Paranoïde persoonlijkheidsstoornis: Psychische aandoening

Paranoïde persoonlijkheidsstoornis: Psychische aandoening Persoonlijkheidsstoornissen zijn blijvende patronen van innerlijke ervaring en gedrag die duidelijk anders zijn dan de verwachtingen op basis van de cultuur van een persoon. Mensen met een paranoïde persoonlijkheidsstoornis zijn blijvend buitensporig wantrouwig en achterdochtig naar anderen toe. Ze geloven namelijk dat alle initiatieven van anderen verdacht of kwaadaardig zijn. Door al deze gedachten en gedragingen beperken personen hun sociale leven ernstig. Een medicamenteuze behandeling in combinatie met psychotherapie verlichten mogelijk symptomen, al zijn deze behandelingen moeilijk omdat de persoon ook artsen wantrouwt.

Oorzaken van paranoïde persoonlijkheidsstoornis

De oorzaken van paranoïde persoonlijkheidsstoornis zijn onbekend anno oktober 2020. Een paranoïde persoonlijkheidsstoornis komt vaker tot stand in gezinnen met psychotische stoornissen, zoals schizofrenie (aandoening met o.a. waanideeën en hallucinaties) en waanstoornissen. Daarom spelen mogelijk genetische factoren een rol bij de ontwikkeling van deze persoonlijkheidsstoornis. Andere factoren spelen mogelijk ook een rol. Een paranoïde persoonlijkheidsstoornis is namelijk mogelijk het gevolg van negatieve ervaringen uit de kindertijd waarbij een kind een dreigende huiselijke sfeer heeft meegemaakt. Het kind heeft dan extreme en ongegronde ouderlijke woede en/f een neerbuigende ouderlijke invloed meegemaakt, waardoor het kind diepe onzekerheden ontwikkelt. Mannen zijn tot slot vaker aangetast door een paranoïde persoonlijkheidsstoornis.

Symptomen: Blijvend buitensporig wantrouwig en achterdochtig

De symptomen van een paranoïde persoonlijkheidsstoornis starten meestal in de vroege volwassenheid. Mensen met paranoïde persoonlijkheidsstoornis zijn blijvend erg argwanend ten opzichte van andere mensen. Mensen met paranoïde persoonlijkheden vertrouwen zelden op anderen en ze hebben zelfs de neiging om onschuldige opmerkingen en gedrag verkeerd te interpreteren als kwaadaardig. Ze interpreteren de acties van anderen als opzettend bedreigend of vernederend. Mensen met een paranoïde persoonlijkheidsstoornis zijn meestal niet in staat hun eigen negatieve gevoelens jegens anderen te erkennen, maar raken over het algemeen het contact met de realiteit niet kwijt. Ze vertrouwen mensen over niet, zelfs als ze betrouwbaar zijn, uit angst om uitgebuit of verraden te worden. Ze voelen vaak dat ze in gevaar zijn en zoeken naar bewijzen om hun vermoedens te ondersteunen. Ze hebben moeite om in te zien dat hun wantrouwen niet in verhouding staat tot hun omgeving. Personen met een paranoïde persoonlijkheidsstoornis zijn over het algemeen moeilijk in de omgang en hebben vaak problemen met nauwe relaties.

Veel voorkomende symptomen zijn:
  • denken dat anderen hem of haar schade aandoen, bedreigen of uitbuiten
  • een slecht zelfbeeld
  • niet in staat om samen te werken met anderen
  • niet kunnen verdragen van kritiek
  • sociale isolatie
  • vijandigheid
  • zich onthechten van anderen
  • zich zorgen maken over andere mensen omdat ze misschien verborgen motieven hebben

Diagnose een onderzoeken

De arts diagnosticeert een paranoïde persoonlijkheidsstoornis op basis van een psychologisch onderzoek. De arts gaat na hoe lang en hoe ernstig de symptomen van de persoon zijn. De diagnose van een paranoïde persoonlijkheidsstoornis gebeurt niet als het patroon van verdacht gedrag uitsluitend optreedt tijdens het beloop van schizofrenie of een andere psychotische stoornis (verlies van realiteit met wanen en hallucinaties).

Behandeling van paranoïde persoonlijkheid

De behandeling van een persoonlijk met een paranoïde persoonlijkheid is moeilijk omdat mensen met deze persoonlijkheidsstoornis vaak erg achterdochtig zijn ten opzichte van artsen. Als de persoon toch een behandeling accepteert, is een combinatie van psychotherapie en medicijnen vaak effectief.

Diverse medicijnen verlichten de symptomen / Bron: Stevepb, PixabayDiverse medicijnen verlichten de symptomen / Bron: Stevepb, Pixabay

Medicijnen

Een anti-angstmedicijn, zoals diazepam, is inzetbaar als de persoon lijdt aan ernstige angst of onrust waarbij het normale dagelijks functioneren verstoord is. Antipsychotica, zoals thioridazine of haloperidol, zijn geschikt als een persoon ernstige opwinding of waanideeën ervaart die resulteren in zelfbeschadiging of schade aan anderen.

Psychotherapie

Mensen met deze aandoening hebben vaak diepgewortelde problemen met interpersoonlijk functioneren waarvoor intense therapie nodig is. Een sterke relatie tussen therapeut en cliënt biedt de meeste voordelen voor mensen met een paranoïde persoonlijkheidsstoornis, al is dit niet gemakkelijk te bereiken door de diepe achterdocht van mensen met de aandoening. Mensen met een paranoïde persoonlijkheidsstoornis starten zelden een behandeling en beëindigen deze vaak voortijdig.

Prognose van psychische aandoening

De vooruitzichten hangen meestal af van de vraag of de persoon bereid is om hulp te accepteren. Psychotherapie en medicijnen verminderen soms de symptomen van de psychische aandoening. De persoon kan hierdoor beter functioneren in het dagelijks leven. De meeste personen met deze stoornis ondervinden wel symptomen gedurende het hele leven en hebben consequente therapie nodig.

Complicaties

Zonder behandeling is deze psychische aandoening chronisch. Een persoon met een paranoïde persoonlijkheid krijgt dan mogelijk te maken met een extreem sociaal isolement en ook met school-, werk- en/of relatieproblemen.

Lees verder

© 2018 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Paranoïde Persoonlijkheidsstoornis (PPS)PPS wordt gekenmerkt door achterdocht en wantrouwen. Iedereen is wel eens wantrouwig en soms onterecht. Zodra iemand ech…
Paranoïde-persoonlijkheidsstoornis: symptomen en behandelingParanoïde-persoonlijkheidsstoornis: symptomen en behandelingParanoïde-persoonlijkheidsstoornis (PPS) is een van de aandoeningen die 'cluster A-persoonlijkheidsstoornissen' worden g…
PersoonlijkheidsstoornissenJe persoonlijkheid is je 'eigen aard,' waarmee je je in de omgang herkenbaar onderschiedt van anderen. Dat is iets ander…
Liegen en leugens: pathologisch liegen of waanbeelden hebbenLiegen en leugens: pathologisch liegen of waanbeelden hebbenEen leugentje om je bestwil is gauw verteld, bijvoorbeeld als te laat bent op een afspraak. Dat er ook mensen zijn die h…

Theatrale persoonlijkheidsstoornis: Psychische aandoeningTheatrale persoonlijkheidsstoornis: Psychische aandoeningEen theatrale (histrionische) persoonlijkheidsstoornis is een psychologische aandoening waarbij een persoon grillig en e…
Obstipatie na bevalling: oorzaken en obstipatie verhelpenObstipatie na bevalling: oorzaken en obstipatie verhelpenZelfs als je tijdens de zwangerschap nog nooit een probleem hebt gehad met obstipatie, kun je er wel last van krijgen na…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 22 november 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Paranoid personality disorder, https://medlineplus.gov/ency/article/000938.htm
  • Paranoid Personality Disorder, https://psychcentral.com/disorders/paranoid-personality-disorder/
  • Paranoid Personality Disorder, https://www.psychologytoday.com/us/conditions/paranoid-personality-disorder
  • Paranoid Personality Disorder, https://www.verywellmind.com/paranoid-personality-disorder-2795448
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 07-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 7
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!