InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Gezonde voeding > Vitamine B-complex: symptomen van een tekort en bijwerkingen

Vitamine B-complex: symptomen van een tekort en bijwerkingen

Vitamine B-complex: symptomen van een tekort en bijwerkingen Vitamine B complex is de verzamelnaam voor alle B-vitaminen. Wat is vitamine B, welke soorten vitamine B zijn er en wat zijn de symptomen van een vitamine B-tekort? Vitamine B complex is de verzamelnaam voor alle B-vitaminen. De B-vitaminen zijn acht wateroplosbare vitaminen die een belangrijke rol spelen in de cellulaire celstofwisseling. Vroeger dacht men met één enkele vitamine van doen te hebben en werd het aangeduid als vitamine B, net zoals mensen verwijzen naar vitamine C. Later onderzoek toonde aan dat er verschillende B-vitaminen zijn die qua samenstelling van elkaar verschillen en naast elkaar kunnen voorkomen in dezelfde voeding. Waar is vitamine B goed voor en wat zijn de symptomen van een vitamine B-tekort? Waar zit vitamine B in en in welk voedsel tref je vitamine B aan? Dat en nog veel meer zal de revue passeren.
Vitamine B / Bron: NatchaS/Istock.comVitamine B / Bron: NatchaS/Istock.com

Vitamine B-complex

Vitamine B complex is de verzamelnaam voor alle B-vitaminen. B-vitaminen spelen een belangrijke rol in de cellulaire celstofwisseling en zijn nodig ten behoeve van de opslag en afbraak van suiker, vetten en eiwitten. Het menselijke lichaam kan B-vitaminen niet zelf aanmaken. Via het voedsel moeten we ze binnenkrijgen. Een te veel van deze vitaminen verlaten het lichaam in kleine hoeveelheden via de urine.

Welke B-vitaminen zijn er?

De te onderscheiden B-vitaminen zijn:

Elke B-vitamine heeft bepaalde eigenschappen en speelt een belangrijke, unieke rol in het lichaam.

Wat zijn de belangrijkste functies van vitamine B?

Welke rol spelen de te onderscheiden B-vitaminen in het lichaam?
  • Vitamine B1: speelt een rol in het vrijmaken van energie uit koolhydraten.
  • Vitamine B2: speelt een rol in het vrijmaken van energie uit de koolhydraten, eiwitten en vetten die het lichaam via de voeding binnenkrijgt. De vitamine is noodzakelijk voor de vorming van een gezonde huid, nagels en haargroei. Deze vitamine speelt tevens een belangrijke rol bij de productie van rode bloedcellen, die zorgen voor het zuurstoftransport in het bloed.
  • Vitamine B3: speelt een rol bij de energieproductie en bevordert de werking van het zenuwstelsel.
  • Vitamine B5: speelt vooral een rol bij het vrijmaken van energie uit vetzuren.
  • Vitamine B6: deze vitamine is belangrijk voor de weerstand en de spijsvertering. Het speelt tevens een rol bij de vorming van rode bloedcellen en het zorgt voor een goede werking van het zenuwstelsel.
  • Vitamine B8 (biotine): deze vitamine werkt mee in de energievoorziening voor het lichaam en speelt een belangrijke rol bij de opbouw en afbraak van koolhydraten en eiwitten en de aanmaak van vetzuren. Verder vitamine B8 van belang voor een gezonde huid en gezond haar.
  • Vitamine B11: is betrokken bij de vorming van rode bloedcellen, de ontwikkeling van de hersenen en het ruggenmerg bij een foetus (waardoor zwangere vrouwen en vrouwen met een kinderwens wordt aanbevolen foliumzuur te slikken tijdens de zwangerschap), het stimuleert de vorming van maagzuur en het speelt een rol in een goede leverwerking. Voorts is foliumzuur nodig voor de stofwisseling van DNA en RNA. Daarnaast is het onmisbaar bij celdelingprocessen van het lichaam.
  • Vitamine B12: deze vitamine is noodzakelijk voor de aanmaak van rode bloedcellen en voor een adequate werking van het zenuwstelsel. Voor opname in het lichaam is deze vitamine afhankelijk van een stof, Intrinsic Factor (IF) genaamd. Deze stof wordt in de maag aangemaakt. Vitamine B12 is uniek in de zin dat het de enige wateroplosbare vitamine is die in het lichaam wordt opgeslagen.

Cashewnoten / Bron: Istock.com/marekuliaszCashewnoten / Bron: Istock.com/marekuliasz

Waar zitten de B-vitaminen in?

In welke voedingsmiddelen komen de verschillen B-vitaminen veel voor?
  • Vitamine B1: brood en graanproducten, aardappelen, groente, vlees en vleeswaren, melk en melkproducten.
  • Vitamine B2: melk en melkproducten, alsmede in vlees, vleeswaren, groente, fruit, brood en graanproducten. Let op: vitamine B2 kan niet tegen licht en daarom moet melk altijd donker worden bewaard.
  • Vitamine B3: vis, vlees, volkoren graanproducten, groente, aardappelen en cashewnoten. Daarnaast maakt het lichaam zelf vitamine B3 aan uit het aminozuur tryptofaan, dat een bestanddeel is van alle eiwitten in de voeding. Het komt bijvoorbeeld voor in kikkererwten, melk, bananen en chocolade.
  • Vitamine B5: groenten en fruit, vlees, volkorenproducten, peulvruchten, eieren, melk en melkproducten.
    Groenten / Bron: Istock.com/warrengoldswainGroenten / Bron: Istock.com/warrengoldswain
  • Vitamine B6: brood en graanproducten, aardappelen, peulvruchten, vlees, eieren, vis, groente, melk, melkproducten en kaas.
  • Vitamine B8: lever, eieren, melk, sojaproducten, noten en pinda's.
  • Vitamine B11: (groene) groenten, brood, aardappelen, (orgaan)vlees en zuivelproducten. Let op: bij verhitting kan 30 tot 80% van het foliumzuur verloren gaan.
  • Vitamine B12: deze vitamine komt uitsluitend voor in dierlijke producten zoals melk, melkproducten, vlees, vleeswaren, vis en eieren. Veganisten hebben een grote kans op een tekort aan vitamine B12. Zij zullen supplementen moeten slikken.

Wat zijn de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (ADH) vitamine B?

Een overzicht van de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (ADH):
  • Vitamine B1: 1-3 jaar: 0,3; 4-8 jaar: 0,5; 9-13 jaar: 0,8; 14 en ouder: 1,1; zwanger: 1,4; borstvoedend: 1,7.
  • Vitamine B2: 1-3 jaar: 0,5; 4-8 jaar: 0,7; 9-13 jaar: 1,0; man 14 jaar en ouder: 1,5; vrouw 14 jaar en ouder: 1,1; zwanger: 1,4; borstvoedend: 1,7.
  • Vitamine B3: 1-3 jaar: 4; 4-8 jaar: 7; 9-13 jaar: 11; man 14 jaar en ouder: 17; vrouw 14 jaar en ouder: 13; zwanger: 17; borstvoedend: 20.
  • Vitamine B5: 1-3 jaar: 2; 4-8 jaar: 3; 9-13 jaar: 4; 14 en ouder: 5; zwanger: 5; borstvoedend: 7.
  • Vitamine B6: 1-3 jaar: 0,4; 4-8 jaar: 0,7; 9-13 jaar: 1,1; 14-50 jaar: 1,5; vrouw > 70: 1,5; man > 70: 1,8; zwanger: 1,9; borstvoedend: 1,9.
  • Vitamine B8: Voor vitamine B8 is volgens het Voedingscentrum een adequate inneming (AI) vastgesteld van 4 microgram per dag voor de groep baby's van 0-5 maanden. Wegens gebrek aan gegevens zijn er geen aanbevelingen voor andere leeftijdsgroepen (bron: Voedingscentrum.nl).
  • Vitamine B11: 0 t/m 5 maanden: 50; 6 t/m 11 maanden: 60; 1-3 jaar: 85; 4-8 jaar:150; 9-13 jaar: 225; 14-18 jaar: 300; vanaf 19 jaar: 300; zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven: 400 (van 4 weken voor tot 8 weken na de bevruchting).
  • Vitamine B12: 1-3 jaar: 0,7; 4-8 jaar: 1,3; 9-13 jaar: 2,0; 14 jaar en ouder: 2,8; zwanger: 3,1; borstvoedend: 3,5.

Vermoeidheidsklachten door een vitamine B-tekort / Bron: Istock.com/BartekSzewczykVermoeidheidsklachten door een vitamine B-tekort / Bron: Istock.com/BartekSzewczyk

Wat zijn de klachten en symptomen van een vitamine B tekort?

De symptomen bij een tekort zijn voor de respectieve B-vitaminen:
  • Vitamine B1: vermoeidheid; spierslapte; verlies van eetlust; prikkelbaarheid; somberte en depressiviteit; slecht geheugen; tintelend gevoel in de tenen en op de voetzolen; spijsverteringsklachten; misselijkheid; beriberi (een ziekte waarbij het hart- en vaatstelsel wordt aangetast of zich manifesteert met neurologische symptomen).
  • Vitamine B2: huidafwijkingen bij de mond, tong en de neus (ontstekingen); tongontsteking en tongtintelingen; gebarsten huid en slijmvlies; eczeem op de huid en de geslachtsdelen; brandend gevoel op de huid; vermoeidheid; slapeloosheid.
  • Vitamine B3: de kans op een tekort is in het westen echter uiterst klein. Bij alcoholmisbruik kan het wel optreden. Een vitamine B3 tekort kan leiden tot de ziekte pellagra of niacinedeficiëntie, hetgeen gepaard gaat met diarree met bloed, schilferende huidaandoeningen, huidkloofjes, verminderde eetlust, diarree met bloed en dementie.
  • Vitamine B5: braken; krampen; algehele malaise en vermoeidheid; slapeloosheid; verminderde weerstand voor infecties; buikpijn; branderig of pijnlijk gevoel in de voeten of tenen.
    Buikpijn door een vitamine B5-tekort / Bron: Andrey Popov/Shutterstock.comBuikpijn door een vitamine B5-tekort / Bron: Andrey Popov/Shutterstock.com
  • Vitamine B6: aandoeningen aan de zenuwen in de armen en benen; huidproblemen.
  • Vitamine B8: Misselijkheid en braken, bleekheid, verminderde eetlust (= anorexie), huidaandoeningen (droog en schilferend), haaruitval en depressie. Aangezien deze vitamine ruimschoots voorkomt in voedingsmiddelen, komt een tekort slechts sporadisch voor. Volgens het Voedingscentrum kun je alleen een tekort oplopen indien je vaak veel rauwe eieren eet, daar rauw eiwit namelijk een stof bevat, avidine genaamd, die een onoplosbaar complex vormt met biotine (vitamine B8). Door een ei te koken of te bakken, wordt deze stof geïnactiveerd.
  • Vitamine B11: Een tekort kan leiden tot afwijkingen van de rode en witte bloedcellen, alsmede veranderingen in het beenmerg. Ook kan het leiden tot verminderde opname van verschillende voedingsstoffen in de darm. Andere klachten zijn een verminderde eetlust, gewichtsverlies, algehele malaise en vermoeidheid. Bij vrouwen kan een tekort aan foliumzuur aan het begin van de zwangerschap leiden tot een open ruggetje (Spina Bifida) bij de baby.
  • Vitamine B12: het lichaam kan een voorraadje B12 opslaan, maar een structureel tekort kan op den duur leiden tot een vorm van bloedarmoede, 'pernicieuze anemie' genaamd' en neurologische gevolgen zoals een stoornis in de gevoelswaarneming of paraestesie (een prikkelend, brandend of pijnlijk gevoel in de vingers), geheugenverlies, onzekere gang en coördinatieproblemen (ataxie) en spierzwakte in de benen.

Vitamine B-complex bijwerkingen

Wat gebeurt er als je meer vitamine B binnenkrijgt dan je nodig hebt? Wat zijn de mogelijke bijwerkingen van vitamine B-complex? Er zijn zelfs bij grote hoeveelheden per dag waarbij de ADH ruimschoots wordt overschreden, geen nadelige gevolgen aangetoond aangezien het overschot uitplast wordt (bron: Voedingscentrum.nl). Er kan daarom moeilijk te veel van worden opgenomen. Vermijd niettemin doses die groter zijn dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden. Hoge doses zouden op den duur kunnen leiden tot allerlei klachten. Bij zeer hoge doseringen vitamine B5 kan bijvoorbeeld diarree optreden. Vitamine B12 wordt weliswaar in het lichaam opgeslagen, maar het lichaam zorgt ervoor dat er niet te veel van wordt opgenomen via het maag-darmkanaal. Van vitamine B-complex zijn geen belangrijke wisselwerkingen met andere medicijnen bekend. Als je zwanger ben, wil worden of borstvoeding geeft, kan je vitamine B-complex veilig gebruiken. Het wordt al jaren gebruikt door zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, zonder dat het nadelige gevolgen heeft voor het ongeboren kind of de boreling. Vitamine B-complex is zonder recept verkrijgbaar. Vitamine B-complexinjecties zijn alleen op doktersrecept verkrijgbaar.

Vitamine B verlaagt risico op beroerte

Door vitamine B-supplementen te slikken verlaag je mogelijk het risico op een beroerte. Tot die conclusie komen onderzoekers van de Zhengzhou Universiteit in China.

Onderzoeker Xu Yuming bestudeerde samen met zijn collega's 14 onderzoeken met in totaal 54.913 patiënten. In alle studies werd de werking van vitamine B vergeleken met een placebo of een hele lage dosis van de vitamine. De deelnemers werden gedurende minimaal zes maanden gevolgd. In totaal kregen 2.471 onderzoeksdeelnemers te maken met een beroerte. Vitamine B verlaagde de kans op een beroerte in totaal met 7 procent. De supplementen leken geen invloed te hebben op de ernst van de beroerte of de kans op overlijden. Foliumzuur leek juist het effect van vitamine B te verminderen. De onderzoekers vonden geen lager risico bij mensen die vitamine B12 slikten.

In hoeverre vitamine B het risico verlaagt, lijkt afhankelijk van verschillende factoren zoals:
  • de mate waarin het lichaam het op kan nemen;
  • de hoeveelheid foliumzuur en vitamine B12 in het lichaam; en
  • of iemand een nierziekten of hoge bloeddruk heeft.

Voordat je een supplement slikt, kun je dus het beste met je arts overleggen. (Bron: www.gezondheidsnet.nl, 23 september 2013.)

Noot
  1. In Duitsland, Frankrijk en in de Verenigde Staten van Amerika staat deze vitamine ook wel bekend als 'vitamine B9'.

Lees verder

© 2011 - 2018 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Vitamine B6 (Pyridoxine)Vitamine B6 (Pyridoxine)Vitamine B6 is een belangrijke vitamine voor het lichaam. De chemische aanduiding voor vitamine B6 is pyridoxine. Vitami…
Het belang van Vitamine CHet belang van Vitamine CDat vitamines en mineralen een belangrijke rol in ons leven spelen is bekend, maar welke vitamine waar nou precies goed…
Vitamine D belangrijk voor iedereenVitamine D (cholecalciferol) is belangrijk voor iedereen. Waarom hebben wij deze vitamine nodig en wanneer krijgen wij v…
Symptomen Vitamine B12 tekortSymptomen Vitamine B12 tekortWat zijn de symptomen bij een vitamine B12 tekort? Vitamines spelen een belangrijke rol in onze leven. Welke vitamine pr…
Herken en voorkom een vitamine B12-tekortHerken en voorkom een vitamine B12-tekortEen vitamine B12-tekort komt vrij regelmatig voor. Vaak hebben mensen vage klachten waarmee een dokter of arts in de eer…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/prudkov
  • Apotheek.nl. Vitamine B complex. http://www.apotheek.nl/medicijnen/vitamine-b-complex#wat-doet-vitamine-b-complex-en-waarbij-gebruik-ik-het (ingezien op 3-10-2017)
  • http://www.vitaminebcomplex.nl
  • http://www.voedingscentrum.nl
  • http://www.vitamine-info.nl
  • Afbeelding bron 1: NatchaS/Istock.com
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/marekuliasz
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/warrengoldswain
  • Afbeelding bron 4: Istock.com/BartekSzewczyk
  • Afbeelding bron 5: Andrey Popov/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Vitamine B-complex: symptomen van een tekort en bijwerkingen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Arjanne Polman-Van der Poel, 21-10-2018 15:27 #7
Met grote interesse het artikel gelezen over vitamine B.
Wat mij opviel:
- Waarom bestaan er geen Vit. B4; Vit 7; Vit B 9 en Vit 10?

René, 28-03-2018 21:00 #6
Graag meer info over vitaminen B 12 bv. inspuitingen zijn er verschillende soorten en of in drageevorm. Reactie infoteur, 02-04-2018
Er zijn vitamine B12-tabletten die je zonder recept bij de apotheek of drogist kunt kopen. Soms zijn injecties met vitamine B12 nodig, bijvoorbeeld wanneer je ernstige klachten hebt en uw vitamine B12 is verlaagd. De eerste 10 injecties worden elke week gegeven of zelfs elke 3-4 dagen en daarna is om de twee maanden een injectie met vitamine B12 afdoende. Na een periode met injecties kun je met de huisarts bespreken of je kunt overstappen op tabletten.

Shilan, 24-04-2016 17:35 #5
Kan ik vitamin b complex met compleet mama plus gebruiken tijdens borstvoeding geven? Reactie infoteur, 27-04-2016
Vitamine B complex kan volgens apotheek.nl veilig gebruikt worden tijdens de zwangerschap of het geven van borstvoeding. Het wordt al jarenlang gebruikt door zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, zonder nadelige gevolgen voor het kind.

Davitamon Compleet Mama Plus Omega-3 Visolie is volgens de bijsluiter geschikt voor vrouwen met een kinderwens, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven.

Let op dat de combinatie aan vitaminen (en mineralen) die u gebruikt goed en niet te veel is. Raadpleeg bij twijfel uw apotheker of drogist.

Iemandmeteenvraag, 19-12-2015 18:57 #4
Hoi,

Bedankt voor uw reactie! Ik ben een stuk wijzer maar als het mag had ik nog een vraag. Ik dacht al een tijdje vitamine b12 te slikken maar nu slik ik een tijde vitamine b100 mag ik vragen wat het verschil is? Ik moet dus vitamine b12 als extra hebben naast de voeding en met vooruit zicht van zwanger worden.

Hoop niet dat als ik de foute heb geslikt schadelijk is.

Bedankt alvast. Reactie infoteur, 03-01-2016
Vitamine B complex is de verzamelnaam voor alle B-vitaminen. Een vitamine B-100 complex bevat een hoge dosering van (belangrijke) B-vitaminen.

Foliumzuur (vitamine B11) maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex. Foliumzuur is een van de weinige vitamines waar veel Nederlanders niet altijd genoeg van binnenkrijgen, vooral zwangere vrouwen. Vrouwen die zwanger willen worden of zwanger zijn wordt aangeraden dagelijks 400 microgram foliumzuur te slikken.

Iemandmeteenvraag, 17-12-2015 19:10 #3
Hallo,

Ik had een vraag over vitamine b12. Als je vitamine b12 slikt hoef je dan geen andere b vitamines slikken?

Ik bedoel er zijn zoveel vitamine b soorten. Ik dacht dat vitamine b12 alle b vitamines bevatten? Ben vegetarisch en wil zwanger worden.

Groetjes. Reactie infoteur, 18-12-2015
Vitamine B is een verzamelnaam voor acht wateroplosbare vitamines die belangrijke rollen spelen in de cellulaire stofwisseling. Vitamine B12 is daar één van.

Je kunt prima zonder vlees of vis, als je er maar voor zorgt dat je goede vervangers en andere voedingsmiddelen eet om voldoende eiwitten, ijzer, vitamine B1 en vitamine B12 binnen te krijgen. Vitamine B12 komt alleen voor in dierlijke producten. Naast vlees en vis zijn dat eieren en melk(producten). Lees hier verder voor meer voedingsadviezen: http://goo.gl/fyct9z.

De meeste mensen hebben geen vitaminesupplementen nodig, omdat ze voldoende vitaminen binnenkrijgen door gezond en gevarieerd te eten. Alleen de speciale groepen die extra vitaminen nodig hebben, kunnen volgens het Voedingscentrum gebruik maken van vitaminesupplementen. Er zijn een paar groepen die niet genoeg vitaminen binnenkrijgen via eten en drinken. Zij hebben meer vitaminen nodig dan eten en drinken en zonlicht kunnen leveren. Voor hen geldt het advies om extra vitamines te slikken. Tot deze groepen behoren onder meer vrouwen die zwanger willen worden; zij moeten extra foliumzuur slikken. En zwangere vrouwen moeten ook foliumzuur slikken en daarnaast vitamine D, aldus het Voedingscentrum. Hier kunt u meer lezen over deze en de andere groepen: http://goo.gl/rEwI4O.

Jeroen, 03-11-2013 20:19 #2
Vitamine b7 bestaat geen eens man heb dat zelf gehad bij voedingsleer! Reactie infoteur, 04-11-2013
De term 'vitamine B7' wordt in het buitenland nog gebruikt om biotine mee aan te duiden. Daarom heb ik hem in de lijst 'te onderscheiden B-vitaminen' opgenomen met deze opmerking en wordt deze verder in het artikel niet besproken. In de paragrafen 'Wat zijn de belangrijkste functies van vitamine B?', 'Waar zitten de B-vitaminen in?', 'Wat zijn de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (ADH) vitamine B?' en 'Wat zijn de klachten en symptomen van een vitamine B tekort?', komt vit B7 dan ook niet voor.

Blommaert Ludo, 25-03-2013 11:52 #1
Ik lijd aan neuropathie, meer bepaald >CIDP. Tevens heb ik een tekort aan witte bloedcellen. welke vitamines neem ik best?

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 05-11-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Gezonde voeding
Special: Vitaminen & mineralen
Bronnen en referenties: 10
Reacties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!