Angiogenese: vorming nieuwe bloedvaten

Angiogenese: vorming nieuwe bloedvaten Angiogenese is een lichaamsproces waarbij nieuwe bloedvaten worden gevormd, uit al bestaande bloedvaten. Het zijn dus eigenlijk afsplitsingen van nieuwe bloedvaten. Angiogenese is dus niet hetzelfde als vasculogenese: dat is het vormen van nieuwe bloedvaten, uit stamcellen. Angiogenese is onder andere nodig bij het helen van wonden, tijdens de menstruatiecyclus en bij het groeien van tumoren.

Angiogenese in het kort

Angiogenese (in het Engels: angiogenesis) is het proces in het lichaam waarbij nieuwe bloedvaten worden gevormd uit al bestaande bloedvaten. In de embryonale fase vormen de eerste bloedvaten zich: dit proces heet vasculogenese (in het Engels: vasculogenesis). Hierna vormen bijna alle bloedvaten zich via angiogenese.

Wanneer komt angiogenese voor?

Angiogenese is nodig tijdens de groei en ontwikkeling, bij het helen van wonden en bij de aanmaak van bindweefsel. Bij de ontwikkeling van een embryo is angiogenese erg belangrijk. Bij volwassenen komt het vooral voor tijdens de menstruatiecyclus en bij wondgenezing. Angiogenese is ook nodig bij de ontwikkeling van een tumor in rust naar een kwaadaardige tumor.

Het verschil tussen vasculogenese en angiogenese. Uit een voorlopercel (hemangioblast) zal in de embryonalefase een bloedvat vormen. Via angiogenese (kiemende in dit geval) zal het bloedvat uitlopers krijgen en zullen er nieuwe bloedvaten gevormd worden.  / Bron: Puttinpurin1108, Wikimedia Commons (Publiek domein)Het verschil tussen vasculogenese en angiogenese. Uit een voorlopercel (hemangioblast) zal in de embryonalefase een bloedvat vormen. Via angiogenese (kiemende in dit geval) zal het bloedvat uitlopers krijgen en zullen er nieuwe bloedvaten gevormd worden. / Bron: Puttinpurin1108, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Twee soorten van angiogenese

Er zijn twee soorten angiogenese te onderscheiden:

’Kiemende’ angiogenese (in het Engels: sprouting angiogenesis)

Bij kiemende angiogenese worden compleet nieuwe bloedvaten gemaakt, uit al reeds bestaande bloedvaten. Dit was de eerste vorm van angiogenese die men identificeerde.

’Splitsende’ angiogenese (in het Engels: intussusceptive/splitting angiogenesis

Later zagen onderzoekers bij neonatale ratten een tweede vorm van angiogenese. Hierbij wordt een bestaand bloedvat gesplitst in tweeën.

Hoe verloopt het proces van angiogenese?

Om een nieuw bloedvat te maken uit een al bestaand bloedvat, is een heleboel nodig. Eerst moeten er speciale signalen worden gegeven dat angiogenese moet starten. Hierna volgen een heleboel stappen, hieronder kort uitgelegd, voor het nieuwe bloedvat ‘volwassen’ is.

Het proces bij ’kiemende’ angiogenese

Bij ‘kiemende’ angiogenese is er weefsel wat weinig zuurstof ontvangt (het heeft een te lage perfusie). Het weefsel heeft een zuurstoftekort. Dit zorgt er voor dat omliggende cellen (zoals spiercellen / neuronen etc.) een belangrijke groeifactor loslaten: VEGF. VEGF is een afkorting voor vasculaire endotheel groeifactor (in het Engels: vascular endothelial growth factor). Naast VEGF laten de cellen ook nog andere groeifactoren los. Groeifactoren zijn een soort biologische signalen die binden aan de buitenkant van cellen, in dit geval van endotheelcellen. Endotheelcellen zijn de cellen aan de binnenkant van een bloedvat, ze staan in contact met het bloed wat door het bloedvat stroomt. Het binden van deze groeifactoren aan de endotheelcellen zorgt ervoor dat deze worden geactiveerd.

VEGF vergroot de permeabiliteit van de endotheelcellen. ‘Permeabiliteit’ is een chique woord voor de mate van doorlaatbaarheid. De endotheelcellen gaan enzymen loslaten die proteasen heten. De proteasen breken de omgeving om de endotheelcellen af. Hierdoor kunnen de endotheelcellen los komen van hun oorspronkelijke omgeving (het bloedvat).

De endotheelcellen gaan zich opnieuw rangschikken en gaan zo liggen dat er een nieuwe ‘kiem’ ontstaat. Het bloedvat krijgt dus een uitloper. Hierna gaan endotheelcellen richting de bron van de groeifactoren bewegen. Langzaam aan (met enkele millimeters per dag) vormen de endotheelcellen een nieuw bloedvat richting de bron van de groeifactoren. Wanneer die cellen genoeg perfusie krijgen, zullen ze stoppen met de aanmaak van de groeifactoren.

Het proces bij ’splitsende’ angiogenese

Er zijn vier fasen bij splitsende angiogenese.
In de eerste fase raken twee tegenovergelegen capillair wanden elkaar. Wanneer dit een tijdje gebeurt, zal dit een keten van reacties in gang zetten. In de tweede fase reorganiseren de verbindingen tussen de endotheel cellen (cel junctions) zich. Dit heeft als resultaat dat de tegenovergelegen endotheelcellen nu een verbinding met elkaar vormen. Er ontstaat een dubbele laag van bloedvat wanden, met daartussen verbindingen zodat de cellen signalen aan elkaar kunnen doorgeven.

Wanneer de endotheelcellen geactiveerd worden door een angiogene factor, zullen groeifactoren en cellen tussen de twee wanden komen. Dit is de derde fase waarin er een kern wordt gevormd. In de kern tussen de wanden komen collageen vezels, die een extracellulaire matrix (omgeving) maakt. In de vierde fase groeien de cellen en door middel van de kern splitst het oorspronkelijke bloedvat in twee nieuwe bloedvaten.

Bij het helen van een wond is angiogenese nodig. Zo kunnen de juiste stoffen bij de wond komen om de wond te sluiten en te helen. / Bron: ALEF7, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bij het helen van een wond is angiogenese nodig. Zo kunnen de juiste stoffen bij de wond komen om de wond te sluiten en te helen. / Bron: ALEF7, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Voorbeeld bij ziekte: angiogenese remmen bij tumoren (kanker)

Een tumor kan niet zonder bloedvaten. De bloedvaten geven hem zijn voedingsstoffen en voeren afvalstoffen af. De cellen in een tumor hebben de neiging om zich ongecontroleerd te blijven delen. Het weefsel groeit dus erg snel, waardoor ze veel voedingsstoffen nodig hebben. Daarom laten de bloedcellen veel groeifactoren (zoals VEGF) los. Er zullen nieuwe bloedvaten aangemaakt worden. Er worden technieken en medicijnen ontwikkeld om angiogenese te remmen. Een voorbeeld hiervan zijn angiogenese remmers, zoals erlotinib en thalidomide. Natuurlijk blijft dit nog dubbel, want je hebt angiogenese wel nodig voor de gezonde cellen.

Voorbeeld bij ziekte: angiogenese stimuleren bij patiënten met diabetes

Bij patiënten met diabetes kan de doorbloeding van weefsels verminderd zijn. Dit kan bijvoorbeeld zijn bij wonden die de patiënt al lang heeft. Om dit te verbeteren zou je angiogenese juist kunnen stimuleren. Dit wordt ook al gedaan, door middel van een crème met becaplermine.
© 2014 - 2020 Tmaar, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Exponentiële functies opstellenHet opstellen van exponentiële functies is een vereiste voor het centraal examen van het VWO, ook wel bekend als het Ath…
Celdeling van kankercellenCeldeling wordt in het lichaam goed gereguleerd, er zijn verschillende systemen die fouten opsporen en repareren. Toch i…
Het leiomyosarcoom, een vorm van kankerHet leiomyosarcoom, een vorm van kankerEen van de wat meer zeldzame tumoren is het leiomyosarcoom. Dit is een kwaadaardige tumor die kan ontstaan uit de gladde…
Exponentiële formule opstellen met een bekende groeifactorExponentiële formule opstellen met een bekende groeifactorExponentiële groei komt vaak voor als iets met een bepaald percentage per jaar groeit. Een voorbeeld hiervan is een vast…

Kunnen kunstmatige zoetstoffen diabetes veroorzakennieuws uitgelichtKunnen kunstmatige zoetstoffen diabetes veroorzakenVoor ons consumenten is het zeer lastig te bepalen wat wij nu wel en niet moeten geloven. Naar kunstmatige zoetjes (een…
Mogelijke klachten bij pilgebruikMogelijke klachten bij pilgebruikIn het algemeen wordt de anticonceptiepil goed verdragen en de meeste vrouwen hebben weinig of geen bijwerkingen. De ant…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipart-Vectors, Pixabay
  • Twee typen angiogenese: http://www.news-medical.net/health/Angiogenesis-Types.aspx
  • Wikipedia angiogenese (Engels): http://en.wikipedia.org/wiki/Angiogenesis
  • Wikipedia angiogenese (Nederlands): http://nl.wikipedia.org/wiki/Angiogenese
  • Intussusceptive angiogenese: Intussusceptive Angiogenesis, Its Role in Embryonic Vascular Network Formation - V. Djonov, et al. Circulation Research. 2000; 86: 286-292
  • Meer informatie over de specifieke signaalpathways bij angiogenese? Te vinden in: Angiogenesis - Thomas H. Adair. (Tip: je kunt een deel van het boek inkijken bij Google books of via: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK53238/)
  • Afbeelding bron 1: Puttinpurin1108, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: ALEF7, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Angiogenese: vorming nieuwe bloedvaten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tmaar
Laatste update: 31-01-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!