InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Pols opnemen werkwijze

Pols opnemen werkwijze

Pols opnemen  werkwijze Pakweg elke seconde trekken de hartkamers samen en wordt het bloed met kracht in de longslagader en aorta gestuwd. Door deze druk rekken de slagaderlijke wanden uit terwijl de bloedgolf zich voortplant tot in de kleinste arteriën. Dat noemt men de bloeddruk. Op bepaalde plaatsen van het lichaam is deze uitrekking van de vaatwanden voelbaar. Dit kloppen, of pulseren, is de polsslag. Het interpreteren van de pols, of hartslag, vormt een belangrijke medische informatiebron. Verpleegkundigen en verzorgenden zijn de spreekwoordelijke 'handen aan het bed' en doen om die reden dan ook de meeste ervaring op wat betreft het opnemen en interpreteren van de pols. In noodsituaties biedt de polsslag informatie over bijvoorbeeld mogelijke hartafwijkingen en de toestand van de bloedcirculatie.

Inhoud


De polsslag

Tijdens het opnemen of tellen van de pols neemt men in feite de pulsaties van de bloedstroom in de slagader waar. Bij gezonde volwassenen trekt het hart in rust ongeveer 70 maal per minuut samen. Kortgezegd zonder in details te treden bestaat de hartslag uit een systolische en dastolische fase

Ecg / Bron: Sampo, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Ecg / Bron: Sampo, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Systole en diastole
Het contraheren van de hartkamers (ventrikels) noemt men 'systole', en de ontspanningsfase van de hartspier wordt 'diastole' genoemd. Het verschil tussen deze twee waarden is de bloeddruk. Een hartslag duurt ongeveer 0,8 seconde: de systole 0,3 seconde en de diastole 0,5 seconde. De bovengenoemde hartactie waarborgt een stootsgewijze en regelmatige pulsatie van het bloed door de slagaderen.

Kenmerken

Bij het opnemen van de pols neemt men dus de uitzetting van de vaatwanden waar. Aan de wijze waarop dat gebeurt, zijn zes eigenschappen, kwaliteiten of kenmerken af te leiden:
  1. Frequentie of snelheid. Onder andere afhankelijk van leeftijd, geslacht, emoties, inspanning, koorts.
  2. Regelmaat. Een onregelmatige pols kan duiden op een hartritmestoornis.
  3. Vulling. De hoeveelheid bloed die per keer door de slagaderen wordt gestuwd.
  4. Gelijkmatigheid. Gelijkmatig wil zeggen dat de polsvulling tijdens elke hartslag gelijk is.
  5. Vaatspanning. Die kracht die de vingers moeten uitoefenen om de slagader dicht te drukken (krachtige of weke pols).
  6. Toestand van de vaatwand. Bij ouderen zal de vaatwand stugger (verbindweefseling en verkalking) aanvoelen dan bij jonge mensen.

Polsfrequentie en leeftijd

Het aantal polsslagen per minuut, of polsfrequentie, is van veel factoren afhankelijk. Iemand met koorts zal een snellere pols hebben dan normaal. Bij een verhoging van 1°C betreft het al gauw 10 slagen per minuut extra. Aangaande de leeftijd zijn globaal genomen de volgende gemiddelde polsfrequenties vastgesteld:
  • pasgeborenen: 130-140 sl./min.
  • 5 jaar: ca. 100 sl./min.
  • 10 jaar: ca. 90 sl./min.
  • 16 jaar: 80-90 sl./min.
  • volwassenen: 65-80 sl./min.
  • bejaarden: 60-70 sl./min.

Pols tellen wanneer en waarom

In medische noodsituaties kan een snelle, weke pols duiden op een dreigende shock, zeker als er sprake is van ernstig bloedverlies. Een onregelmatige, ongelijkmatige pols kan wijzen op boezemfibrilleren, een ritmestoornis. Zo zijn er tal van voorbeelden waarbij het belangrijk is de pols te tellen (opnemen) om een indruk te krijgen van de fysieke toestand. In klinische situaties neemt men traditioneel in een aantal gevallen altijd de pols op of wordt die gemonitord via een ecg (beeldscherm). Enkele voorbeelden daarvan zijn:

Pols opnemen werkwijze

Op het lichaam zijn tal van plaatsen waar de hartslag kan worden waargenomen. Feitelijk overal waar een slagader relatief dicht onder de huid en op een benige of andere harde weefsellaag verloopt, zoals bij het polsgewricht (arteria radialis, spaakbeenslagader) en in de hals (arteria carotis, halsslagader), maar bijvoorbeeld ook bij de slaap (arteria temporalis) of in de lies (arteria femoralis). Het polsgewricht en de hals zijn de meest courante plaatsen om de hartslag te voelen.

Nervositeit
Let op dat bij nerveuze mensen de polsslag kan stijgen alleen al omdat die geteld wordt (psychische factor). In de meeste gevallen is dat te ondervangen door de persoon in kwestie op zijn gemak te stellen en zijn aandacht ergens anders op te richten.

Bron: Sgt. Jeanette Copeland, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bron: Sgt. Jeanette Copeland, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Pols (arteria radialis)

De beste plaats om de pols te voelen is ongeveer drie centimeter onder de muis van de duim.
  • Plaats de ontspannen arm op een vaste ondergrond, zoals een tafel.
  • Leg de toppen van de wijs- en middelvinger (en eventueel de ringvinger) op de polsslagader (3 cm onder de duim; polsgewricht).
  • Oefen lichte druk uit zonder de arterie dicht te drukken. Gebruik nooit de duim, aangezien de eigen duimarterie misleidend kan werken tijdens het tellen.
  • Oefen druk uit op de arterie, verplaats de vingers eventueel enkele millimeters, tot de polsslag kwalitatief het beste voelbaar is.
  • Tel gedurende een kwart of een halve minuut en houd bijvoorbeeld met een polshorloge (secondewijzer) het tijdsverloop in de gaten. Vermenigvuldig de uitkomst met respectievelijk vier of twee.
  • In sommige gevallen is het beter een hele minuut te tellen, zoals bij een onregelmatige polsslag.

Hals (arteria carotis)

Volg de bovenstaande algemene richtlijnen.
  • Plaats de wijs-, middel- en ringvinger in de holte van de hals, naast de adamsappel, onder het kaakbeen. Druk voorzichtig dieper in de hals tot de hartslag voelbaar is.
  • De pulsaties van de arteria carotis kunnen aan beide zijden van de hals worden gevoeld.

Lees verder

© 2015 - 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Polsslag (pols) onder de loep  vaatspanningPolsslag (pols) onder de loep vaatspanningTelkens wanneer de linkerhartkamer contraheert, wordt het bloed door de aorta en de andere slagaders gestuwd. De kracht…
Polsslag (pols) onder de loep  gelijkmatigheidPolsslag (pols) onder de loep gelijkmatigheidHet hart is een trouwe bondgenoot van het lichaam en klopt tot de laatste ademsnik. Toch heeft de hartspier, zoals alle…
Polsslag meten en voelenPolsslag meten en voelenHet hart voelen we soms in de keel of in de borst kloppen. Dit is voornamelijk het geval bij zware inspanning, stress of…
Anatomie - Spieren en functies van de hand en onderarmAnatomie - Spieren en functies van de hand en onderarmOm de hand (vingers, duim en pols) te laten bewegen, zijn er spieren nodig. Deze spieren bevinden zich hoofdzakelijk in…
Vitale functiesVitale functies zijn de functies van je lichaam, die veranderen van uur tot uur. Er zijn 4 fitale functies; ademhaling,…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: PublicDomainPictures, Pixabay
  • 'Algemene verpleegkunde', M. van den Bergh, Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • 'Algemene ziekteleer', H. Hazelhorst, Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • http://www.zorgprotocollen.nl/docs/polsslag.pdf
  • Afbeelding bron 1: Sampo, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Sgt. Jeanette Copeland, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Pols opnemen werkwijze"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Dave, 01-03-2018 22:02 #1
Goede duidelijke uitleg, wat ik me wel afvraag is waarom ambulance personeel aan een arts benoemd waarom ze een radiale pols hebben opgenomen, dit zou eigenlijk betekenen dat het op een andere plek ' tellen van de pols ' een andere waarde zou geven.

Klopt dit?

Infoteur: Orion
Laatste update: 30-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Polsslag
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!