Last van hoogmoed?

Last van hoogmoed? Het kan een hoogmoedige gedachte zijn om te denken dat je geen last van hoogmoed hebt. Bescheiden gedrag kan ook slimme manier zijn om complimenten te willen ontvangen. Er zijn ook typen die zich ronduit hoogmoedig gedragen. Er zijn vele synoniemen voor hoogmoed: trots, aanmatiging, eigendunk, eigenwaan, inbeelding, verwaandheid, zelfgenoegzaamheid en zelfoverschatting. Het is lastig om op een verjaardagsvisite naast een persoon te zitten die het geweldig met zichzelf getroffen heeft. Een bekend spreekwoord luidt: Hoogmoed komt voor de val.

Mag een mens trots zijn?

Hulpverleners kunnen ons adviseren dat we trots moeten zijn op onszelf. We worden aangezet om respect voor onszelf te hebben en niet te min over onszelf te denken, want veel mensen hebben immers last van minderwaardigheidsgevoelens. Een therapeut zei: 'Een mens mag onbescheiden zijn over zijn gaven en moet bescheiden zijn over zijn tekorten'. Echter onbescheidenheid kan een negatieve uitwerking hebben op anderen. Een kind heeft positieve bevestiging nodig, maar het kan ook doorslaan als we het kind op een voetstuk plaatsen. Elk mens heeft zijn beperkingen. Ieder mens en kind heeft de gaven nodig van anderen om te groeien en te leven. De gaven, talenten van mensen zijn complementair, dat wil zeggen: we hebben elkaar hard nodig en we vullen elkaar aan.

Zelfrespect

Van jezelf houden en een gezond gevoel van eigenwaarde hebben is belangrijk. Wie zichzelf niet liefheeft en accepteert kan grote problemen krijgen in zijn omgang met anderen. Het gaat erom hoe dat zelfrespect tot stand komt. Als we denken dat we alles geweldig hebben gedaan, zitten we al gauw op het spoor van de hoogmoed en dat lijkt helaas de meest vanzelfsprekende weg om zelfrespect op te bouwen.

Natuurlijk mogen we ‘trots’ zijn op onze kinderen en op wat we bereikt hebben in het leven. Eigenlijk is dat meer dankbaarheid dan trots. Het is goed dat mensen het beste uit zichzelf halen en gewoekerd hebben met hun talenten om verder te komen in het leven. Maar besef tegelijk dat het een gave is met veelal een flinke dosis geluk.
Nederigheid is de beste manier om aan zelfrespect en eigenwaarde te bouwen. Ook als je veel bereikt hebt en vele capaciteiten bezit moet je beseffen dat je een kwetsbaar en tijdelijk mens bent met gebreken.

Hoogmoed is de oorzaak van veel ellende

De Grieken gebruikten voor het woord hoogmoed (overdreven trots, brutaliteit, onbeschaamdheid) het woord: hubris. In de Oudgriekse tragedies en mythen wordt hubris gebruikt voor de mens die verstrikt is geraakt in de eigenwaan en op die wijze de woede van de goden op zich afroept. Hubris gaat in tegen de orde van de goden en wordt radicaal afgestraft. De hoogmoedige gaat zijn ondergang tegemoet, terwijl hijzelf niet merkt dat het zijn eigen schuld is.
De wortel van de hoogmoed is dat een mens zich aan niemand wil onderwerpen en alles zélf wil bepalen.

Bron: Caravaggio, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bron: Caravaggio, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Narcisme

Narcisten zoeken steeds de schuld bij een ander. Zij hebben het altijd goed gedaan en kennen niet of nauwelijks zelfreflectie. Narcissus werd verliefd op zichzelf en kon geen liefdevolle relaties aangaan met anderen. In het spiegelende water wilde hij zichzelf kussen en uiteindelijk bleef er niets van hem over. Narcisten zijn geheel gericht op zichzelf en ontwrichten huwelijken, gezinnen en gemeenschappen.

Een narcist houdt van aandacht en overdrijft zijn eigen prestaties. Hij weet zogenaamd alles beter en negeert de mening van een ander. Hij kan charmant en keihard zijn, dus zijn gedrag is onberekenbaar. Hij kan niet tegen kritiek en als hij fouten maakt zal hij zich als slachtoffer gedragen. Als je met een narcist spreekt, kijkt hij dikwijls de andere kant op, zijn ogen zijn gericht op de ruimte en er is geen werkelijk contact. Narcisten kennen geen warme menselijke relaties en uiteindelijk komen zij in een isolement, alleen hebben ze het zelf niet door. Zij zien wel de splinter in het oog van de ander, maar niet de balk in eigen oog. Het betreft een ernstige geestelijke stoornis die genezing behoeft. Een bezoek aan een psycholoog of psychiater is dan geboden.

Fouten toegeven

Mensen vinden het moeilijk om misstappen te belijden. Men wijst liever naar anderen, naar de media, naar de omstandigheden. We leven in een cultuur van: Iedereen is schuldig, behalve jijzelf! Een goede leider moet ook de durf hebben om zijn zwakke kanten te laten zien. Dat maakt een mens niet zwakker, maar juist sterker!

Kwetsbare reputatie

We kunnen onze reputatie opbouwen door vergelijking met anderen. Hoogmoed is het verlangen om neer te kijken op anderen. Misschien vind je jezelf niet volmaakt, maar je acht jezelf toch beter dan de ander. Het leven is dan een grote competitie. Daaruit volgt dan veelal de breuk met medemensen. Hoogmoed kan het niet verdragen om de eerste plaats af te staan aan een ander.
Het is heilzaam om de eigen tekorten en kwetsbaarheid te onderkennen. Wie pocht op de eigen gaven, status en bepaalde bezittingen kan wel eens heel diep vallen. Een mooi bedrijf kan failliet gaan en waar blijft een mens dan met al zijn grote verhalen?

Niet meedoen aan de competitie

Mensen moeten ophouden om zichzelf centraal te stellen. 'Nederigheid is minder aan jezelf denken, niet minder van jezelf denken' (C.S.Lewis). In de bescheidenheid en in het besef van eigen kwetsbaarheid hoeven we onze eigenwaarde niet te verliezen. Wat betekent dat voor het dagelijks leven? Dat we niet meer meedoen aan de kinderachtige competitie om iets voor te stellen. We geven ruimte aan andere mensen om zichzelf te zijn. Het draait dan allemaal niet meer om onszelf.
© 2014 - 2021 Commandeur, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Zelfrespect: voel jij je onzeker?Zelfrespect: voel jij je onzeker?Wat is zelfrespect? Heb je zelfrespect als je een laag zelfvertrouwen hebt? Heb jij een laag zelfbeeld over jezelf? Heb…
Trots kan zowel een goed als een slecht gevoel zijnTrots kan zowel een goed als een slecht gevoel zijnWe zijn allemaal wel eens trots op iets wat we gepresteerd hebben en trotsgevoelens zijn op zichzelf prettig. Om trots t…
De verloren zoon: de jongste zoon als varkenshoederDe verloren zoon: de jongste zoon als varkenshoederEn hij trok er op uit, en drong zich op aan een der burgers van dat land en die zond hem naar het veld om zijn varkens t…
De Toren van BabelDe Toren van BabelIedereen kent het begrip: De Toren van Babel. Maar wat houdt deze toren nu werkelijk in? Heeft het te maken met de taal…

Verstopte neus bij een baby, wat te doen?Wanneer een baby of erg jong kind ziek is, kan dat behoorlijk lastig zijn. Het grootste probleem is dat een kind vaak ni…
Trombosebeen: risicofactoren om een trombose te ontwikkelenTrombosebeen: risicofactoren om een trombose te ontwikkelenEen trombosebeen herkennen is in de meeste gevallen niet zo moeilijk: het been voelt zwaar en gezwollen aan en is ook no…
Bronnen en referenties
Commandeur (18 artikelen)
Laatste update: 14-06-2015
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 2
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.