Wat is GenX en welke risico’s heeft het?

Wat is GenX en welke risico’s heeft het? In 2017 ontstaat er veel ophef in de omgeving van Dordrecht over de lozing van chemische stoffen die via GenX-technologie worden geproduceerd. Deze technologie is in 2005 in de Verenigde Staten ontwikkeld om het gebruik van C8, ook wel perfluoroctaanzuur of pfoa genoemd, bij de productie van teflon te vervangen. C8 kwam in een kwaad daglicht te staan nadat uit vele onderzoeken was gebleken dat deze stof schadelijke gevolgen had voor de gezondheid en in grote hoeveelheden in het milieu terecht was gekomen. Maar ook de toepassing van GenX-technologie is niet onomstreden. Tijdens het productieproces komen afvalstoffen vrij waarvan uit onderzoeken is gebleken dat ook deze schadelijk kunnen zijn voor de mens en omgeving.

Wat is GenX?

Genx is een gepatenteerde technologie die door chemiebedrijf Dupont is ontwikkeld om fluorpolymeren te produceren die ter vervanging van C8 kunnen worden toegepast in onder andere teflon, verpakkingsmaterialen en blusschuim. Sinds 2009 maakte Dupont gebruik van deze technologie. Dupont heeft de productie van GenX overgedaan aan het van Dupont afgesplitste chemiebedrijf Chemours. Volgens Chemours is GenX een duurzame technologie die uiterst gecontroleerd is waardoor verspreiding van schadelijke stoffen en blootstelling hieraan sterk gereduceerd wordt. Het eindproduct zou niet of nauwelijks residuen in water achter laten en niet accumuleren in menselijk lichaam en milieu. Het eindproduct is een stof die vergelijkbaar is met C8, alleen heeft deze chemische verbinding niet 8 maar 6 koolstofatomen en is een zuurstof atoom toegevoegd. De stoffen die worden toegepast zijn in 2009 door de lidstaten van de Europese Unie goedgekeurd voor gebruik onder de voorschriften van de REACH regelgeving.

Bij de technologie vrijkomende chemische stoffen

Bij het productieproces zijn drie chemische verbindingen betrokken. Het betreft Perfluor-2-propoxypropaanzuur (FRD-903) met formule C6HF11O3, amoniumzout (FRD-902), met formule C6H4F11NO3 en de stof heptafluoropropyl 1,2,2,2-tetrafluoroethyl ether, ook wel bekend als fluorether (E1), met molecuulformule C5HF11O. Al deze stoffen zijn net als C8 geperfluorideerde koolwaterstoffen. Perfluor-2-propoxypropaanzuur (FRD-903) wordt gebruikt om amoniumzout (FRD-902) te produceren. Fluorether komt als afvalstof vrij bij het productieproces. Het eindproduct, Perfluor-2-propoxypropaanzuur wordt door Chemours omschreven als een polymerisatiehulpstof, de overige twee stoffen als thermische afbraakproducten.

Uitstoot en verspreiding van stoffen in Nederland

Volgens Chemours in Dordrecht heeft het bedrijf van de omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid (OZHZ) een vergunning voor het gebruik en lozen van de stoffen die worden toegepast bij de GenX-technologie. Perfluor-2-propoxypropaanzuur en E1 worden via de schoorstenen uitgestoten, het eindproduct Amoniumzout en Perfluor-2-propoxypropaanzuur worden via het afvalwater geloosd op het oppervlaktewater. Chemours in Dordrecht claimt dat minder dan 1% van het eindproduct via de lucht wordt verspreid en dat de uitstoot 45% onder de maximaal hoeveelheden blijft die volgens de milieuvergunning zijn toegelaten. Om te voorkomen dat grote hoeveelheden van de stoffen in het oppervlaktewater terechtkomen past het bedrijf een reinigingsproces, dat 'omgekeerde osmose' heet, toe op het afvalwater.

Onderzoek door het RIVM in 2016

In 2016 deed het RIVM onderzoeken naar de mogelijk schadelijke gevolgen van de uitstoot naar mens en milieu van stoffen die vrijkomen bij het GenX productieproces bij de locatie van Chemours in Dordrecht. Het RIVM concludeerde dat de stoffen die bij het productieproces worden verspreid in de omgevingslucht wel degelijk schadelijke eigenschappen kunnen hebben maar dat de mate waarin dit bij de productielocatie in Dordrecht gebeurt geen risico oplevert voor de omwonenden.

Onderzoek VU in 2017

In juli 2017 werd door wetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam aan omwonenden van de Chemours fabriek in Dordrecht geadviseerd geen groeten en fruit uit eigen tuin meer te eten als gevolg van de uitstoot van schadelijke stoffen die werden gebruikt bij de teflonproductie. Zij baseerden zich hierbij op resultaten van eigen onderzoek waarbij monsters van gewassen in de omgeving werden genomen en onderzocht. In planten en grassen in een straal tot één kilometer rondom de productielocatie werden dermate hoge concentraties aan schadelijke stoffen aangetroffen dat deze een mogelijk gevaar voor de gezondheid op konden leveren.

In juli 2017 worden, eveneens na onderzoek van wetenschappers van de Vrije Universiteit, stoffen die bij GenX-technologie worden gebruikt aangetroffen in het drinkwater in zes verschillende plaatsen in Zuid-Holland. De aangetroffen hoeveelheden blijken niet schadelijk voor de gezondheid. Desondanks stapte drinkwaterbedrijf Oasen naar de rechter om het lozen van de stoffen sterk te verminderen omdat het drinkwaterbedrijf de stoffen niet uit het drinkwater verwijderd krijgt. Ondanks dat Chemours aangeeft niet in strijd met de voorschriften uit de milieuvergunning te handelen wordt een handhavingstraject gestart omdat het chemiebedrijf ervan wordt verdacht de stoffen illegaal te hebben geloosd.

Schadelijke gevolgen en risico’s van GenX-technologie

In de Verenigde Staten heeft Dupont bij de ontwikkeling van de GenX-technologie een groot aantal onderzoeksrapporten voorgelegd aan de Amerikaanse overheid waarin werd aangegeven dat de toegepaste stoffen substantiële gezondheidsrisico’s kon opleveren. Bij testen die zijn uitgevoerd op proefdieren werden tumoren ontdekt op lever, pancreas en testikels. Daarnaast werden lever- en nieraandoeningen geconstateerd. Ondanks de claim van Chemours dat de stoffen snel worden afgebroken, dan wel uit het menselijk lichaam verwijderd worden, zijn er verschillende toxicologen die beweren dat de stof niet afbreekbaar is in het milieu en zich door binding aan weefselcellen in lever en nieren juist ophoopt in het lichaam. Zij vergelijken de schadelijke gevolgen voor de gezondheid die GenX kan hebben met die van de voorganger C8.

In het rapport van het onderzoek dat het RIVM in 2016 in de omgeving van Dordrecht deed is eveneens vermeld dat de stoffen die vrijkomen bij de GenX-technologie slecht afbreken in het milieu en dat deze vergelijkbare schadelijke effecten hebben op de gezondheid als C8, met uitzondering van de schadelijkheid voor de reproductie. Echter wordt vermeld dat, in tegenstelling tot wat de toxicologen uit de Verenigde Staten en Denemarken beweren, de stoffen zich niet op lijken te hopen in het menselijk lichaam. Vanwege het ontbreken van voldoende onderzoeksdata trekt het RIVM echter nog geen definitieve conclusies over de mate van schadelijkheid van de stoffen die bij GenX worden toegepast. Amoniumzout en Perfluor-2-propoxypropaanzuur worden op basis van internationale criteria door het RIVM echter wel beschouwd als mogelijk kankerverwekkend voor de mens.

Lees verder

© 2017 - 2020 Tbnqst, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Elektronische sigaret: schadelijk of niet?Elektronische sigaret: schadelijk of niet?Gebruikers van een elektronische sigaret (e-sigaret) roken niet, maar dampen. Dat klinkt minder schadelijk dan roken. Ma…
Parkeren in DordrechtParkeren in DordrechtLekker een dagje op stad in Dordrecht, maar wáár laat je de auto? Er zijn verschillende parkeergelegenheden in Dordrecht…
Fastfood centrum Dordrecht: snackbars, broodjeszaken en meerFastfood centrum Dordrecht: snackbars, broodjeszaken en meerZeg je frikandel dan zeg je Dordrecht. Veel mensen weten het niet maar de frikandel en ook de mexicano zijn Dordtse uitv…
De Media Markt Dordrecht - elektronica met goedkope prijzenDe Media Markt Dordrecht - elektronica met goedkope prijzenSinds 2013 heeft Dordrecht een grote elektronicawinkel gekregen: de Media Markt (voorheen Saturn). Het heeft lang mogen…

Hoe kom je van knoflookgeur af?Het is algemeen bekend dat knoflook goed is voor je lichaam. Het staat ook wel bekend als de 'stinkende roos' en bevat v…
Waarom hebben wij een navel en welke vormen zijn er?Waarom hebben wij een navel en welke vormen zijn er?Ieder mens, en ook een groot deel van alle diersoorten, heeft een navel. Veel mensen weten niet precies waar de navel vo…
Bronnen en referenties
  • https://www.chemours.com/Dordrecht-Plant/nl_NL/assets/downloads/pdf/2016-0909-met-behulp-van-genx-fact-sheet.pdf
  • Evaluation of substances used in the GenX technology by Chemours, Dordrecht, RIVM Letter report 2016-0174, M. Beekman et al.
  • https://www.chemours.com/Industrial_Bakery_Solutions/en_GB/sustainability/dibs_genx.htm
  • https://www.levinlaw.com/dupont-chemours-genx-lawsuit
  • Volkskrant 21 juli 2017, Omgeving chemiefabriek Chemours blijkt sterk vervuild: eet geen groente en fruit uit de grond, Iris Koppe en Robert van der Noordaa
  • http://whqr.org/post/genx-question-chemistry#stream/0

Reageer op het artikel "Wat is GenX en welke risico’s heeft het?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tbnqst
Gepubliceerd: 31-07-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!