Shocklong: belangrijke doodsoorzaak van nieuwe coronavirus

Shocklong: belangrijke doodsoorzaak van nieuwe coronavirus Een shocklong (ARDS) is een acute ontstekingsreactie van de longen en veroorzaakt zuurstoftekort en benauwdheid, en kan een complicatie zijn van COVID-19, de ziekte die wordt veroorzaakt door SARS-CoV-2. Dit nieuwe coronavirus roept bij ongeveer 81% van de patiënten slechts griepachtige klachten op. Echter bij ongeveer 19% van de geïnfecteerden leidt deze infectie tot een ontsteking aan de longen en klachten als benauwdheid en zuurstoftekort waardoor een opname in het ziekenhuis noodzakelijk is. Van deze patiënten komt ongeveer 6% terecht op de intensive care-unit vanwege zeer ernstige en levensbedreigende symptomen waaronder een shocklong. Naast een shocklong kunnen ook sepsis (bloedvergiftiging) en muti-orgaanfalen complicaties zijn van de infectie met het nieuwe coronavirus.

Een shocklong als complicatie van COVID-19

Wereldwijd worden mensen ziek en sterven er mensen ten gevolge van COVID-19, de ziekte die veroorzaakt wordt door het nieuwe coronavirus (SARS CoV-2). Dit virus is eind 2019 ontdekt in de Chinese miljoenenstad Wuhan en weet zich binnen enkele weken vanuit China over de gehele wereld te verspreiden. Bij het grootste gedeelte van de geïnfecteerden verloopt het virus mild, maar bij sommige patiënten kunnen ernstige complicaties optreden, waaronder de ontwikkeling van een shocklong.

Wat is een shocklong (ARDS)?

Een shocklong kan optreden als ernstige complicatie na een infectie met het coronavirus. De medische term voor een shocklong is ARDS (Adult Respiratory Distress Syndrome) en is een ernstige acute ontstekingsreactie van de longen. De longen hebben de uitwisseling van gassen als belangrijkste taak. Deze uitwisseling van gassen vindt plaats in de longblaasjes. Deze longblaasjes nemen zuurstof op en verwijderen koolzuur en dit gaat vervolgens via de longen en via het bloed naar het hart, de hersenen en alle andere delen van het lichaam. Bij een shocklong zijn het longweefsel en de longblaasjes door de infectie met het coronavirus beschadigd geraakt en hierdoor vindt er onvoldoende opname van zuurstof en afgifte van koolzuur plaats, waardoor er een te laag zuurstofgehalte in het bloed ontstaat. Dit noemt men hypoxemie. Door dit zuurstoftekort in het bloed kunnen ook andere organen, zoals de lever en de nieren, worden aangetast en/of uitvallen.

Oorzaken van shocklong

Niet alleen COVID-19 kan een shocklong bij mensen veroorzaken. Deze ernstige complicatie kan ook optreden na:
  • een bijna verdrinking
  • ernstige brandwonden
  • een negatieve reactie van het lichaam op een bloedtransfusie
  • een ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis)
  • een zwaar trauma
  • inademing van giftige stoffen
  • bloedvergiftiging (sepsis)

Symptomen van een shocklong

Een acute ontstekingsreactie van de longen kan gepaard gaan met de volgende symptomen:
  • ernstige benauwdheid (dyspneu)
  • zuurstoftekort in het bloed (hypoxemie)
  • snelle ademhaling (tachypneu)
  • zweten
  • pijn bij het ademhalen
  • blauwe verkleuring van huid, lippen en nagels (cyanose)
  • angstig en verwardheid
  • te hoge lichaamstemperatuur (hyperthermie)
  • of te lage lichaamstemperatuur (hypothermie)

Diagnose van een shocklong

Door middel van lichamelijk onderzoek zoals een longfunctieonderzoek en meting van zuurstofgehalte van het bloed, kan door een arts samen met een CT-scan van de borst of een thoraxfoto de diagnose van een een shocklong stellen.

Shocklong als doodsoorzaak bij COVID-19

Volgens de Wereldgezondheidszorg (WHO) verloopt bij het overgrote deel, bij ongeveer 81% van de geïnfecteerden, het virus mild met griepachtige klachten zoals hoofdpijn, keelpijn en hoesten. Bij de andere 19% van de patiënten verloopt de infectie ernstiger en tast het virus niet alleen de bovenste luchtwegen maar ook de onderste luchtwegen aan. Bij deze groep mensen treden klachten als benauwdheid, koorts en zuurstoftekort op. Deze klachten hangen samen met een acute longontsteking en ademhalingsondersteuning via een opname in het ziekenhuis is hierdoor noodzakelijk. Bij ongeveer 6% van deze patiënten is de ademhalingsondersteuning niet voldoende, maar zal de ademhaling moeten worden overgenomen middels intensieve beademing op de intensive care-unit. Via een beademingsmachine krijgt de patiënt hulp bij het ademen zodat de longen voldoende zuurstof krijgen om verder weefselschade aan de longen te voorkomen.

Meest kwetsbaar voor optredende complicaties

Uit onderzoeksgegevens die op dit moment beschikbaar zijn (eind maart 2020), blijkt dat vooral ouderen en mensen met een zwakkere gezondheid het meest kwetsbaar zijn voor de ontwikkeling van complicaties ten gevolge van een besmetting met het SARS-CoV-2 virus. Hoewel ook jongeren kans lopen op een ernstiger verloop van COVID-19, zijn het hoofdzakelijk mensen van 70 jaar en ouder en mensen met een zwakkere gezondheid die overlijden aan COVID-19. Het gaat om mensen met onderliggende ziekten als hart- en vaatziekten, COPD-patiënten, mensen met diabetes en mensen met een zwakker immuunsysteem zoals mensen met kanker.

Behandeling van een shocklong en het nieuwe coronavirus

Behandeling van het nieuwe coronavirus

Op dit moment (eind maart 2020) is er geen geregistreerde behandeling voor de infectie met het nieuwe coronavirus. Ook zijn er (nog) niet voldoende klinische gegevens en behandelresultaten beschikbaar om vast te kunnen stellen welk geneesmiddel veilig is voor de behandeling van COVID-19. Artsen mogen bij levensbedreigende situaties in overleg met patiënt en/of familie overgaan tot experimentele behandelopties. Deze adviezen worden beheerd door de Stichting Werkgroep Antibiotica Beleid (SWAB) (https://swab.nl/nl/covid-19).

Behandeling van een shocklong

Patiënten die in het ziekenhuis terecht komen met benauwdheidsklachten en zuurstoftekort in het bloed krijgen ademhalingshulp aangeboden. Er zijn meerdere vormen van beademing. Een patiënt kan bij het ademhalen ondersteund worden, maar de ademhaling kan ook volledig worden overgenomen. Dit noemt met invasieve en niet-invasieve beademing.

Niet-invasieve beademing

Bij niet-invasieve beademing wordt de patiënt bij het ademhalen ondersteund, via een neusbril of via een neus-mondmasker of helm beademing:
  • Neusbril: bij een milde vorm van ademhalingsproblemen, kan de patiënt van kleine hoeveelheden extra zuurstof worden voorzien middels een zuurstof-neusbril. Hierbij wordt zuurstof toegediend, door de twee uiteinden van de het zuurstofslangetje een stukje in de neusgaten te plaatsen. De lus van het slangetje wordt achter de oren aangebracht. De patiënt is bij kennis en kan praten en zelfstandig eten en drinken. Wanneer de neusbril onvoldoende werkt, kan de zuurstoftoediening via een neus-mondmasker lopen.
  • Neus- mondmasker: de patiënt heeft een nauwsluitend masker over neus en mond, die via en slang verbonden is met een beademingsmachine. De patiënt ademt zelf, maar via het masker wordt de ademhaling van de patiënt ondersteund. Het lichaam van de patiënt hoeft minder hard te werken en zo krijgen de ademhalingsspieren rust. De patiënt is bij bewustzijn en kan eventueel praten en eten en drinken.
  • Helmbeademing: een hoog zuurstofhoudende helm van transparante plastic, die het hele hoofd van de patiënt omringt. De zuurstof verloopt via een slang die aangesloten is op een beademingsmachine.

Invasieve beademing

Bij ernstig longfalen is ondersteunende ademhaling niet voldoende en zal de volledige ademhaling moeten worden overgenomen door een beademingsapparaat. Er wordt dan een beademingsbuis (tube) aangesloten op een beademingsmachine die via de keel in de luchtpijp van de patiënt wordt gebracht. Omdat deze manier van beademing via een tube vervelend kan zijn voor de patiënt, wordt de patiënt tijdens de behandeling middels medicijnen in een tijdelijke kunstmatige slaap gehouden en is eten en drinken niet meer mogelijk. De patiënt zal daarom via een sonde voeding krijgen.

ECMO-behandeling

Wanneer ondanks het beademingsapparatuur de longen nog niet in staat zijn om voldoende zuurstof op te nemen, is er nog de mogelijkheid om bij levensbedreigende situaties een ECMO-behandeling (Extra Corporeal Membrane Oxygenation) te starten. Deze behandeling wordt ook wel ECLS-behandeling (Extra Corporeal Life Support) genoemd. Hierbij worden de functies van de longen en/of hart overgenomen. Deze machine pompt het bloed van de patiënt door een kunstlong. In deze kunstlong wordt zuurstof toegevoegd aan het bloed en wordt het aanwezige koolzuur verwijderd en vervolgens wordt het bloed terug gepompt in het lichaam.

Buikverpleging

Patiënten met een ernstige complicatie als een shocklong worden via invasieve beademing vaak via buikligging verpleegd. De longen zijn aan de rugzijde van het lichaam het grootst in oppervlak en het best doorbloed. Doordat het longweefsel en de longblaasjes door de corona-infectie zijn beschadigd, is het doel om door middel van buikverpleging de doorbloeding van de longen te verbeteren en zo ook de gasuitwisseling in de longblaasjes. Buikverpleging is erg arbeidsintensief en vraagt om speciale zorg, zoals het vervangen van infusen en katheters en het regelmatig draaien van de patiënt om doorliggen te voorkomen. Wanneer de longen zich herstellen, is de buikligging niet langer nodig en zal ook de beademing langzaam worden afgebouwd.

Prognose van een shocklong

Overlijden

Voor een coronapatiënt die een shocklong heeft ontwikkeld zijn vooralsnog (eind maart 2020) geen geregistreerde medicamenten beschikbaar om het virus of de shocklong te behandelen. In overleg met de patiënt en/of familie kan een arts wel experimentele antivirale middelen inzetten. De intensieve behandeling middels een beademingsmachine heeft geen genezende werking op het lichaam, maar geeft het lichaam van de patiënt wel de rust en de mogelijkheid om te herstellen van een shocklong en het eventueel voorkomen van andere complicaties zoals sepsis en multi-orgaanfalen. Deze beademing kan langdurig nodig zijn, waardoor patiënten gemiddeld wel twee tot vier weken aan de beademing liggen. Een shocklong is een zeer ernstige complicatie van COVID-19 en heeft ondanks opname op een intensive care-afdeling een hoog sterftecijfer.

Herstel en revalidatie

Wanneer de longen (gedeeltelijk) hersteld zijn en de conditie van de patiënt is verbeterd, vindt er overplaatsing plaats naar de medium care-unit of een verpleegafdeling. Het lichaam zal moeten revalideren. Er kan sprake zijn van onder andere vermoeidheid, verlies van gewicht en spierkracht. Het is niet mogelijk om te voorspellen hoe lang het herstelproces zal duren, dit zal per patiënt verschillend zijn.
© 2020 Geisha, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Coronavirus: van milde verkoudheid tot ernstige SARS/MERSCoronavirus: van milde verkoudheid tot ernstige SARS/MERSCoronavirussen zijn virussen die over de hele wereld voorkomen en verschillende ziekten kunnen veroorzaken. Variërend va…
SARS-coronavirus: symptomen, oorzaken en behandelingSARS-coronavirus: symptomen, oorzaken en behandelingSARS (Severe Acute Respiratory Syndrome, vertaald: ernstig acuut ademhalingssyndroom) is een infectieziekte die gepaard…
SARS en MERS: oorzaak, symptomen, behandeling, prognoseSARS en MERS: oorzaak, symptomen, behandeling, prognoseSARS kun je omschrijven als een ernstige acute atypische ontsteking van de long. De ziekte werd voor het eerst gezien in…
COVID-19: Complicaties van coronavirusinfectieCOVID-19: Complicaties van coronavirusinfectieCOVID-19 is de afkorting van ‘coronavirus disease 2019. Deze virale infectie is het gevolg van een infectie met het coro…

Zoönose, wat zijn de oorzaken en kunnen we het voorkomen?Zoönose, wat zijn de oorzaken en kunnen we het voorkomen?In 2020 is de hele wereld in de ban van het coronavirus. Daarbij duikt de term zoönose regelmatig op. Een zoönose is een…
Malaria in Nederland: Kan malaria hier terugkeren?Malaria in Nederland: Kan malaria hier terugkeren?Malaria is een dodelijke ziekte die wordt veroorzaakt door een parasiet. Deze malariaparasiet wordt overgebracht door be…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Qimono, Pixabay
  • https://www.thebestsocial.media/nl/longarts-geeft-heldere-uitleg-over-symptomen-en-behandeling-coronavirus/
  • https://www.rd.nl/meer-rd/gezondheid/coronavirus-bedreigt-vooral-kwetsbare-mensen-1.1640591
  • https://nvic.nl/covid-19-bericht-van-de-voorzitter
  • https://www.jeroenboschziekenhuis.nl/sites/default/files/documents/2018-11/ICA-008%20Buikverpleging.pdf
  • Hhttps://adoc.tips/buikligging-aandachtspunten.htmlttps://intensivecare.mumc.nl/beademing
  • https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Steckbrief.html
  • https://icconnect.nl/op-de-ic/behandelingen/
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554776/
  • https://lci.rivm.nl/richtlijnen/covid-19
  • https://swab.nl/nl/covid-19
  • https://www.ntvg.nl/artikelen/%E2%80%98acute-respiratory-distress-syndrome%E2%80%99-ards-als-ernstige-complicatie-van-influenza/volledig
  • https://encyclopedie.medicinfo.nl/ards
  • https://www.tweedekamer.nl/sites/default/files/atoms/files/presentatie_rivm_technische_briefing_18-03-2020.pdf
  • https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30374-3/fulltext
  • https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30211-7/fulltext
  • https://bredawest.nl/zuurstofsaturatie/
  • https://www.gmtoday.com/health/when-coronavirus-kills-the-lung-condition-ards-can-be-the/article_623d82a0-6dd4-11ea-a5a2-1ffea180e05f.html
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Hypoxie_(medisch)
  • https://www.catharinaziekenhuis.nl/files/Patient/Patientenfolders/_ScreensPages/Algemeen/ICA-006-Herstel_na_opname_op_de_Intensive_Care.pdf
  • https://nos.nl/artikel/2327328-veel-jonge-corona-patienten-op-intensive-care-waarschijnlijk-door-carnaval.html

Reageer op het artikel "Shocklong: belangrijke doodsoorzaak van nieuwe coronavirus"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Geisha
Laatste update: 31-03-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Bronnen en referenties: 21
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!