Verpleegkunde: psychosociale complicaties voorkomen

Verpleegkunde: psychosociale complicaties voorkomen Als een patiënt voor langere tijd in een instelling verblijft, zoals een ziekenhuis of een verpleeghuis, kan dit psychisch en sociaal zeer belastend voor de patiënt zijn. Prikkels die de zorgvrager dagelijks ontvangt uit zijn eigen omgeving thuis worden minder, doordat hij is opgenomen is hij deels of geheel afhankelijk geworden van anderen en krijgt hij bovendien een ander besef van tijd en ruimte en van zijn eigen lichaam. Ook komt het voor dat patiënten steeds minder actief worden en zich afhankelijker opstellen dan ze daadwerkelijk zijn. Al deze aspecten zorgen ervoor dat er op psychosociaal gebied dingen veranderen en er geen gezond psychosociaal gedrag meer is. Als verpleegkundige kan je een aantal dingen doen om dit type complicaties te voorkomen.

Inhoud


Een verstoord evenwicht

Eén van de belangrijkste taken van zorgmedewerkers als verpleegkundigen en verzorgenden, is om maatregelen te treffen zodat voorkomen wordt dat patiënten psychosociale problemen ontwikkelen. Wanneer iemand ziek is of een handicap heeft, is het natuurlijke evenwicht tussen lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn verstoord. De zorgvrager moet weer een nieuw evenwicht zien te vinden. De veranderingen zijn niet voor iedere patiënt gelijk. Hoe ingrijpend de wereld voor de patiënt verandert, hangt namelijk af van:
  • De aard, duur en ernst van de ziekte of handicap
  • Hoe plotseling of geleidelijk aan de aandoening is ontstaan
  • De persoonlijkheid van de patiënt
  • De omgeving van de patiënt
  • De leeftijd van de patiënt
  • De mate en duur van de afhankelijkheid.

Maatregelen om psychosociale problemen te voorkomen

Voor de verpleegkundige zijn er een aantal maatregelen of interventies die ervoor kunnen zorgen dat psychologische gevolgen van ziekte of handicap voorkomen kunnen worden.
  • Stimuleer de zelfzorg van de patiënt zoveel mogelijk
  • Probeer de zorgvrager te motiveren om te gaan revalideren en vertel op een voor de zorgvrager begrijpelijke manier hoe belangrijk het is om te revalideren en zoveel mogelijk zelf te blijven doen
  • Let op signalen die erop kunnen duiden dat de zorgvrager weinig vertrouwen heeft in zijn of haar eigen kunnen en functioneren
  • Als je het gesprek aangaat met de zorgvrager, respecteer dan altijd de behoefte aan privacy. Ga nooit ongevraagd op bed zitten, sluit altijd de gordijnen en zoek stille ruimtes op (zoals met het bed van de zaal af gaan), zodat de patiënt vrijuit durft te praten. Stiltes die in het gesprek vallen dien je niet altijd op te vullen (je kan best eens 20 tot 25 seconden wachten voordat je weer begint te praten). Stiltes kunnen namelijk een functie bevatten die de zorgvrager doen nadenken over wat er vooraf gezegd is.

Veranderingen die kunnen optreden bij langdurige ziekte en handicap

Er zijn verschillende veranderingen mogelijk die kunnen optreden wanneer een zorgvrager langdurig ziek is of als de zorgvrager een handicap heeft.

Beperking van bewegingsvrijheid

Dit kan letterlijk genomen worden doordat hij binnen moet blijven, soms zelfs aan bed gebonden is. Beperking van bewegingsvrijheid kan ook figuurlijk zijn, omdat de zelfstandigheid afneemt van een zorgvrager en hij voor veel dingen of zelfs alles hulp moet vragen.

Een ander lichaamsbesef

Het lichaam functioneert niet meer zoals de zorgvrager altijd gewend is. Denk hierbij aan een gebroken been, waardoor het in het gips zit en je je been dus niet meer kan buigen. De zorgvrager kan het gevoel hebben dat zijn lichaam hem in de steek laat.

Ander besef van tijd en ruimte

Doordat iemand ziek is of een handicap heeft, kan de tijd erg langzaam gaan. Door verandering van bezigheden en omdat de toekomst soms nog erg weinig te bieden heeft, komt het voor dat zorgvragers in het verleden gaan leven. Omdat de zorgvrager soms plat in bed moet liggen, kijkt hij (letterlijk) anders tegen mensen aan. De wereld ziet er dan ook anders uit.

Zorg voor contact met de buitenwereld

Wanneer iemand contact heeft met de buitenwereld, prikkelt dit de gedachten en gevoelens. Zo zal de buitenwereld ook voor prikkels zorgen om de gedachten en gevoelens te richten op anderen en de samenleving. Deze prikkelingen en dit contact brengen de zorgvrager bij de realiteit van de dag en het werkt bovendien gunstig op het tijdsbesef van een zorgvrager. Hierbij is het niet perse nodig om naar buiten te gaan met de zorgvrager, er zijn ook diverse andere maatregelen te nemen om de zorgvrager contact met de buitenwereld te laten houden:
  • Het ontvangen van bezoek
  • De mogelijkheid bieden om de krant te lezen, naar het journaal en actualiteitenprogramma’s te kijken
  • Zorg ervoor dat er binnen het gezichtsveld een klok of wekker is, zodat de zorgvrager ten alle tijden kan kijken hoe laat het is.
  • Ga met de zorgvrager naar buiten, zoals even in de tuin wandelen, boodschappen doen of gewoon een rondje te wandelen.
  • Stimuleer de zorgvrager tot het uitgaan, zoals een bezoek aan een theater te brengen, winkelen met vrienden of familieleden, enzovoort. Dit moet dan wel net tot de mogelijkheden van de zorgvrager behoren.
  • Stimuleer, indien mogelijk, de zorgvrager om een hobby uit te voeren. Als de zorgvrager geen hobby heeft, kan er gekeken worden naar de dingen die de zorgvrager leuk zou vinden om te doen.

Zorgdragen voor het ziekenverblijf

De directe omgeving van een zorgvrager is het ziekenverblijf. Bij bedlegerige patiënten is dit vaak de slaapkamer, maar iemand die niet naar buiten mag, heeft de gehele woning als ziekenverblijf. Het ziekenverblijf kan bij de zorgvrager thuis zijn, maar bijvoorbeeld ook een kamer in een ziekenhuis of verpleeghuis.

Wanneer de zorgvrager thuis langdurig aan bed gekluisterd is, wordt hij weinig betrokken bij het dagelijkse leven als hij in de slaapkamer verblijft. Via de thuiszorgorganisatie kan een speciaal hoog-laagbed gehuurd worden en in de woonkamer neergezet worden, zodat de zorgvrager veel meer contact met zijn gezin heeft, en dergelijke.

In een kamer in een ziekenhuis kan het belangrijk zijn om het nachtkastje binnen handbereik van de zorgvrager te zetten, zodat hij ten alle tijden bij zijn eigen spullen kan. Daarnaast zijn er nog een aantal maatregelen die je als verpleegkundige kan nemen om het ziekenverblijf te verbeteren:
  • Zorg dat er een bedtafeltje of een nachtkastje bij de zorgvrager is, zodat hij altijd bij zijn persoonlijke bezittingen kan komen.
  • Wanneer je binnenkomt, geef je de zorgvrager een waarschuwingssein, zoals op de deur kloppen en zeggen dat je binnenkomt.
  • Zet een prullenbak naast het bed of hang een afvalzakje aan de rand van het bed of het nachtkastje. Zo kan de zorgvrager zijn afval gelijk weggooien.
  • Indien mogelijk zet je het bed op het zuidoosten of zuidwesten en zorg je ervoor dat de zorgvrager uitzicht naar buiten heeft.
  • Zorg voor goede verlichting rond het bed.
  • Je kan beter zonnige kleuren gebruiken voor de sprei, dekbed, bloemen, kleedjes en dergelijke. Kleuren staan er namelijk om bekend de psyche te beïnvloeden. Geel en oranje zijn opwekkende kleuren, rood is onrustig, groen en blauw zijn rustgevend.
  • Maak de kamer regelmatig schoon en zorg voor frisse lucht.
  • De temperatuur in de ruimte moet aangenaam zijn.
  • Rondom het bed moet ruimte gemaakt worden voor bezoek die naast het bed kan plaatsnemen. Ook moet de zorgvrager makkelijk in bed en uit bed kunnen stappen.
  • Verplaats nooit spullen van de zorgvrager zonder overleg met de zorgvrager.

Hospitalisatie voorkomen is erg belangrijk

Hospitalisatie betekent letterlijk: opname in een ziekeninrichting. De term heeft echter in de zorgverlening in de eenentwintigste eeuw een specifiekere betekenis gekregen. Hospitalisatie is het geheel van verschijnselen die niet door een ziekteproces of door medicatie zijn ontstaan, maar door het verblijf in een instelling. Men raakt gewend aan het reilen en zeilen in een zorginstelling en zal zich dan ook afhankelijker gaan gedragen. Verschijnselen die bij hospitalisatie horen, zijn:
  • Zelf geen actie ondernemen (wacht tot hem verteld wordt iets te doen)
  • Lusteloos zijn
  • Geen keuzes kunnen maken
  • Geen beslissingen kunnen nemen
  • Weinig of geen interesse voor anderen kunnen opbrengen
  • Alleen over zichzelf praten
  • Agerend gedrag vertonen tegenover artsen en personeel
  • Geen trek hebben in eten of drinken

Zorgverleners zoals verpleegkundigen en artsen die alert zijn op bovengenoemde verschijnselen van hospitalisatie kunnen veel doen om hospitalisatie te bestrijden of te voorkomen.

Hospitalisatie in de zorginstelling voorkomen

In de zorginstelling is het belangrijk om de reden/oorzaak van hospitalisatie te achterhalen. De zorgvrager kan bijvoorbeeld heimwee naar thuis hebben of bezorgd zijn om de partner/familieleden. Bij naderende hospitalisatie kan (indien mogelijk) vervroegd ontslag uit de instelling overwogen worden, maar dan moet wel de thuissituatie aan bepaalde voorwaarden voldoen.

Hospitalisatie in de thuissituatie voorkomen

Om hospitalisatie binnen de thuissituatie te voorkomen is het belangrijk om de zorgvrager te motiveren zoveel mogelijk zelf te blijven doen, zeker op het gebied van ADL. Wanneer je met de zorgvrager in gesprek gaat, moet je hier ook echt de tijd voor nemen. Ook moet je soms echt tijd maken om een gesprek te voeren. Doel van dit gesprek is vooral te luisteren dan te praten, zo kan je signalen opvangen van mogelijke hospitalisatie. Bespreek ook met de zorgvrager welke mogelijkheden van afleiding de zorgvrager kunnen interesseren, en bied deze afleidingen dan ook aan. Kleine initiatieven op welk gebied dan ook (bijvoorbeeld zelf drinken pakken, actie tot aankleden) moeten beloond en gestimuleerd worden. Ook moet je de zorgvrager blijven stimuleren om te blijven eten en te drinken, indien nodig kan hiervoor ook nog een diëtiste ingeschakeld worden.

Lees verder

© 2019 - 2020 Infodebster, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Visies binnen de zorgBinnen de zorg zijn vele visies die een eigen kijk hebben op het verplegen van zorgvragers. Er zijn drie visies die op h…
Verpleegkunde: zorgvragers stimuleren tot bewegenVerpleegkunde: zorgvragers stimuleren tot bewegenIedereen weet dat bewegen gezond is en dat het veel lichamelijke functies bevordert. Zorgvragers die ziek zijn, zijn er…
Als verpleegkundige het slaapwaakritme observerenAls verpleegkundige het slaapwaakritme observerenEén van de taken van een verpleegkundige is het slapen en waken van zorgvragers observeren. Door het slaapwaakritme te o…
Verpleegkunde: een zorgvrager met diarree verzorgenVerpleegkunde: een zorgvrager met diarree verzorgenDiarree is een aandoening die voor veel ongemak kan zorgen. Zeker voor zorgvragers die in een instelling (verpleeghuis,…

Vijf voordelen van thuisyogaVijf voordelen van thuisyogaYoga is een zeer populaire vorm van bewegen: uit onderzoek uit 2019 door yogaonline blijkt dat zo'n 1,6 miljoen Nederlan…
Yoga: de juiste docentenopleiding of teacher training kiezenYoga: de juiste docentenopleiding of teacher training kiezenYoga is populair. Anno oktober 2019 doen alleen in Nederland al ruim 1,5 miljoen mensen aan yoga (Yoga Online). Zo'n gro…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay (bewerkt)
  • Zorgpad
  • Eigen ervaringen
  • https://prezi.com/ix9c7yryqvhb/wat-kun-je-als-verpleegkundige-doen-om-hospitalisatie-te-voo/
  • https://www.nursing.nl/blog/hospitalisatie-nurs008089w/

Reageer op het artikel "Verpleegkunde: psychosociale complicaties voorkomen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Infodebster
Laatste update: 15-06-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Lifestyle
Special: Verpleegkundige taken
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!