InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Spiritueel > Abracadabra, herkomst en toepassing van de toverspreuk

Abracadabra, herkomst en toepassing van de toverspreuk

Abracadabra, herkomst en toepassing van de toverspreuk Abracadabra is zonder twijfel de bekendste toverspreuk. Kinderen gebruiken de term in hun spel, en goochelaars laten er dingen mee verdwijnen. We kennen het ook van uitdrukkingen als "Dat is abracadabra voor mij"' als men iets niet begrijpt, of "Abracadabra!' Ineens wist ik het!" bij een plotse doorbraak. Achter deze onschuldige toepassingen schuilt historisch echter een eeuwenoude magie om vijanden, koorts en demonen te doen verdwijnen. Je moet dan wel weten hoe, want zoals met alle magische handelingen moet je precieze voorschriften volgen. Wanneer hedendaagse goochelaars 'Abracadabra!' uitroepen, wordt een mysterieuze kracht opgeroepen om de vereiste magie uit te voeren. Daaruit blijkt dat abracadabra nu verwaterd is van een verondersteld machtig magisch wapen en afweermiddel tot een spelletje. Niemand krijgt tegenwoordig nog koude rillingen als een andere persoon met een stokje staat te zwaaien en dit van oorsprong magische woord roept. Dat is ooit wel anders geweest.

Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Herkomst van de toverspreuk Abracadabra

Hoewel de precieze oorsprong van de spreuk niet meer is te achterhalen, ontstonden er in de loop der tijden toch verschillende theorieën over de herkomst en het gebruik.

Quintus Serenus Sammonicus

Eén van die theorieën stelt dat het rond 208 zou zijn uitgevonden door Quintus Serenus Sammonicus, de arts van de Romeinse keizer Caracalla, als een remedie tegen koorts. In een boek met de titel 'Liber Medicinalis' (soms bekend als 'De Medicina Praecepta Saluberrima') staat onder hoofdstuk 51 een voorschrift dat malariapatiënten een amulet moesten dragen met het woord abracadabra, geschreven in de vorm van een driehoek. Mogelijk ontleende Sammonicus echter slechts een formule die veel ouder was.

Uit het Aramees of Hebreeuws

Volgens een andere theorie komt het woord uit de oude Aramese uitdrukking 'abhadda kedhabhra', 'verdwijn zoals dit woord'.

Het woord zou ook fonetisch afgeleid kunnen zijn van de Hebreeuwse benamingen voor vader, zoon en heilige geest ("ab, ben en ruach hakodesh"). Joodse kabbalisten droegen rond hun nek soms een bezwering die begon met het Hebreeuwse woord Ab (vader):

"Ab Abr Abra Abrak Abraka
Abrakal Abrakala Abrakal
Abraka Abrak Abra Abr Ab”

De theorie van de gnostische oorsprong van de bezwering

Er wordt ook soms gezegd dat het woord abracadabra is afgeleid van de naam Abraxas, de gnostische god die in de tweede eeuw op bezweringen verschijnt tegen het boze oog. Zoals gezegd is het mogelijk dat Sammonicus Serenus het woord niet zelf heeft bedacht. Het zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat het is ontstaan uit het al even magische woord 'abraxas' waarvan de letters in de oude vorm van numerologie een som opleveren van 365. Omdat dit overeenkomt met het aantal dagen in het jaar, dachten de oude wijzen dat dit een sterk magisch woord was. Daaruit zouden ze dan volgens deze theorie 'abracadabra' hebben gecreëerd, een woord met een krachtige heilzame werking.

Historisch gebruik en studie van de bezwering

Middeleeuwen

Bron: Cangadoba, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Bron: Cangadoba, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
De uit één enkel woord bestaande magische spreuk abracadabra was in de middeleeuwen populair om zich te ontdoen van ziekte, ongeluk of demonen. Het woord werd op een amulet of op papier geschreven in een magische omgekeerde driehoek, waarin een letter van het woord op elke volgende regel werd geplaatst. Het kwaad werd verondersteld te verdwijnen net zoals het woord doet. Deze afnemende woordtechniek wordt in veel andere bezweringen voor dezelfde doeleinden gebruikt.

In de middeleeuwen werd ook gedacht dat abracadabra de pest afweerde. De driehoek werd getekend op een stuk papier, dat met vlas gedurende negen dagen om de hals werd gedragen, waarna het over de schouder in een stroom water werd geworpen die naar het oosten liep.

19e eeuw: Éliphas Lévi

De Franse occultist Éliphas Lévi maakte eveneens intensief gebruik van het in een driehoek geschreven magische woord. Hij baseerde er zelfs een heel kabbalistisch systeem op. Een kort geparafraseerd fragment uit zijn theorie:

De eerste A is het ENE; AB toont de bevruchting van de Twee door het Ene. Daaruit ontstaat al het andere. De volgende letter, R, toont 'de emanatie' als resultaat van de twee principes.

Lévi had hier duidelijk de kabbalistische levensboom in gedachten en trekt een parallel met de uitstralingen (emanaties) die voortvloeien vanuit het goddelijke 'Kether'.

Éliphas Lévi / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Éliphas Lévi / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
kabbalistische levensboom / Bron: Cronholm144, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)kabbalistische levensboom / Bron: Cronholm144, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)
Aleister Crowley / Bron: Arnold Genthe, Wikimedia Commons (Publiek domein)Aleister Crowley / Bron: Arnold Genthe, Wikimedia Commons (Publiek domein)

20e eeuw: Aleister Crowley

De zelfbenoemde magiër Aleister Crowley schreef erover in zijn boek,' The Book of the Law', Hij zei dat het een magisch woord van grote kracht is en dat zijn ware vorm niet abracadabra, maar abrahadabra is.

Volgens Crowley kon het woord 'Abrahadabra' worden onderzocht met behulp van de kabbalistische methode van gematria, een vorm van numerologie waarbij op basis van numerieke waarden overeenkomsten worden gevonden.

De vijf letters in het woord zijn: A, de Kroon; B, de toverstok; D, de beker; H, het zwaard; R, het kruis van de rozenkruisers. Verder verwijst het volgens Crowley naar Amon de Vader, Thoth als Zijn boodschapper en Isis, Horus, Osiris als de goddelijk-menselijke triade.

Verwijzingen in de literatuur

Na de 18e eeuw verloor de bezwering veel van zijn geloofwaardigheid, maar inmiddels was iedereen in het Westen ermee bekend geraakt en werd het bijvoorbeeld ook opgenomen in woordenboeken. Schrijvers die ernaar verwezen konden dus gerust zijn dat hun lezers met de term vertrouwd waren. Als magische spreuk komt het uiteraard voor in sprookjes, maar ook in andere vormen van literatuur - van Daniel Defoe tot Salman Rushdie - duikt de term vaak op in zijn magische betekenis.

Daniel Defoes verslag van de grote pestepidemie

Mogelijk het bekendste literaire gebruik van dit magische woord is Daniel Defoes roman 'A Journal of the Plague Year' uit 1722. Daarin beschrijft hij als in een soort dagboek wat zich in 1665 had afgespeeld tijdens de pestepidemie in Londen. Hij zei dat mensen er toen van overtuigd waren dat de ziekte een demonische bezetenheid was waartegen ze zich konden beschermen met spreuken en amuletten zoals "ABRACADABRA".

Spreuk in Harry Potter

In haar Harry Potter-boeken paste Rowling de spreuk uit het Aramees aan als 'avada kedavra'. Het wordt de Vloek Des Doods genoemd en is als een van de drie 'Onvergeeflijke Vervloekingen' de krachtigste toverspreuk ter wereld.

Tot besluit

Abracadabra is waarschijnlijk een van de oudste toverspreuken, gebruikt door magiërs, genezers, zelfverklaarde heksen en occultisten van alle slag. Na verloop van tijd nam het geloof in de kracht van 'abracadabra' af, en in de 19e eeuw betekende het voor de meeste mensen zoiets als 'nepmagie'. In het gewone spraakgebruik was het een benaming geworden voor een onbegrijpelijke uitleg of onverwachte gebeurtenis, en goochelaars namen het vervolgens op in hun inventaris van 'magische' woorden die ze gebruikten om hun act kracht bij te zetten. Waar dit geheimzinnige woord vandaan komt, blijft echter nog steeds een mysterie.

"It sounds like we need some ancient word of wisdom. 'Abracadabra'?" - Dan Brown, The Da Vinci Code (2003)
© 2019 JGrandgagnage, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hebreeuws - de geschiedenis van een heilige taalVeel dingen in het jodendom worden als heilig gezien. Zo ook de taal, die in het Hebreeuws Lesjon HaKodesj heet wat gewo…
Biografie: Harry PotterBiografie: Harry PotterHarry James Potter is het wereldbekende fictieve personage dat de hoofdrol speelt in de serie die zijn naam draagt: Harr…
De Arabische taalArabisch wordt wereldwijd door vele miljoenen mensen gesproken en is daarnaast de taal van de Koran, waardoor de taal oo…
Hermione Granger / Hermelien GriffelHermione Granger / Hermelien GriffelHermione Jean Granger is een van de drie hoofdrolspelers in de zeer bekende Harry Potter serie die geschreven werd door…
Engelse kinderboekenschrijvers: J.K. RowlingDe boeken en films over Harry Potter zijn wereldwijd bekend. Schrijfster J.K. Rowling heeft zeven delen van de Harry Pot…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Clker-Free-Vector-Images, Pixabay
  • Richard Cavendish: 'The Magical Arts' - Arkana 1984
  • Rosemary Ellen Guiley: The Encyclopedia of Witches, Witchcraft and Wicca' 2008
  • Craig Conley: Magic Words: A Dictionary
  • The Frase Finder: https://www.phrases.org.uk/meanings/abracadabra.html
  • Esoteric Encyclopedia: http://www.evolveandascend.com/2015/12/16/esoteric-encyclopedia-entry-of-the-week-abracadabra/
  • Engelse Wikipedia: Abrahadabra - https://en.wikipedia.org/wiki/Abrahadabra
  • Afbeelding bron 1: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
  • Afbeelding bron 2: Cangadoba, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 3: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
  • Afbeelding bron 4: Cronholm144, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)
  • Afbeelding bron 5: Arnold Genthe, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Abracadabra, herkomst en toepassing van de toverspreuk"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: JGrandgagnage
Gepubliceerd: 16-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Spiritueel
Bronnen en referenties: 12
Schrijf mee!