InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > De geneeskracht van mannetjesvaren

De geneeskracht van mannetjesvaren

De geneeskracht van mannetjesvaren De mannetjesvaren heeft bladeren die dezelfde vorm hebben als een veer. Elk deel van deze veer lijkt weer op een soort veer. De plant komt voor in loofbossen, slootkanten en greppels. Hij wordt gehouden als sierplant. Mannetjesvaren is een typische schaduwliefhebbende plant. Ook houdt hij van vochtige grond. De plant heeft een geneeskrachtige werking bij lint- en andere ingewandswormen. Hiervoor wordt de wortel gebruikt. Het is echter niet aan te raden zelf hiermee aan de slag te gaan omdat er een aantal vergifitigingsgevallen bekend zijn. Bovendien is het een beschermde plant die je niet zomaar mag uitgraven voor medicinaal gebruik.

Inhoud:


Naamgeving

De Latijnse naam van mannetjesvaren is Dryopteris filix-mas. In het Nederlands wordt de plant naast mannetjesvaren Addervoet, Niervaren, Varenwortel en Wormvaren genoemd. Filix-mas betekent zoiets als mannelijke dochter wat uiteraard een contradictie is. De vorm van de spore is niervormig, vandaar de naam niervaren. Van deze varen werd de wortel gebruikt om zijn geneeskracht; vandaar de naam varenwortel. Hij werd vooral ingezet bij ingewandswormen, daar komt de naam wormvaren vandaan. Daarnaast zijn er minder gevaarlijke natuurmedicijnen bij inwendige wormen.

Gebruik mannetjesvaren tot de Middeleeuwen

De Griekse wijsgeer en natuurkundige Theophrastus, die leefde in de vierde eeuw voor Christus, kende al het gebruik van de wortel mannetjesvaren bij lint- en andere ingewandswormen. Het middel bleef bekend maar werd weinig benoemd. Mannetjesvaren kreeg de eer toebedeeld om antidemonisch te zijn. Het werd als toverkruid gebruikt waarbij men zich onzichtbaar zou kunnen maken. Dat werd bedacht op basis van de signatuurleer; de zaden zijn immers aan het oog onttrokken, wat duidt op de onzichtbaarmakende kracht, volgens enkele tovenaars uit de Middeleeuwen. Er werden wonderen verricht, wensen vervuld en mensen claimden dat ze dieren konden verstaan na gebruik van mannetjesvaren. Verder konden tovenaars in de toekomst kijken, boeien verbreken en sloten openen door dit kruid.

Gebruik mannetjesvaren vanaf de Renaissance

Rembert Dodoens, de baanbrekende kruidenwetenschapper, rakelde in de 17e eeuw de geneeskrachtige werking van mannetjesvaren weer op. In 1775 werd het door arts Muffer op de markt gebracht als een geheim recept. De Franse regering kocht het recept van de familie toen de arts was overleden. Het bleek vooral uit mannnetjesvaren te
Blad mannetjesvaren / Bron: James K. Lindsey, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Blad mannetjesvaren / Bron: James K. Lindsey, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
bestaan. Overigens kocht ook Frederik de Grote het recept van een apotheker in Berlijn die van Muffer het recht had gekregen om het recept te maken. In eerste instantie ging men uit van een middel zonder gevaren maar het bleek bij overdosis toch gevaren te herbergen.

Werkzame stoffen

Van de mannetjesvaren wordt uitsluitend de wortelstok bereid tot natuurmedicijn. Hierin zitten de volgende werkzame inhoudsstoffen: floroglucinederivaten zoals filmarone, aspinidol, albaspidine, aspidine, flavaspidinezuur en filixzuur. Verder bevat het etherische olie, looistof, vette olie, koolhydraten, zetmeel en was.

Het gevaar van mannetjesvaren

De dosis die voor therapeutische werking van mannetjesvaren leidt is vrij hoog. Het is zelfs zo hoog dat het dichtbij de toxische waarde. Hoewel er slechts een handvol mensen daadwerkelijk is overleden aan mannetjesvaren, wat in het niet valt bij de dood als gevolg van vele synthetische medicijnen, wordt mannetjesvaren in de fytotherapie, de door wetenschap onderlegde kruidengeneeskunde, nauwelijks meer toegepast voor medicinale doeleinden. Het gebruik wordt als gevaarlijk en afraadbaar gezien. Wie het toch wilt gebruiken doet dat enkel op voorschrift van een arts.

Mannetjesvaren bij ingewandswormen

Mannetjesvaren is lang een effectief middel geweest tegen ingewandswormen. In de geneeskunde heet deze plant een antihelminthicum. Het kan worden ingezet bij Toenia saginata of lintworm. De floroglucinolverbindingen, met name filmarone en aspinidol, werken zenuwverlammend op het spierstelsel van de worm waardoor hij loslaat van de darmwand en kan verdwijnen uit het lichaam. Het wordt ten sterkste aangeraden om het gebruik van mannetjesvaren gepaard te laten gaan met senna, ricinusolie of vuilhout, sterke laxeermiddelen. Dat heeft twee redenen, ten eerste kan de worm dan snel het lichaam verlaten en ten tweede kan het geneesmiddel op basis van mannetjesvaren ook snel het lichaam verlaten zodat de kans op schadelijke bijwerking minder is.

Sporen mannetjesvaren / Bron: Frank Vincentz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Sporen mannetjesvaren / Bron: Frank Vincentz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Veilige dosis

Van mannetjesvaren wordt 15 tot 50 gram wortel op een liter water gekookt, net zolang totdat de totale hoeveelheid water slechts een halve liter bedraagt. Het ontstane decoct of infuus wordt ´s morgens op nuchtere maag gedronken. Na één uur neemt men een laxerend kruid zoals vuilboom of senna. Je kunt ook 10 tot 15 gram van het gedroogde wortelpoeder van mannetjesvaren mengen met honing en in één keer opeten. Voor een kind gebruik je een maximale dosis van drie gram. Uiteraard moet je bij het gebruik van wortelpoeder ook na een uur een laxeermiddel innemen.

Veilgheidswaarschuwing

  • Gebruik alleen gedroogde, gestandaardiseerde preparaten op doktersvoorschrift.
  • De bekendste bijwerkingen zijn: misselijkheid, braken, gezichtsstoornissen, leverbeschadiging en geelzucht. Glucose innemen beschermt de lever. Er zijn enkele gevallen met dodelijke afloop vermeld in de geneeskundige literatuur.
  • Contra-indicaties: wanneer er sprake is van de volgende indicaties moet te alle tijde worden afgezien van gebruik van mannetjesvaren: maag- en twaalfvingeredarmbezwaren, nier- en leveraandoeningen, bloedarmoede en hartziekten. Het middel moet niet gegeven worden aan kinderen jonger dan vier jaar, ouderen, zwangere of zogende vrouwen, verzwakte personen.
  • Pompoenpitten zijn een veilig alternatief om van ingewandswormen af te komen.
© 2013 - 2019 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Geneesmiddelen bij wormen (anthelminthica)Veel mensen krijgen ooit te maken met wormen (maden, spoelwormen en/of lintwormen). Worminfecties zijn over het algemeen…
Rondwormen en lintwormen bij je paardRondwormen en lintwormen bij je paardPaarden kunnen last hebben van twee verschillende soorten wormen die voorkomen in de ingewanden, dit zijn rondwormen en…
Gezondheidsproblemen bij de hond: DarmwormenWormen en gerelateerde ziektes zijn veel voorkomende problemen bij honden. Gelukkig worden maar weinig honden ernstig zi…
Wormen: soorten en behandelingWormen: soorten en behandelingIedereen kan een besmetting oplopen door het inslikken van eitjes van de wormen. De meest voorkomende soort in Nederland…
Problemen met wormen in het menselijk lichaamProblemen met wormen in het menselijk lichaamWormen zijn niet het meest smakelijke gespreksonderwerp tijdens gesprekken. Toch komen wormen relatief veel voor en kunn…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Valérie75, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Boek: Blöte-Obbes, De geurende kruidhof
  • Boek: Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, Geert Verhelst
  • Foto´s: wikimedia commons
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Mannetjesvaren
  • Boek: Planten en hun legenden van Jurrie Meulenhoff en Sophieke Nijhuis
  • Afbeelding bron 1: James K. Lindsey, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Frank Vincentz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "De geneeskracht van mannetjesvaren"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Gepubliceerd: 08-10-2013
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!