InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Orgaandonatie bij leven, de voorwaarden en soorten donaties

Orgaandonatie bij leven, de voorwaarden en soorten donaties

Orgaandonatie bij leven, de voorwaarden en soorten donaties Tegenwoordig zijn veel mensen orgaandonor. Ze hebben zich ingeschreven in het donorregister om een of meerdere organen af te staan wanneer ze overlijden. Toch blijft er een groot tekort aan donororganen. Voor sommige organen is er ook de mogelijkheid om deze te transplanteren wanneer de donor nog leeft. Levend doneren is mogelijk voor een nier, een deel van de lever, een deel van de longen, stamcellen en beenmerg. Er komen hierbij wel andere voorwaarden bij kijken dan bij doneren na overlijden.

Voorwaarden

Om er voor te zorgen dat de donor beschermd wordt bij het transplanteren zijn er verschillende wettelijke voorwaarden waar een donor aan moet voldoen. Dit is geregeld in de wet op de orgaandonatie (WoD).
  • Er mag alleen een orgaan worden gedoneerd wanneer de donor daar geen blijvende schade door krijgt. Hier kan soms een uitzondering op worden gemaakt wanneer de ontvanger in levensgevaar is en er geen andere opties zijn.
  • Kinderen jonger dan 18 jaar mogen geen organen en weefsels afstaan tenzij deze weer aan kunnen groeien.
  • Er mag door de donor geen geld worden verdiend aan de donatie. Wel mogen onkosten die worden gemaakt worden vergoed.
  • De donor mag de transplantatie niet uitvoeren wanneer deze onder druk wordt gezet.

Vergoeding

Wanneer er bij leven een orgaan wordt gedoneerd mag de donor hier niet aan verdienen. Wel mag de donor een vergoeding krijgen voor de onkosten die zijn gemaakt voor, tijdens en na de donatie. Waar een vergoeding voor kan worden aangevraagd is:
  • Medische kosten die niet worden vergoed door de zorgverzekeraar
  • Eigen bijdrage voor Wmo-hulp
  • Reis- en verblijfskosten voor diegene die de donor bijstaat
  • Kinderopvang
  • Een vast bedrag voor kleine andere kostenposten.
Werknemers die een orgaan doneren kunnen maximaal 2 jaar ziektewetuitkering krijgen van uitkeringsinstantie UWV. Daarna kan een uitkering worden ontvangen via wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (Wet WIA).

Voorwaarden voor een vergoeding

Aan het krijgen van deze vergoeding zitten wel enkele voorwaarden verbonden:
  • De ontvanger van het donororgaan heeft een zorgverzekering
  • De gemaakte kosten zijn gemaakt binnen 13 weken (nierdonatie) of 26 weken (leverdonatie) na ontslag uit het ziekenhuis
  • Er wordt geen andere vergoeding ontvangen voor de gemaakte kosten
Een vergoeding kan worden aangevraagd bij de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS).

Een nier doneren

Sinds 2008 vinden er jaarlijks meer nierdonaties plaats van levende donoren dan van overleden donoren. Gemiddeld moeten nierpatiënten 4 jaar op de wachtlijst staan om een postmortale nier te ontvangen. Jaarlijks overlijden er 200 patiënten omdat een donornier niet op tijd beschikbaar kwam. De kwaliteit van leven gaat voor een patiënt enorm omhoog wanneer een donornier is ontvangen. Iemand met één nier kan net zo gezond oud worden als iemand met twee nieren. Vroeger werden zulke transplantaties 'relatietransplantaties' genoemd, maar tegenwoordig is het niet meer altijd het geval dat iemand een relatie heeft met de patiënt.
Een nier doneren kan anoniem gebeuren, dit het ook wel altruïstische of Samaritaanse donatie. Een nier afstaan is een grote beslissing en kan een grote impact hebben op het leven van de donor. De hersteltijd van een dergelijke operatie kan variëren van één tot drie maanden. Na de operatie kan de donor een tijd niet werken, ook is er een kans dat er complicaties optreden.

Een deel van de lever doneren

Eén op de negen mensen die op de wachtlijst staan voor een nieuwe lever overlijdt. Bij een leverdonatie bij leven staat de donor een deel van zijn lever af aan de ontvanger. De lever van de donor zal dan weer aangroeien tot bijna 100% van de originele staat. In 2004 vond zo'n donatie voor het eerst plaats in Nederland, helaas komt zo'n donatie niet vaak voor. Jaarlijks bieden zich maar 17 personen aan om een lever bij leven te doneren. Vooral bij kinderen zorgt het ontvangen van een lever van een levende donor voor een veel grotere overlevingskans. Omdat bij volwassenen een groter deel gedoneerd moet worden zijn er ook meer risico's aan verbonden. Belangrijk om deze risico's te verminderen is een goede screening. De kans op complicaties ligt tussen 8 % en 23 % en het risico op overlijden ligt tussen de 0,1 % en 0,5 %, maar dit hangt allebei af van de grootte van het gedoneerde weefsel. Op langere termijn zijn er geen ernstige complicaties te verwachten. Het is nog onbekend wat de exacte invloed is van het doneren van een deel van de lever tijdens het latere leven omdat hier nog te weinig cijfers over bekend zijn.

Een deel van een long doneren

In Nederland worden er momenteel nog geen longtransplantaties van levende donoren uitgevoerd. Vooral in de Verenigde Staten worden dergelijke operaties al wel uitgevoerd. Bij een longtransplantatie van een levende donor zijn twee donoren nodig voor een ontvanger. Longen zijn verdeeld in lobben, maar iemand kan niet alle lobben van de long missen. Elke donor staat dan een lob af en die worden samen getransplanteerd voor de aangetaste longen in de patiënt.

Stamcel- en beenmergdonatie

Beenmergdonoren worden tegenwoordig steeds vaker stamceldonor genoemd. Hiermee wordt bloedstamceldonor bedoeld, waarbij stamcellen uit het bloed worden gehaald. Een therapie met stamcellen kan levens redden van patiënten met een bloedziekte zoals leukemie, Non-Hodgkin Lymfoom, de ziekte van Hodgkin en de ziekte van Kahler. Mensen die bloeddonor zijn kunnen zich aanmelden om stamcel donor te worden. Ook kun je je aanmelden als stamceldonor, als je geen bloeddonor bent, dit kan alleen in Nijmegen. Eerst wordt er een klein beetje bloed afgenomen om in een database te zetten en te vergelijken met de mogelijke ontvangers. Als iemand overeen blijkt te komen met de donor dan wordt deze benaderd om stamcellen te doneren.

manieren om stamcellen af te nemen

Er zijn twee manieren om stamcellen af te nemen: via beenmerg of via het bloed. Bij beenmerg donatie wordt een naald in de achterzijde van het bekken geplaatst en een kleine hoeveelheid stamcellen afgenomen. Dit gebeurt onder (volledige) narcose, uiterlijk de volgende dag kan de donor weer naar huis. Makkelijker en minder invasief is het filteren van stamcellen uit het bloed door middel van stamcelaferese. Er worden eerst lichaamseigen groeifactoren toegediend waardoor stamcellen zich naar het bloed verplaatsen. Er is hierbij geen narcose nodig. De afgenomen stamcellen worden in een laboratorium gezuiverd.
© 2014 - 2019 Sanj, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Bloed doneren, wel of niet doen?Bloed doneren, wel of niet doen?Bloeddonatie, je hebt er vast wel eens over nagedacht. Je kan iemands leven er mee redden! Maar zijn er ook risico’s aan…
Joods medische ethiek: orgaandonatieJoods medische ethiek: orgaandonatieWat is de Joodse visie op orgaandonatie? Het Jodendom is niet tegen. Het redden van een leven is immers een groot goed b…
Bloed doneren of plasma doneren, wat is het verschil?Bloed doneren of plasma doneren, wat is het verschil?In Nederland zijn veel mensen bloeddonor of plasmadonor. Jaarlijks komen meer dan 700.000 keer mensen naar de bloedbank…
Hoeveel organen kun je missen als je leeft?Hoeveel organen kun je missen als je leeft?Het lichaam heeft veel verschillende soorten organen. Meerdere organen samen maken onderdeel uit van een orgaanstelsel o…
Wat is orgaandonatie?Wat is orgaandonatie?Momenteel wordt er weer veel in de media gesproken over donor worden, ja of nee. Er zijn wachtlijsten, waarop ruim 1400…
Bronnen en referenties
  • http://www.nierstichting.nl/nieren/orgaandonatie/donatie-bij-leven
  • http://www.nierstichting.nl/nieren/onzenieren/feiten-en-cijfers
  • http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/orgaandonatie/vraag-en-antwoord/mag-ik-tijdens-mijn-leven-een-orgaan-of-weefsel-afstaan.html
  • http://www.transplantatiestichting.nl/donatie-bij-leven/lever/geschiedenis
  • http://www.transplantatiestichting.nl/donatie-bij-leven/overige-soorten-donatie/beenmergstamcel
  • http://www.transplantatiestichting.nl/donatie-bij-leven/overige-soorten-donatie/long

Reageer op het artikel "Orgaandonatie bij leven, de voorwaarden en soorten donaties"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sanj
Laatste update: 16-12-2015
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!