InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Leven > Separeren: in hoeverre nog menswaardig?

Separeren: in hoeverre nog menswaardig?

In psychiatrische instellingen is separeren hedendaags wellicht een meer gebruikte methode dan mensen denken. Meer dan eens is hierbij sprake van mensonwaardige omstandigheden. De toestand van de patiënt escaleert alleen maar verder, de patiënt wordt maandenlang in de separatiecel gelaten, of de patiënt overlijdt zelfs in de separatiecel. Is separeren nog wel van deze tijd? September 2008: Patiënt overlijdt in een separeercel van het SPCD Oost in Amsterdam. Na autopsie bleek hij gestikt te zijn in een stuk brood.

Oktober 2008: Nog zeker tien psychiatrische afdelingen in Nederland zijn er net zo slecht aan toe als de inmiddels gesloten kliniek SPDC Oost in Amsterdam. In twee instellingen zijn de afgelopen weken gesepareerde patiënten overleden zonder dat dit in het nieuws kwam. Dat blijkt uit een inventarisatie onder tweederde van de GGZ-instellingen.

Informatie over separeren

In het algemeen vindt separeren plaats uit veiligheidsoverwegingen, waarbij de patiënt een gevaar vormt voor zichzelf en/of voor zijn omgeving. Dit kan gedurende enkele dagen zijn maar ook voor meerdere maanden achtereen. Separeren houdt in dat een patiënt wordt verpleegd, verzorgd en behandeld in een beveiligde afzonderingsruimte. De ruimte bestaat uit een met een dikke kluisdeur afgesloten kale cel waarin niets aanwezig is waarmee een patiënt zichzelf iets kan aan doen. Separeren kan zowel met als zonder toestemming van de patiënt gebeuren. Wanneer het zonder toestemming gebeurd, is er sprake van dwangbehandeling.

Onderzoek naar separeren

Eind 2008 verzamelde familieorganisatie Ypsilon de ervaringen van patiënten, hun familieleden en andere betrokkenen uit het hele land met betrekking tot separatie. Hieruit blijkt dat een deel van de betrokkenen de separatiepraktijken in de GGZ als negatief beoordelen. Twintig procent van de patiënten ervaart een verblijf in de separatiecel als traumatisch. Vooral het totale gebrek aan interactie met andere mensen wordt als negatief beoordeeld.

Uit onderzoek van de GGZ Nederland blijkt dat het aantal en de duur van separaties aanzienlijk naar beneden kan (17 tot 75%). GGZ instelling Rivierduinen is zelfs van mening dat separeren geen behandeling is, maar het falen van de hulpverlening. In sommige instellingen leidt de afname van het aantal separaties wel tot een verhoogd gebruik van kalmerende medicatie. In Nederland wordt nu nog meer gesepareerd, maar daarnaast wordt er minder gebruik gemaakt van dwangmedicatie.

De alternatieven

Door alle negatieve gevolgen waar separeren toe kan leiden, is het belangrijk om het nut en de noodzaak van het separeren van patiënten te overwegen. Sinds ongeveer drie jaar lopen er enkele projecten om het aantal separaties terug te dringen. Uit evaluatie blijkt dat het effect ervan aanzienlijk is. Om het aantal separaties te kunnen terugdringen, zijn er alternatieve methoden nodig. De meeste gedachten gaan uit naar invoering van het poldermodel in de psychiatrie: met de patiënt overleggen hoe op escalaties kan worden gereageerd. Ook moeten verpleegkundigen leren hoe zij conflicten vermijden en hoe ze het beste kunnen reageren op uitdagend gedrag. Daarnaast wint langzamerhand het idee van gedwongen medicijngebruik terrein. Patiënten met een rustgevend middel injecteren zonder dat ze daarvoor toestemming hebben gegeven, werd in de psychiatrie heel lang als de meest grove schending van hun autonomie gezien. Maar hier wordt steeds meer van terug gekomen.

Steeds meer wordt er gesproken over het volledig stoppen met separeren in psychiatrische instellingen. Dit is een mooie visie om naar te streven. Het personeel van de instellingen moet hierbij niet vastgeroest blijven in hun oude behandelmethodes. Zij moeten openstaan voor alternatieven en vooral zoveel mogelijk pogen patiënten als "mensen" te benaderen.
© 2009 - 2019 Indiaan1984, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
De ontruiming van Het Apeldoornsche BoschDe ontruiming van Het Apeldoornsche BoschIn de nacht van 21 op 22 januari 1943 vond de ontruiming van de Joodse psychiatrische inrichting Het Apeldoornse Bosch p…
Wie krijgen er tbs opgelegd door de rechterWie krijgen er tbs opgelegd door de rechterEr zijn behoorlijk wat tbs-klinieken in Nederland. Hoe kom je in een tbs-kliniek terecht en hoe kom je er weer uit. Wat…
Wat is tbs (terbeschikkingstelling)?Bij mensen die zware delicten hebben gepleegd, heeft de rechter de mogelijkheid om tbs op te leggen. Deze maatregel is u…
Geschiedenis van de psychiatrieGeschiedenis van de psychiatrieDe psychiatrie bestaat nog niet zo lang zoals wij het kennen, mensen met een psychiatrische stoornis werden begin vorige…
De berechting van oorlogsmisdadigers na de bevrijdingDe berechting van oorlogsmisdadigers na de bevrijdingNa de bevrijding werden 150.000 Nederlanders gearresteerd op verdenking van het plegen van oorlogsmisdaden. De meesten h…
Bronnen en referenties
  • Bouwkamp, C. (2009). Separeren, is dat nog van deze tijd? De sofa, 18 (2), Leiden: Labyrint, studievereniging der psychologie. Visser, E. de (2009). Slikken of separeren. De Volkskrant. www.zielenknijper.nl - september 2008: Psychiatrische patiënt sterft verstikkingsdood in isoleercel - oktober 2008: Nova: nog veel meer doden in isoleercellen in Nederland Ministerie van VWS (2008). Over de wet BOPZ. www.alysiszorggroep.nl

Reageer op het artikel "Separeren: in hoeverre nog menswaardig?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Anne, 12-07-2016 00:09 #5
Zo'n half jaar lang lag ik het grootste gedeelte van de dag in de separeer. Ik was 16 en dit is heftig om mee te maken als 16-jarige. Op dat moment vond ik het vreselijk. En nog steeds denk ik er vaak aan terug. Maar wat nog veel erger zou zijn, was dat ik in mijn toestand iemand iets had aangedaan. Dat zou voor mij en zeker ook voor de mensen om mij heen nog veel traumatischer zijn geweest. Separeren is niet leuk, maar soms is het nodig. Soms heeft iemand zichzelf niet goed meer in de hand, waardoor het noodzakelijk wordt.

C. Hoogland, 26-10-2011 23:42 #4
Ik heb heel wat mensen in de psychiatrie gesepareerd. Dat gebeurde pas als mensen een gevaar waren voor anderen, of zichzelf. Is een ruim begrip. Heb van veel mensen achteraf te horen gekregen dat een weekje in de separeer niet leuk is maar dat ze wel tot rust zijn gekomen. Enne een poldermodel klinkt wel leuk maar overleggen met iemand die vind dat hij jezus is, of erg angstig, of oninvoelbaar agressief en zo kan ik nog wel even doorgaan, is op dat moment niet aan de orde. Daarmee zeg ik niet dat je niet naar de mensen moet luisteren, ze respecteren en zorgvuldig moet handelen. Maar soms Moet je de zorg van iemand even overnemen. Het liefst zo kort mogelijk en dan moet je handelen… Het klinkt mogelijk allemaal wat kort door de bocht… maar dat zijn die stukjes in de opiniebladen ook waaruit moet blijken dat er teveel, tevaak en telang gesepareerd word. Er zijn wel andere oplossingen… maar die kosten geld en dat hebben we er in Nederland niet voor over.

Bea, 08-09-2011 20:29 #3
Ik heb separeren als marteling ervaren en het gedwongen ingespoten worden terwijl er meerdere mannen je vast hebben (blauwe plekken overal) als verkachting. Men ontneemt je het recht op je lichaam en ook het recht op je geest. Je hebt helemaal niets meer te zeggen in je scheurhemd. Dat is geen zorg. Dat zijn extra trauma's die je met de meest verschrikkelijke nachtmerries badend in het zweet moet zien te verwerken.

Chantal, 25-07-2011 18:14 #2
Separeren moet heel zorgvuldig gebeuren. Gebeurt het zorgvuldig, dat vind ik dat het zeker toegestaan is. Soms kan het niet anders. Zelf ben ik in 4 jaar regelmatig gesepareerd. Hulpverleners weten hier niet altijd goed mee om te gaan. Soms gebeurde het met geweld. NIet leuk maar soms wel noodzakelijk. Zelf ben ik hulpverlener geweest en sinds 3 jaar werk ik weer als hulpverlener. Was ik niet gesepereerd dan was ik nu dood geweest. Het is niet altijd vervelend om gesepereerd te worden. Vaak voelde ik mij daar veilig. Voor mij gevoel de enige plek om mij veilig te voelen. Er moeten wel goede afspraken gemaakt worden. Hulpverleners vergeten wel eens hoe belangrijk dat is. Vooral dat de afspraken duidelijk zijn en dat iedereen zich er aan houd. Als er wordt afgesproken… we komen over een uur kijken… hou je er dan ook. Dat waren de ergste momenten van mij in de sepereer. Dat ze niet kwamen op de afgesproken tijd. Dan lig je maar te wachten zonder enig contact. Heel heel frusterend. Mijn menig dus… separeren, zorgvuldig separeren is in sommige gevallen noodzakelijk en met nazorg menselijk.l

John, 12-11-2010 13:19 #1
Separeerruimtes zijn niet voor het plezier gebouwd. Hulpverleners staan zeker niet te springen om mensen in een hok te duwen, echter: wanneer de situatie zo is dat de client zichzelf of anderen iets aandoet er geen andere oplossingen meer zijn is daar de isolatieruimte. Er zijn tig voorbeelden te noemen: mensen die buiten zinnen raken en gericht met spullen gooien, bestek als wapen gebruiken etc. Separeerruimtes hebben een doel. Het lijkt -uit dit artikel- zo dat de realiteit geschetst wordt dat voor elk wissewasje een client 'dan maar even in de separeer' wordt gezet. Niets van dit alles is waar. Separeer is een trauma, maar een ernstig letsel of schade in de relaties met anderen nog traumatischer. Separeerruimtes leveren ook iets op. Mensen zijn vaak buiten zinnen als ze de ruimte betreden, maar hebben tijd, ruimte om tot kalmte te komen. Goede nazorg zal altijd worden geboden: een nagesprek en een evaluatie van de situatie. in 70% van de gevallen die ik tegenkom geven de clienten zelf aan dat separeer noodzakelijk was om zaken op een rijtje te krijgen, sterker nog, er zijn ook clienten die zelf al vragen om gesepareerd te worden. Om een beter beeld te krijgen op de praktijk wil ik ieder van harte uitnodigen eens een kijkje in de keuken te komen nemen in plaats van de mediahypes te volgen.
Hartelijke groeten.

Infoteur: Indiaan1984
Gepubliceerd: 18-08-2009
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Leven
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!