InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Joods medische ethiek: Joden en psychische ziekten

Joods medische ethiek: Joden en psychische ziekten

Joods medische ethiek: Joden en psychische ziekten Terwijl Joden een belangrijke rol speelden bij het ontwikkelen van de psychologie, is de Joodse gemeenschap niet altijd op haar gemak bij het omgaan met mensen die lijden aan psychiatrische aandoeningen. Sommige Joodse gemeenschappen praten nauwelijks over psychische problemen en zien het niet als een medisch probleem. Toch werd al in de tijd van de Bijbel indirect over psychische problemen gesproken, zoals Koning David die leed aan depressies. Hoe kijkt het Jodendom aan tegen de algemene behandeling van patiënten binnen de psychiatrie en het behandelen van verslaafden met een psychische ziekte in het bijzonder?

Joden en psychische ziekten

Verwarde en depressieve mensen in de Bijbel

In de Bijbel wordt verwardheid vooral gezien als straf van G'd voor degenen die niet naar G'd wilden luisteren. De Talmoed zegt dat mensen die zondigen zich gedragen “als een gek”. Koning David was vermoedelijk depressief. "Depressie is geen zonde", zei de vroege chassidim altijd, "maar het kan je naar plaatsen leiden die lager zijn dan welke zonde je ook mag brengen." Om die reden moeten Joden hun verplichtingen (mitswot) met vreugde uitvoeren. Koning Salomo zei: "Van elke droefheid zal er een voordeel zijn." Dat betekent dat vanuit elke droeve situatie een positieve ontwikkeling zal volgen zodra de droefheid voorbij is.

Geheel verwarde personen hoeven Joodse wet niet na te leven

Joodse personen die chronisch verward zijn (een shoteh) hoeven en kunnen ook de Joodse wet niet geheel naleven. Ze kunnen ook niet trouwen en als getuige optreden. Dit geldt niet voor Joden die sporadisch psychotisch zijn maar verder wel normaal kunnen functioneren.

Joden niet zo open over psychische problemen; ze zoeken wel snel professionele psychische hulp

Over het algemeen zijn Joden niet zo open over hun psychische problemen. Maar dat beeld is niet anders dan bij niet-Joden. Geestesziekte is een bron van schaamte en verlegenheid bij de meeste mensen. Joden blijken sneller professionele psychische hulp zoeken dan protestanten en katholieken zo meldt My Jewish Learning. Bij orthodoxe Joodse gemeenschappen in de VS was men aanvankelijk niet zo geneigd om psychische hulp te zoeken. Maar anno 2018 zoeken ook orthodoxe Joden professionele psychische hulp.1

Wat is de Joodse visie op psychische ziekten?

Om de Rambam De'ot 2:1 te citeren: "Aan hen die fysiek ziek zijn, smaakt bitter zoet en zoet bitter. Sommigen van de zieken verlangen zelfs naar datgene wat niet geschikt is om te eten, zoals aarde en houtskool, en haten gezond voedsel, zoals brood en vlees - alles afhankelijk van hoe ernstig de ziekte is. Evenzo, degenen die moreel ziek zijn verlangen naar en houden van slechte eigenschappen, haten het goede pad en zijn lui om het te volgen. Afhankelijk van hoe ziek ze zijn, vinden ze het buitengewoon zwaar."

Jesaja 5:20 spreekt op soortgelijke wijze over dergelijke mensen: "Wee degenen die het slechte en slechte kwaad noemen, die duisternis nemen om licht te zijn en licht om duisternis te zijn, die bitter zijn om zoet en zoet om bitter te zijn." Wat hen betreft, zegt Spreuken 2:13: "Degenen die de rechte paden verlaten om in de wegen der duisternis te wandelen."

Wat is de remedie voor de moreel zieke? Ze moeten naar de wijzen gaan, want zij zijn de genezers van zielen. Ze zullen hen genezen door hen te leren hoe ze de juiste eigenschappen kunnen verwerven, totdat ze terugkeren naar het goede pad. Over hen die hun slechte eigenschappen erkennen maar niet naar de wijzen gaan om hen te genezen, zei Salomo 1: 7: "Dwazen minachten wijsheid en correctie."

Veel Joden werkzaam in de psychiatrie

Er werken veel Joden in de psychiatrie. Joden hebben ook veel wetenschappelijk onderzoek gedaan op het gebied van psychiatrie. Bekende namen zijn: Sigmund Freud, Erich Fromm, Alfred Adler, Viktor Frankl en Bruno Bettelheim. De Gestalttherapie is praktische geheel ontwikkeld door Joodse psychologen.

Joodse visie op psychiatrie: Is psychoanalyse kosher?

Sigmund Freud en Viktor Frankl

Bij de relatie psychiatrie en Jodendom komt de vraag naar voren of psychoanalyse van de Joodse psychiater Sigmund Freud kosher is. Volgens de Lubavitcher Rebbe heeft de psychoanalyse van Freud, die zich toelegde op de emotie, mensen geholpen. Maar hij wees erop dat Freud religie als een ziekte zag. De Rebbe zag meer in de theorie van de Joodse psychiater Viktor Frankl (die zich toelegde op het intellect) ondanks dat deze seculier Joods was en met een niet-Joodse vrouw was getrouwd. Terwijl de heersende opvatting in de tijd van Sigmund Freud (1856-1939) en Alfred Adler (1870-1937) was dat mensen worden gedreven door de behoefte om te voldoen aan fysieke behoeften, een "wil tot plezier", zag Victor Frankl (1905-1997), die een jonge collega van de twee psychotherapeuten was, de mensheid anders. Volgens Frankl zijn we unieke wezens, gedreven door een "wil tot betekenis", die vrije keuze en het vermogen tot zelftranscendentie bezitten. "Tussen stimulus en respons ... is onze kracht om onze reactie te kiezen. In onze reactie ligt onze groei en onze vrijheid." Zijn theorie luidde "dat de primaire motivatie van een individu de zoektocht naar zin in het leven is, en dat het primaire doel van psychotherapie zou moeten zijn om het individu te helpen die zin te vinden." Frankl was begonnen deze radicale ideeën te ontwikkelen voor de oorlog en tijdens zijn tijd in de nazi-vernietigingskampen. De Rebbe beklaagde zich over het feit dat de meerderheid van de psychotherapeuten dit pad niet heeft gevolgd. Toch inspireerde Frankls merktherapie (zijn boek "Man's Search for Meaning" uit 1959) duizenden andere boeken, seminars, workshops, new-age en spirituele groepen, allemaal gebaseerd op Frankls idee van het unieke vermogen van de mens om keuzes te maken en zijn eigen betekenis na te streven.

Sigmund Freud en Rebbe Schneur Zalman

Volgens de Rebbe heeft Freud veel wijsheid 'gepikt' uit de Kabbala maar heeft hij G'd weggelaten. De termen 'ego, superego en id' die Freud gebruikt lijken verdacht veel op de G'ddelijke ziel, dierlijke ziel en persoon (goef) waar Rebbe Schneur Zalman (1745-1812) over spreekt in zijn boek de Tanja. Maar waar Freud de onderliggende kracht in de mens ziet als zijn seksuele drift, ziet de Tanya het als zijn G'ddelijke ziel. Dat is een groot verschil met serieuze impact.

Een ander verschil tussen Freud en Schneur Zalman is het feit dat bij de eerste een belangrijke rol is weggelegd door tussenkomst van de psychotherapeut, terwijl bij de tweede de verantwoordelijkheid ligt bij de individu zelf omdat ieder mens zijn eigen geest kan controleren. Iedereen kan zelf bepalen waarover hij wil denken. En dan legt Shneur Zalman een recept voor om een denkrichting te ontwikkelen die de meest essentiële en G'ddelijke kwaliteiten van het hart naar voren brengt. Natuurlijk is de begeleiding en assistentie van de tsaddik (rechtvaardige) van vitaal belang voor het proces, maar het belangrijkste werk, benadrukte Rabbi Schneur Zalman, ligt op de schouders van het individu dat wil verbeteren. Natuurlijk heeft de Tanja geen remedie om psychoses aan te pakken, maar de basis ligt er om te worden toegepast op de gewone man om de obstakels op zijn spirituele pad te overwinnen.

In hoeverre mag men binnen de psychiatrie ingrijpen volgens de Joodse Tora?

In de Tora wordt beschreven hoe de hogepriester Aharon ingreep bij huwelijksproblemen. De vraag die hierbij komt kijken is in hoeverre het toegestaan is om zich in andermans problemen te mengen. Volgens de Joodse wet moeten behandelingen erop gericht zijn om gevaar te voorkomen.

In de relatie ouder-kind spelen twee belangrijke Joodse wetten een rol: “eer uw vader en moeder”; “gij zult niet als een roddelaar rondgaan onder uw volk”.

Met deze wetten dient een Joodse psycholoog/psychiater rekening te houden tijdens de behandeling van een probleemkind. Mag de psycholoog de ouders op de hoogte stellen van de problemen van het kind? En hoe gaat de psycholoog om met de ouders als het kind daar problemen mee heeft?

Ook dient de psycholoog rekening te houden met het gebod om een kind te redden als het in gevaar is, verdriet heeft, of in ellende verkeert. Kinderen zijn niet het eigendom van de ouders. De kinderbescherming moet ingrijpen als een kind thuis mishandeld wordt volgens de Joodse wet (Halacha). Een arts mag een patiënt ook dwingen tot een behandeling om hem te redden.

Wat is de Joodse visie op de behandeling van verslaafden met een psychische ziekte?

Chronische hersenziekten

Zowel psychische ziekten als verslaving zijn hersenziekten. Bij verslaving functioneren hersenen anders dan voorheen. Vaak is het niet mogelijk om te stoppen en beheerst de verslaving de persoon voor de rest van zijn leven. Psychische ziekten beïnvloeden dezelfde hersengebieden als verslaving. Er is dus sprake van een hoge mate van comorbiditeit tussen verslaving en andere psychische aandoeningen. Om die reden is het niet verbazingwekkend dat sommige mensen met psychische aandoeningen drugs of alcohol gebruiken om de pijn van hun geestelijke gezondheidsproblemen het hoofd te bieden. Terwijl drugs juist weer de kans op psychose kan verhogen.

Waarom verslaving en geestesziekten samen voorkomen

Er zijn ook aanwijzingen dat verslaving en geestesziekten worden veroorzaakt door onderliggende hersenziekten, genetische invloeden en / of blootstelling aan trauma's. Een andere gemeenschappelijke factor tussen geestelijke gezondheidsproblemen en verslaving is de leeftijd waarop de symptomen verschijnen. Jongeren handelen meer impulsief en nemen meer risico's waardoor de kans op verslaving en andere psychische stoornissen toeneemt.

Waarom het moeilijk is om beide condities te diagnosticeren

Het is lastig om beide aandoeningen te diagnosticeren. Symptomen zijn complex en overlappen elkaar, zodat vaak slechts één aandoening wordt behandeld terwijl de andere stoornis onbehandeld blijft. Vaak worden problemen ook niet gesignaleerd en kan een onbehandelde aandoening leiden tot het zichzelf opsluiten in huis, gevangenisstraf of zelfmoord. Ook kan in combinatie met alcohol en drugs een gewelddadige situatie ontstaan.

Behandeling wanneer comorbiditeit bestaat

Met een geïntegreerde behandeling kunnen artsen en counselors beide stoornissen tegelijkertijd aanpakken en behandelen. Dit verlaagt op zijn beurt de behandelingskosten en zorgt voor betere resultaten voor patiënten. De levenskwaliteit kan dan snel verbeteren, hoewel de symptomen van mensen met twee aandoeningen wel ernstiger zijn.

Chabad en verslavingszorg

De Joodse chassidische beweging Chabad is behoorlijk actief inzake de behandeling van verslaafden die ook vaak psychische problemen hebben. Chabad biedt een spiritueel thuis voor mensen (Joden en niet-Joden) die verslaafd zijn aan drugs of alcohol.

Rabbi Shais Taub onderwijst anno 2018 in een Chabad-huis in Milwaukee. Hij is een expert in Joodse mystiek en het 12-stappen programma van Anonieme Alcoholisten. “Er is niets in de 12 stappen die de Joodse leer tegenspreken. Personen in herstel, wanneer ze hun Judaïsme grondig gaan bestuderen, merken dat ze al bekend zijn met die ideeën. Je weet wel, nederigheid, persoonlijke verantwoordelijkheid, acceptatie, geloof, vertrouwen in G'd.” Hij stuurt verslaafde Joden niet eerst naar de synagoge om te bidden. In plaats daarvan verwijst hij ze naar een goede 12-stappengroep.

Als een Joodse verslaafde eenmaal in herstel is, gelooft Taub dat Chassidus, de mystieke spirituele lering en praktijken van het chassidische Jodendom, perfect passen bij hun spirituele verlangens. Maar Chabad is niet de enige Joodse groep die dit soort werk doet. Rabbijn Joseph Ozarowski is anno 2018 een orthodoxe aalmoezenier van het Jewish Healing Network in Chicago. Hij is blij om te horen dat Chabad bereikbaar is, maar hij is voorzichtig. “Drinken is echt een onderdeel van de Lubavitch-cultuur en ik denk dat ze de eerste mensen zijn die je vertellen dat het een realiteit is. Een deel van de manier waarop ze mensen bereiken, is dat ze de schnaps brengen.” Er komt ook verslaving voor bij de orthodoxe Joodse gemeenschap. Sommige orthodox Joodse ex-verslaafden denken dat Chabad dat probleem niet genoeg onderkent.

Voetnoot

1 Over het algemeen bespreken Joden (in de VS) geestesziekte niet openlijk, en ze kiezen er vaak voor om de Mi Sheberach niet te reciteren voor mensen die problemen hebben met depressie, angst, bipolaire stoornis, drugsgebruik, eetstoornissen, schizofrenie en andere psychische problemen. Sommige Joodse gemeenschappen, professionals in de geestelijke gezondheidszorg en geestelijken werken er hard aan om dat te veranderen. Geestelijke ziekten en middelenmisbruik komen voor in alle delen van de Joodse gemeenschap.

Lees verder

© 2018 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Dubbel Diagnose: Double Trouble voor hulpverleners?Dubbel Diagnose, co-morbiditeit, double trouble... verschillende benamingen, hetzelfde wordt ermee bedoeld. Hoe ontstaat…
Wat doet een psychiater?Wat doet een psychiater?Een psychiater behandelt mensen die psychische stoornissen of andere problemen hebben. Voorbeelden hiervan zijn stemming…
Positieve psychologiePositieve psychologieGeluk? Wanneer ben je nu precies gelukkig? Komt dit door wat je meemaakt, wat je voelt, hoe je denkt of wat je bezit? Di…
Leren, werken, info in en over psychiatrieLeren, werken, info in en over psychiatriePsychiatrie, een fenomeen die je vaak terug ziet in films en tv series en waar vele legubere verhalen over bestaan. Maar…
Geschiedenis van de psychiatrieGeschiedenis van de psychiatrieDe psychiatrie bestaat nog niet zo lang zoals wij het kennen, mensen met een psychiatrische stoornis werden begin vorige…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: 3dman Eu, Pixabay
  • https://www.verywellmind.com/co-occurring-disorders-mental-health-and-addiction-4158280
  • Uitverkoren voor het leven – Rabbijn R. Evers
  • Inside Chabad's 'Jewish Recovery' Movement
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/714698/jewish/For-Jewish-Recovering-Addicts-12-Steps-Plus-Shabbat.htm
  • https://www.myjewishlearning.com/article/judaism-and-mental-illness/
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1492249
  • https://www.haaretz.com/.premium-ashkenazi-gene-increases-schizophrenia-1.5294333
  • http://jewishweek.timesofisrael.com/orthodox-compulsive-disorder/
  • https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs10943-012-9599-4
  • http://www-news.uchicago.edu/releases/07/070904.curlin.shtml
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/3035/jewish/Is-Psychoanalysis-Kosher.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1201321/jewish/The-Rebbe-and-Viktor-Frankl.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1472060/jewish/Why-Did-G-d-Give-Me-Depression.htm

Reageer op het artikel "Joods medische ethiek: Joden en psychische ziekten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Gepubliceerd: 06-12-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Special: Joods medische ethiek
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!