OCD, obsessieve compulsieve stoornis

OCD, obsessieve compulsieve stoornis OCD is een obsessieve compulsieve stoornis die bij volwassenen en kinderen voor kan komen. Kenmerken zijn dwanggedachten of dwanghandelingen, of een combinatie van beide. Vaak kost deze stoornis erg veel tijd, vanwege de vele herhalingen en controles die moeten worden uitgevoerd. Daardoor komen andere dagelijkse zaken in de knel, zoals school en werk.

OCD

OCD betekent Obsessive Compulsive Disorder, oftewel een obsessieve compulsieve stoornis. Dit is een stoornis die zorgt voor dwanggedachten en dwanghandelingen.

De symptomen van OCD

Volgens het DSM-IV, het handboek dat wereldwijd door psychiaters wordt gebruikt, spreekt men van OCD wanneer er sprake is van de volgende symptomen:
A. Ofwel dwanggedachten ofwel dwanghandelingen:
Dwanggedachten zoals gedefinieerd door (1), (2), (3) en (4)
  1. Recidiverende en aanhoudende gedachten, impulsen of voorstellingen, die gedurende bepaalde momenten van de stoornis als opgedrongen en misplaatst beleefd worden, en die duidelijke angst of lijden veroorzaken.
  2. De gedachten, impulsen of voorstellingen zijn niet eenvoudig een overdreven bezorgdheid over problemen uit het dagelijkse leven.
  3. Betrokkene probeert deze gedachten, impulsen of voorstellingen te onderdrukken, of deze te neutraliseren met een andere gedachte of handeling.
  4. Betrokkene is zich ervan bewust dat de dwangmatige gedachten, impulsen of voorstellingen het product zijn van zijn of haar eigen geest (niet van buitenaf opgelegd zoals bij gedachteninbrenging).

Dwanghandelingen zoals gedefinieerd door (1) en (2);
  1. Zich herhalend gedrag (bijvoorbeeld handen wassen, opruimen, controleren) of psychische activiteit (bijvoorbeeld bidden, tellen, in stilte woorden herhalen) waartoe zich gedwongen voelt in reactie op een dwanggedachte, of zich aan regels houden die rigide moeten worden toegepast.
  2. De gedragingen of psychische activiteiten zijn gericht op het voorkómen of verminderen van het lijden, of op het voorkómen van een bepaalde gevreesde gebeurtenis of situatie; deze gedragingen of psychische activiteiten tonen echter geen realistische samenhang met de gebeurtenis die geneutraliseerd of voorkomen moet worden, of zijn duidelijk overdreven.

Degene met OCD heeft door dat de dwanggedachten en dwanghandelingen overdreven zijn en onredelijk. De dwanggedachten en dwanghandelingen veroorzaken problemen op school, tijdens het werk of studie. Er wordt meer dan een uur per dag aan dwanggedachten en dwanghandelingen besteed en verstoren de normale routine, de sociale activiteiten en relaties met anderen. Al deze symptomen komen niet door het gebruik van drugs, geneesmiddelen of een somatische aandoening.

De compulsies zijn onder te verdelen in

  • Controleren en geruststelling vragen.
  • Wassen en schoonmaken.
  • Overmatig bidden.
  • Verzamelen of hamsteren.
  • Tellen, ordenen en symmetrie handhaven.

De obsessies die het meeste voorkomen zijn

  • Smetvrees.
  • Twijfel.
  • Lichamelijke obsessies.

OCD ontwikkeld zich vaak in de vroege volwassenheid, gemiddeld rond de 24 jaar. Het is vaak een chronische stoornis en kan tientallen jaren duren. Haast de helft van de mensen met OCD heeft het langer dan 30 jaar. Deze jaren hebben goede en minder goede periodes, afhankelijk van de omgevingsfactoren die op dat moment meespelen. De symptomen kunnen in de loop der jaren ook veranderen, dus de ene periode kan men last krijgen van dwanggedachten zoals controleren en later van tellen.

Oorzaken

Bij mensen met een lagere intelligentie komt OCD vaker voor. Ook bij mensen die kwetsbaar zijn, en waar erfelijke factoren een rol spelen. Verschillende omgevingsfactoren zijn bijvoorbeeld geen werk hebben, gescheiden zijn, of mensen uit lagere sociaaleconomische klassen.

Cijfers

0,3% van alle volwassenen krijgt jaarlijks voor het eerst OCD. 0,9% van de volwassenen heeft in zijn leven een periode OCD gehad. Er is hierbij geen verschil tussen mannen en vrouwen. Jongeren tussen de 18 en 24 jaar hebben meer kan op OCD. Het meeste komt OCD voor met dwanggedachten, daarna dwanghandelingen. Het minst komt een combinatie van beide voor (dwanggedachten en dwanghandelingen). De obsessies die het meest voorkomen bij OCD zijn smetvrees, twijfel, en lichamelijke obsessies. Bij de compulsies komt controleren, wassen en tellen het meeste voor.

Gevolgen

Mensen met OCD functioneren duidelijk slechter dan mensen zonder deze stoornis. Voor de andere gezinsleden is het vaak een zware belasting, bijvoorbeeld als diegene met OCD last heeft van poetsdwang. Of kinderen die zich aan de strenge hygiëne regels van hun moeder met OCD moeten houden.

Behandeling

Een manier van behandelen is gedragstherapie, cognitieve therapie, medicatie of een combinatiebehandeling.

Comorbiditeit

Mensen met OCD hebben vaak ook andere psychische stoornissen, dat heet comorbiditeit.
Enkele veelvoorkomende psychische stoornissen in combinatie met OCD zijn:
  • eetstoornissen
  • het syndroom van Gilles de la Tourette (een ticstoornis)
  • stemmingsstoornissen (zoals depressie)
  • cocaïnegebruik alcoholafhankelijkheid
  • angststoornissen
© 2009 - 2021 Coby79, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
DwangstoornissenIeder mens controleert zichzelf wel eens. Heb je dat licht echt wel uitgedaan? Zit die deur echt wel op slot? Het is hee…
Dwangneurose: test en herkennenDwangneurose: test en herkennenDwangneurose: herkennen, test en dwangneurose bij kinderen. Een dwangneurose is het uitvoeren van dwangmatige handelinge…
Dwanggedachten: een obsessief-compulsieve stoornisDwanggedachten: een obsessief-compulsieve stoornisIemand die lijdt aan een obsessief-compulsieve stoornis, heeft last van dwangmatige gedachten, waarbij sommigen ook last…
Verschil tussen OCD en OCPSVerschil tussen OCD en OCPSDe obsessief-compulsieve stoornis (OCS of OCD) en de obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis (OCPS) worden in de…

Pathologie, wat betekenen de medische begrippen?Pathologie, wat betekenen de medische begrippen?Pathologie betekent ziekteleer, waarbij gekeken wordt naar de oorzaak van de ziekte en hoe een ziekte ontstaat, wat de g…
Manisch-depressief, wat houdt dit nu precies in?Heel vaak wordt het syndroom manisch depressief gebruikt ook wel een bipolaire stoornis genoemd, maar wat houdt dit nu p…
Bronnen en referenties
  • DSM-IV
  • Trimbos instituut
Reactie

Albert van Houten, 25-09-2015
In mijn vriendenkring ken ik iemand met OCD. Hij heeft dat onder controle, werkt weer part-time met hulp van zijn
begrijpende vriendin. Maar kent nog steeds moeilijke momenten. Hij wil graag in aanraking komen met iemand die
zijn verhaal (verbetering en terugval) onder de aandacht wil brengen. Betr. heeft een goede PT Baan en schrijft
boeken.(beginstadium) Ik zoek een journalist of dergelijke, die daar aandacht aan wil schenken.
Dank. Albert van Houten Reactie infoteur, 26-09-2015
Beste Albert,
Ik hoop dat iemand hier uw oproep leest. Veel succes!
Met vriendelijke groet, Coby

Coby79 (21 artikelen)
Laatste update: 31-08-2015
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Bronnen en referenties: 2
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!