Wat is het Jeruzalem syndroom?

Het kan overkomen als een grap, maar dat is het absoluut niet, het bestaat echt, en is beschreven in medische literatuur: het Jeruzalem-syndroom. Leest u verder!

Het Jeruzalem syndroom is de naam die is gegeven aan een groep van mentale stoornissen waarbij obsessieve ideeen die te maken hebben met religie een rol spelen, en die worden veroorzaakt door een bezoek aan de stad Jeruzalem. Het is niet aan een specifiek religie gebonden, maar komt met name voor bij Christenen en joden.

Het best bekende voorkomen, is het fenomeen waarbij een persoon die perfect in balans lijkt te zijn en geen verschijnselen van psychische problemen vertoont, ineens psychotisch worden na aankomst in de stad Jeruzalem. Deze psychose wordt gekarakteriseerd door een intense religieuze beleving en gaat meestal na een paar weken weer over, na te zijn weggegaan uit de stad. Bij joodse toeristen is in dat geval regelmatig sprake van een identificatieprobleem (vaak met Salomon of David).

Dr. Yair Bar El zegt dat het specifiek voorkomt bij toeristen die nooit eerder met dergelijke problemen te maken hebben gehad. Er zijn ook artsen die dit tegenspreken. Sommigen die het fenomeen onderzocht hebben zeggen juist dat de personen die hier aan lijden al mentale problemen hadden voor hun aankomst in Jeruzalem. Dit is natuurlijk lastig vast te stellen.

Geschiedenis

Het syndroom werd eerst klinisch beschreven in de jaren '30 door psycholoog Heinz Herman. Er ontstond ook toen al discussie over omdat dergelijke verschijnselen ook al zijn beschreven bij mensen die een bezoek brachten aan andere steden die op religieus gebied een grote betekenis kunnen hebben voor mensen, zoals Mekka en Rome (Stendhal syndrome). In de Middeleeuwen zijn dergelijke verschijnselen ook al beschreven door Felix Fabri, en in de biografie van Margery Kempe.

Een van de vaak beschreven gevallen is er een uit 1969, toen de Australische toerist Michael Rohan werd bevangen door een soort heilige missie, en vervolgens brad stichtte in de al-Aqsa Moskee. Het gevolg was rellen door de hele stad. Ook was dit mede de aanleiding voor de maak van de film The Jerusalem Syndrome.

Bar-El voorspelde dat met het jaar 2000 op komst, grote groepen mensen bevangen zouden worden door het syndroom vanwege de combinatie met de betekenis die mensen toekennen aan het millenium, waardoor de psychiatrische ziekenhuizen wel eens vol zouden kunnen gaan lopen. Er was uiteindelijk ook een kleine toename, maar een ware epidemie bleef uit.

3 Types

Het klassieke type, waarbij iemand bevangen wordt door zware religieuze ideeen en psychose, en dat vaak weer direct bij vertrek of kort daarna overgaat, is onderwerp van debat binnen de medische wereld. De discussie gaat er dan vooral om dat sommige psychologen denken dat het voortkomt uit een al bestaande psychose, waar andere juist geloven dat het echt een op zichzelf staand syndroom is.
In reactie hierop definieerde Bar-El drie verschillende types. Anderen zoals Kalian en Witztum beweren dat hij hier helemaal geen echte bewijzen tegenover stelt.

Bij type I is er al sprake van een bestaande psychische stoornis, die vesterkt wordt door het bezoeken van Jeruzalem. Type II manifesteert zich anders en heeft meer te maken met idiosyncratische ideeën, met meer culturele dan religieuze effecten. Type III is het klassieke syndroom. In een periode van 13 jaar zijn 42 gevallen beschreven in medische literatuur. © 2008 - 2009 Peronista, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 09-02-2008, laatst gewijzigd op 16-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Peronista is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Wat is het Wernicke- Korsakoff syndroom?: Het Wernicke-Korsakoff syndroom heeft te maken met alcoholgebruik. Wat zijn de oorzaken en de kenmerken hiervan en hoe wordt het behandeld?
• Jeruzalem: Jeruzalem door de eeuwen heen: Wanneer we kijken naar de geschiedenis van Jeruzalem dan zien we dat Jeruzalem hoofdzakelijk een belangrijke rol speelt in de geschiedenis van het Jodendom. Zelfs wa…
• Israël in vogelvlucht: educatie: Educatie heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in het jodendom. Israël zet die traditie voort. Het educatieve systeem is erop gericht kinderen voor te bereiden om verantw…
• Religieuze geschiedenis Joden 37: De Bar Kochba opstand: Ondanks de verloren opstand van de Joden tussen 66 en 70 van de gewone jaartelling, blijven de Joden in opstand komen. De Tempel is er niet meer en Je…
• Heilige plaatsen in Israël voor Joden, christenen en moslims: Voor de drie monotheïstische godsdiensten is Israël c.q. Palestina een heilig land. Dit wordt gekenmerkt door heilige plaatsen zoals synagogen, t…

Bronnen en/of referenties

• Bar-el Y, Durst R, Katz G, Zislin J, Strauss Z, Knobler HY. (2000) Jerusalem syndrome. British Journal of Psychiatry, 176, 86-90.
• Kalian M., Witztum E., Jerusalem Syndrome as reflected in the pilgrimage and biographies of four extraordinary women from the 14th century to the end of the 2nd Millenium. Mental Health, Religion and Culture, Vol.5, 2002