wereldproefdierendag-proefdiervrije-cosmetica/
  • https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2006:158:0018:0019:EN:PDF
  • https://www.reclamecode.nl/nrc/pagina.asp?paginaID=291%20&deel=2
  • https://naoki.nl/dierproefvrij/
  • https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A52016IE1027
  • http://www.acp-asia.nl/images_user/File/40_kunststoffen1.pdf
  • Cosmetica.nl/files/5114/4111/5186/NCV_WatVerteltHetEtiket.pdf
  • Afbeelding bron 1: Onbekend, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Clker Free Vector Images, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Clker Free Vector Images, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: SevM, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Wat betekenen bepaalde symbolen op cosmetische producten?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Meus
Laatste update: 16-08-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Beauty
Special: Cosmetische producten en EU
Bronnen en referenties: 30
Schrijf mee!