InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > De geneeskracht van grote wederik

De geneeskracht van grote wederik

Grote wederik kan een halve tot anderhalve meter lang worden en komt oorspronkelijk op het geheel het Euraziatische continent voor. Zowel in België als in Nederland is deze plant vrij algemeen aan te treffen, met uitzondering van de kustgebieden. Grote wederik is in de Europese geschiedenis lang gebruikt als geneesplant maar deze veel geziene plant is thans enigszins in onbruik geraakt. De jonge blaadjes van grote wederik kunnen worden gegeten. Grote wederik wordt vooral ingezet bij interne bloedingen, koorts en diarree.
Botanische tekening grote wederik / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Botanische tekening grote wederik / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Inhoud:


Vindplaats en bloeitijd

Hij bloeit van juni tot augustus en je vindt hem vaak langs de waterkant, in vochtige grond zoals bossen en hooilanden, maar ook op meer droge plekken zoals spoordijken en kanaaloevers. Je kunt hem zelfs ineen verwilderde tuin aantreffen. Overigens kan door veranderde weers- en klimaatomstandigheden de bloeitijd van grote wederik uiteen lopen. Soms bloeit hij van april tot september.

Sleutelbloemfamilie

Grote wederik behoort tot de familie der sleutelbloemen, net als de gulden sleutelbloemen zijn naaste verwante penningkruid. Hij heeft dezelfde medicinale toepassingen als penningkruid. Het is beslist geen bedreigde plantsoort en hij komt zelfs vrij algemeen voor in Nederland, ondanks dat er veel land beschikbaar is voor stedenbouw of agricultuur. Ook in België is deze plant te vinden.

Traditionele geneeswijze

Dioscorides, pionier van de geneeskunde en kruidenwetenschap, gebruikte het sap van deze plant om inwendige bloedingen mee tegen te gaan. Op de kroonslippen van de grote wederik zitten rode puntjes. In de signatuurleer is dat een verwijzing naar het feit dat de plant helpt bij bloedspuwingen. Verder wordt deze plant van oudsher gebruikt bij hoest, koorts, scheurbuik, dysenterie en diarree. Vroeger werd de grote wederik regelmatig gebruikt en de plant werd zelfs aangeplant in boerderijtuinen, waar men kruiden kweekte om zieken boerderijdieren en de werknemers zelf te genezen. Een van de aandoeningen is het hebben van in- en uitwendige bloedingen waartegen deze plant veel is ingezet. Het kan worden gebruikt om wonden mee schoon te maken. Verder is het een extra goed middel bij bloedingen in de mondholte of aambeibloedingen. Pijnlijk tandvlees en mondzweren worden behandeld middels een gorgeldrank van grote wederik.

Naamgeving

De Latijnse naam voor grote wederik is Lysimachia vulgaris. Wederik komt van wede, wat wilg betekent. De bladeren van de grote wederik lijken wat vorm betreft op die van de wilg. Lysimachia komt van lysimachos, een naam van een Griekse veldheer die werkte onder Alexander de grote. Lysimachos zou de eerste zijn geweest die de medicinale toepassingen van grote wederik of zijn naaste verwante penningkruid heeft ontdekt. In het Nederlands zeggen we ook gele wederik en gele veenwortel tegen deze plant. In het Duits heet deze plant Gewöhnlicher Gilbweiderich en in Engelstalige landen noemt men het yellow loosestrife. In het Fries heet deze plant Giele kattesturt.

Inhoudsstoffen

Van grote wederik worden de bloemen en bladeren gebruikt voor hun medicinale doeleinden. Deze worden het best verzameld tijdens de tweede helft van de bloeitijd van deze geneesplant, van juli tot augustus. De plantdelen kunnen vers worden gebruikt maar ook worden gedroogd voor later gebruik. In grote wederik zitten looistoffen, glycosiden, saponinen, vitamine C en suikers. Daarnaast zitten er derivaten of afgeleide stoffen van kaempferol, rutine, quercetine, hyperine, astragaline, isorhamnetine, myriscetine, syringetine en myricetine in; dat zijn flavonoïden. Verder zitten de benzoquinonen embeline en rapanoon in deze plant.

Grote wederik bloeit mooi. / Bron: Kristian Peters, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Grote wederik bloeit mooi. / Bron: Kristian Peters, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Geneeskracht van de wortel van grote wederik

In de wortel van de plant zitten triterpene saponosiden met een antikanker- en antigistwerking. Met name candida albicans kan worden bestreden met geneesplanten op basis van de wortel. Wat kanker betreft blijkt grote wederik volgens wetenschappelijk onderzoek vooral bij huidkanker of melanomen te werken.

Grote wederik heeft van oorsprong alleen maar gele bloemen maar kwekers in Australië en Tasmanië zijn er in geslaagd om een soort voort te brengen die witte bloemen aanmaakt.

Niet-geneeskrachtige toepassingen

Een andere manier om de plant te gebruiken was het branden van de plant in een huis teneinde de vliegen te weren. De bloeiende plant is reeds in straat om vliegen en muggen op afstand te houden. Verder is de plant lange tijd basis geweest voor het maken van kleurstoffen en wordt het soms nog wel gebruikt om een mooie, natuurlijke kleurstof te creëren. De bloemen en de stengels worden ingezet om een gele kleurstof te creëren en de wortels leveren een bruine kleurstof.

Grote wederik in Nederland / Bron: Rasbak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Grote wederik in Nederland / Bron: Rasbak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Kweken van grote wederik

Hoewel grote wederik veel in het wild voorkomt vinden veel mensen het een plant die mooi genoeg is om aan te planten. Hij misstaat niet in de medicinale siertuin. Grote wederik kun je in potjes zaaien in de herfst. Het plantje zal uitkomen en wanneer het in de lente groot genoeg is kun je het in de tuin neerzetten. Wanneer ze wortels aanmaken in herfst en winter maakt het weinig uit dat ze wat koude aarde hebben. Je kunt eventueel de zaailingen bij elkaar doen in een pot zodat er een grote kluit met wortels ontstaat welke je vervolgens rond april in de tuin plant.

Culinair genieten

Groot bijkomend voordeel van de grote wederik is dat je de jonge blaadjes en de jonge scheuten kunt eten. Ze zijn zeer gezond want deze plant is een goede bron van voedingsstoffen. Je kunt ze gebruiken door ze te versnipperen en aan een salade toe te voegen. Ook in de soep smaken een aantal blaadjes heel goed. Verder zou je een wilde lente- of zomerstamppot kunnen maken van bladeren van de grote wederik, zevenblad, bijvoet, melganzenvoet, brandnetel en vogelmuur.
© 2014 - 2019 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Lysimachia of WederikLysimachia of WederikEr zijn diverse soorten wederik en ze zien er totaal verschillend uit. De Lysimachia nummularia of Penningkruid wordt ni…
De geneeskracht van penningkruidPenningkruid is een vaste, groenblijvende plant met medicinale kwaliteiten. Deze bodembedekkende geneesplant groeit veel…
Wilde konijnen in de tuin, welke planten eten konijnen niet?Wilde konijnen in de tuin, welke planten eten konijnen niet?In Nederland leven veel dieren in de vrije natuur. Van de meeste dieren hebben de Nederlanders geen last. Zo leven er wi…
Last van een vervelende hoest?Last van een vervelende hoest?Iedereen heeft wel eens last gehad van een vervelende hoest. Soms is het een droge hoest of een kriebelhoest en soms wor…
Diarree stoppenDiarree stoppenDiarree of buikloop is wanneer je meerdere keren last hebt van een vloeibare stoelgang. Diarree kan voortkomen uit virus…
Bronnen en referenties
  • Boek: Geneeskrachtige planten en kruiden, Dr. Ute Künkele en Till R. Lohmeyer
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Grote_wederik
  • http://de.wikipedia.org/wiki/Gew%C3%B6hnlicher_Gilbweiderich
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Lysimachia_vulgaris
  • Flavonoïden: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1144214
  • Rutine: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13046978
  • Wortel: http://onlinelibrary.wiley.com
  • Naamgeving: http://wilde-planten.nl/grote%20wederik.htm
  • Alle foto´s komen van wikimedia commons, de hoofdfoto is gemaakr door Frank Vincentz
  • De foto van grote wederik in het gras is genomen in Nederland door Rasbak
  • Afbeelding bron 1: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
  • Afbeelding bron 2: Kristian Peters, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Rasbak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "De geneeskracht van grote wederik"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Gepubliceerd: 09-07-2014
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Bronnen en referenties: 13
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!