Het mysterie van gapen

Gapen kunnen we wel beschouwen als een van de wonderen van het menselijk lichaam. Niemand weet precies waarom de mens nu eigenlijk gaapt. Iedereen denkt dat het met vermoeidheid te maken heeft, klopt dit? Hier een aantal theorieën over het fenomeen gapen.

Wat is gapen nu eigenlijk?

Deze vraag is niet lastig te beantwoorden. Gapen of geeuwen is het openen van de mond. Er ontstaat een bepaald gevoel in de keel, waardoor je automatisch de neiging krijgt om je mond te openen en te gapen. Dat laatste is een reflex dat ingeprogrammeerd zit in de hersenstam. En bij-effect van het gapen is het krijgen van traanogen, dit komt doordat bij het gapen de gezichtsspieren op de traanbuisjes drukken. Daarbij gaat je hart sneller kloppen, stijgt de bloeddruk en vernauwen de bloedvaten.

Wat is de funtie van het gapen?

Er zijn een aantal theorieën die het gapen willen verklaren:

De eerste theorie zegt dat gapen een communicatiemiddel is. Als je iemand grappig vindt, lach je om dat persoon. Als je iemand saai vindt, gaap je. Het klinkt ontzettend logisch. Volgens deze theorie kan je dus met het gapen laten weten dat je zin hebt om iets anders te doen of dat je heel snel je bed in moet duiken.

De tweede theorie zegt dat gapen is bedoeld om het zuurstofgehalte in het bloed te verhogen om hiermee het koolstofdioxidegehalte te verlagen. Aangezien iedereen in een ruimte dezelfde lucht inademt verklaart het feit dat gapen als aanstekelijk wordt beschouwd. Daarbij kan heeft deze theorie ook een verklaring voor het feit dat men gaat gapen als zij zich vervelen of moe zijn. Dit kan best kloppen, want als je moe bent ga je lichter en langzamer ademen. Hierdoor komt er minder zuurstof in de longen en daalt daarmee het zuurstofgehalte in het bloed, waardoor dus het koolstofdioxidegehalte weer stijgt: je gaat gapen. Toch vraag ik me hier af hoe het dan komt dat ik ga gapen als er mensen op televisie dit doen.

Weer een andere benadering zegt dat de aanstekelijkheid een reflex is die uit de oertijd stamt. Omdat in de oertijd gapen een communicatiemiddel was is een antwoord geven hierop door ook te gapen een soort van ingeprogrammeerd.
Gapen zou ook als functie hebben: het aanduiden van het feit dat je honger hebt, dat wederom uit de oertijd zou stammen. Men gaf met gapen aan dat het tijd was om op jacht te gaan, waarop andere reageerde door ook te gapen en daarmee te zeggen: 'goed plan, ik ga met je mee'.

Tot slot zegt een theorie dat gapen je voorbereid op een komende inspanning. Het gapen houdt je wakker en bij de les. De bloeddruk stijgt om je klaar te maken om je in te spannen.

Gapen en erotiek

Sommigen mensen denken dat het gapen in verband staat met de erotiek. Men vermoedt dat de hersengebieden voor het gapen en het orgasme zo dicht bij elkaar liggen dat ze elkaar weleens beïnvloeden. Dit wordt verklaard met het feit dat anti-depressiva zowel gapen als een orgasme als bijwerking kan hebben.