ADHD en jeugdpastoraat

De jeugdzorg kent ellenlange wachtlijsten. Oorzaak volgens verschillende bronnen is onder meer, onvoldoende opgeleide mensen en langdurige procedures Christelijk pastorale jeugdzorg wil een bijdrage leveren om de wachtlijsten te verminderen. Als voorbeeld nemen we de zorg aan jongeren met ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder).

Diagnose

Specialisten geven aan dat ADHD moeilijk is vast te stellen. In de meeste gevallen gaat er een lang traject aan vooraf. De diagnose kan alleen door specialisten of artsen worden vastgesteld. De belangrijkste symptomen van ADHD zijn;

• Hyperactief: het kind is heel druk, beweegt in alle situaties.
• Impulsief: het kind doet dingen zonder na te denken, zegt woorden zonder na te denken,
• Aandachtstekort: het kind kan zich moeilijk concentreren, chaotisch, maakt opdrachten niet af.

Na langdurige klachten van de ouders wordt het kind meestal doorverwezen naar een specialist.

Behandeling

Voor ADHD zijn verschillende behandelingen mogelijk. Meestal worden deze in combinatie van elkaar toegepast omdat anders niet het gewenste resultaat wordt behaald. Er zijn o.a. de volgende methodes beschikbaar;

• Medicatie: aanvulling of in balans brengen van ontbrekende stoffen in de hersenen door middel van medicijnen
• Psycho-educatie en gedragstraining: inzicht en begrip krijgen in het ziektebeeld.
• School begeleidingsprogramma’s: training en ondersteuning. Verbeteren lees- spreek en leesvaardigheid.

Zoals we zien bestaat behandeling voor een groot deel uit opvoedingsondersteuning en begeleiding. Specialisten kunnen nog niet met zekerheid zeggen wat de resultaten zijn van de behandeling. ADHD lijkt een ziektebeeld te zijn wat moeilijk of zelfs helemaal niet geneest. Voorheen dacht men dat ADHD alleen tijdens de pubertijd voorkwam. Ondanks dat de symptomen minder worden bij het volwassen worden, moet men nu concluderen dat ook volwassenen met de aandoening blijven kampen.

Medicatie

Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat medicatie een belangrijk onderdeel is van de behandeling. Jongeren met ADHD blijken in de hersenen een disbalans te hebben tussen verschillende stoffen. Medicatie kan helpen om hier ‘evenwicht’ in aan te brengen. De laatste jaren zijn er verschillende medicijnen ontwikkeld. Het is wel heel belangrijk dat de medicatie op de juiste wijze wordt gebruikt.

School begeleidingsprogramma’s

Kinderen besteden een groot deel van hun tijd op school. Het is daarom van groot belang dat op school een goed begeleidingsprogramma wordt opgesteld. Meestal zal dit in overleg met een arts of orthopedagoog worden gedaan.

Pastorale jeugdzorg

Pastorale jeugdzorg is voor sommige lezers misschien onbekend. In de kerk noemt men het Jeugdpastoraat of jongerenpastoraat. Pastorale jeugdzorg zorg aan jongeren. Het komt vooral voor in de Protestants christelijke kerk maar ook in de Rooms Katholieke kerk. In sommige Islamitische gemeenschappen komt het ook voor. Het wordt niet altijd benoemd als jeugdpastoraat. Er zijn kerken die het niet toepassen en er zijn kerken die er juist heel veel tijd en aandacht aan besteden. Hoe men het benoemd is niet belangrijk. Het gaat om de geestelijke en praktische zorg aan jongeren. Pastoraat an Sich is eigenlijk gericht op het gehele gezin. Maar het gezin is vandaag de dag een complex systeem geworden. Hierdoor wordt gerichte pastorale zorg steeds noodzakelijker. Pastorale jeugdzorg vraagt steeds meer gespecialiseerde kennis en visie. Pastorale jeugdzorg kan bijvoorbeeld aansluiten op de behandeling Psycho-educatie en gedragstraining. Het heeft namelijk als belangrijkste uitgangspunt dat jongeren begrepen moeten worden. Vervolgens kan de pastorale jeugdzorg jongeren helpen zichzelf te begrijpen en hun identiteit te ontdekken. Hierdoor kan een bewustwordingsproces tot stand komen waardoor constructieve gedragsverandering plaats kan vinden.

Christelijke pastorale jeugdzorg wil de principes uit de Bijbel hanteren. Helaas denkt men al snel dat men niets voor jongeren met ADHD kan betekenen. L. J. Crabb is bijvoorbeeld van mening dat de gemeente een Bijbelse hulpverleningsmethode nodig heeft. Deze methode moet uitgaan van het gezag van de Heilige Schrift. Crabb brengt onder de aandacht dat mensen liefde nodig hebben en dat de gemeente terug moet naar het besef van saamhorigheid. Pastorale jeugdzorg heeft bijvoorbeeld de mogelijkheid om op een laagdrempelige wijze ondersteuning te bieden in de opvoeding. Er liggen op dat gebied mogelijkheden om de behandeling van jongeren met ADHD te verbeteren en terugval te voorkomen. Hierdoor zouden de wachtlijsten verminderd kunnen worden.

Pastorale jeugdzorg in de kerk mag niet alleen dat praatje zijn over het geloof. Het omvat alle aspecten rondom het leven van de jongere. Pastorale jeugdzorg kan hierdoor een belangrijke bijdrage leveren als het gaat om extra begeleiding, ondersteuning en signalering. Naast school kan ook de kerk op vroege leeftijd ADHD signaleren. Hier is dan wel extra toerusting nodig voor de jeugdwerkers in de kerk. Vervolgens kan de pastorale jeugdzorg in de kerk signaleren op welke gebieden de jongere nog meer zorg nodig heeft. ADHD staat namelijk niet op zichzelf. Simon Gibson is bijvoorbeeld van mening dat er zeven deelgebieden zijn waarin jongeren pastorale zorg nodig kunnen zijn. Het gaat hier niet om vrijblijvende zorg waarin de jongere eerst een hulpvraag moet doen. Het gaat hier om preventieve ‘bemoeizorg’ op reeds jonge leeftijd. Begeleiding kan op jonge leeftijd verdere sympomen van ADHD wellicht verminderen of voorkomen. Begeleiding is voor jongeren met ADHD bijvoorbeeld heel belangrijk. Dat geeft namelijk het gevoel dat ze in een omgeving zijn die veiligheid en geborgenheid kan bieden.

Tenslotte is het van belang dat er goed onderzoek wordt gedaan naar de bijdrage van het jeugdpastoraat aan jongeren met ADHD of andere aandoeningen.