InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Gasthuis en ouderenzorg door de eeuwen heen

Gasthuis en ouderenzorg door de eeuwen heen

Gasthuis en ouderenzorg door de eeuwen heen Een gasthuis was een soort verpleeghuis voor zieken en gebrekkige bejaarden dat vanaf de middeleeuwen bestond. Gasthuizen werden aanvankelijk gesticht door bisschoppen en bij kloosters gebouwd met als belangrijkste doel de zielenheil van de patiënten. Later werden ze ook door leken gesticht of overgenomen. De omstandigheden in de gasthuizen was niet vergelijkbaar met de situatie waarin later ouderen werden verzorgd.

Wassen patiënt eerste actie

In de middeleeuwen had een gasthuis vaak de vorm van een lange zaal die op een kapel uitkwam. De bedden die langs de kant stonden konden met gordijnen worden afgeschermd. De matrassen waren gevuld met veren of stro. Bij de opname was de eerste actie het wassen van de patiënt. Het eten bestond uit tweemaal daags een warme maaltijd met vis of vlees en groenten of fruit.

Voor straf geen kaas en brood

Tijdens de renaissance nam de invloed van de kerk af door de hervormingen en werden de gasthuizen overgenomen door de burgerij. Ze stonden voortaan onder het bestuur van regenten en regentessen die voor de leiding een binnenvader benoemde en voor de verpleging een binnenmoeder. Een binnenvader hield toezicht op het personeel, het ziekenbezoek en de gebouwen terwijl een binnenmoeder belast was met toezicht op het vrouwelijke personeel en daarbij werd geholpen door een zaalmoeder. De binnenvader en binnenmoeder hielden ook toezicht op de naleving van de reglementen. Bij overtredingen werd dat gemeld aan de regenten die dan streng optraden waarbij het gebruikelijk was dat er straffen werden uitgedeeld zoals bijvoorbeeld onthouding van kaas en brood.

Gasthuis buiten de stadspoorten

Een gasthuis uit de renaissance was al uitgebreider dan uit de middeleeuwen en had een viertal afdelingen:
  1. Een verbandzaal voor de chirurgijn.
  2. Een ziekenzaal voor de dokter.
  3. Een zaal voor kraamvrouwen.
  4. Een zaal voor besmettelijke ziekten.
Maar voor besmettelijke ziekten had een stad soms een zogenaamd Buitengasthuis waar ook pestleiders werden verpleegd. Een Buitengasthuis stond buiten de stadspoorten.

Meer eten tegen betaling

In de achttiende en negentiende eeuw waren de gasthuizen overvol en was de verzorging in het algemeen slecht. Soms lagen er twee personen op één bed. De chirurgijn opereerde in het midden van de zaal waarbij de patiënt op een kribbe lag. Het personeel sliep in dezelfde ruimte waar ook de was werd gedaan. Patiënten die het meeste geld boden kregen meer eten en ook pijnstillers werden verkocht.

Verdwijnen gasthuizen

In de twintigste eeuw zijn veel gasthuizen opgeheven. De gasthuizen die bleven bestaan ontwikkelden zich soms tot een modern verzorgingshuis of ziekenhuis. Soms is in de huidige benaming het woord Gasthuis nog terug te vinden zoals bij het Amersfoortse Sint Pieters en Blokland Gasthuis.

Het Sint Pieters en Blokland Gasthuis in het verleden

Het Sint Pieters en Blokland Gasthuis is ontstaan door een fusie in 1804 tussen het reeds lang bestaande Sint Pieters Gasthuis en het Blokland Gasthuis. Aanvankelijk was het Sint Pieters Gasthuis alleen voor bepaalde patiënten bedoeld hetgeen in de stichtingsakte uit 1393 was opgenomen met de tekst: "...niet voor Kinderen, Razenden en Melaatsen....". Maar al gauw werd ook overgegaan tot het verzorgen van ouderen en proveniers. Proveniers waren mensen die de verzorging zelf betaalden. Aangezien het bij proveniers veelvuldig om agrariërs ging kwam het regelmatig voor dat in ruil voor de verzorging bezittingen als landerijen aan het gasthuis werden afgestaan. Mede door die gulle gaven kon in 1536 een gloednieuw Sint Pieters Gasthuis worden gebouwd.

Het Sint Pieters en Blokland Gasthuis momenteel

Momenteel is het St. Pieters en Bloklandhuis een algemeen zorgcentrum met inmiddels een nieuw gebouw dat voldoet aan de eisen van deze tijd en waar gewerkt wordt met een vooruitstrevende visie op de ouderenzorg. Uitgangspunt daarbij is dat mensen graag hun eigen leven blijven leiden ook ingeval zij zorg of ondersteuning nodig hebben.

Lees verder

© 2011 - 2019 Rickandie, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
De zorg voor ouderen in de MiddeleeuwenVoor ouderen in de Middeleeuwen die niet meer konden te werken, bestonden er diverse vormen van zorg. Ze konden een bero…
Ouderenzorg, voorzieningen en veranderingenOp dit moment zijn er veel ouderen, maar het worden er alleen maar meer, door de vergrijzing. Waar gaat de ouderenzorg o…
Dagbehandeling voor ouderen of bejaardenDagbehandeling voor ouderen of bejaardenEen dagbehandeling voor ouderen bestaat uit dagelijkse opvang in een verpleeghuis. Men kan hier gebruik maken van de aan…
mijn kijk opOuderenzorg: behoeften en verlangens van zieke ouderenOuderen beleven ziek zijn anders dan jongeren. Ze zijn afhankelijker en het uitzicht op verbetering is beperkter; het ei…
Gebouw Haagstate in Breda: geschiedenis van het zorgcomplexGebouw Haagstate in Breda: geschiedenis van het zorgcomplexDe Haagdijk is van oudsher één van de drie toegangswegen van het oude centrum van de stad Breda. De eerste vernoeming st…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Gasthuis

Reageer op het artikel "Gasthuis en ouderenzorg door de eeuwen heen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rickandie
Laatste update: 19-03-2016
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Verplegen
Bronnen en referenties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!