Een narcist zijn; wat betekent dat?

Een narcist zijn; wat betekent dat nu eigenlijk? Een narcist kent veel kenmerken, maar het is zeker niet zo dat iedere narcist dezelfde symptomen heeft. Het is daarom moeilijk vast te stellen welke eigenschappen precies bij een narcist passen. Het gaat vaak ook om hoe sterk de eigenschap is dat het verschil maakt tussen een narcist en iemand die de eigenschap ‘gewoon bezit’.

Een narcist of niet?

Een narcist is eenvoudig gezegd iemand die graag de aandacht heeft. Echter, dit is een eigenschap die mensen ook wel bezitten als ze geen narcist zijn. Een echte narcist heeft een ongezonde hoge behoefte aan aandacht en aan bewondering van anderen. Daarbij kent deze een laag inlevingsvermogen. Dit heeft vooral te maken met het feit dat wanneer zij zich inleven, zij aandacht geven aan anderen en dit zelf op dat moment niet ontvangen. Een narcist kent een enorm gevoel van eigenwaarde en kan vaak worden gekenmerkt als iemand die lijdt aan de persoonlijkheidsstoornis NPS, Narcistische PersoonlijkheidsStoornis. Echter, niet iedere narcist heeft per definitie deze pathologische vorm van narcisme. NPS komt niet erg veel voor in Nederland. Minder dan 1% van de bevolking lijdt aan NPS en binnen deze groep vinden we voornamelijk mensen van het mannelijke geslacht. Met het oog hierop, zullen we in de rest van het artikel spreken over een narcist als zijnde ‘hij’. Wij geven duidelijk aan dat dit evengoed ‘zij’ had kunnen zijn.

Heb je te maken met een narcist met NPS?

Zoals gezegd heeft niet iedere narcist ook NPS. Er is een grens te vinden tussen deze twee aandoeningen. Omdat de grens moeilijk aan te geven valt, worden veel mensen in de geestelijke gezondheidszorg gediagnostiseerd met NPS, terwijl zij dit niet hebben. Andersom werkt dit precies zo. Hulpverleners kunnen grote moeite hebben om vast te stellen of de grens tussen narcisme en NPS overschreden wordt of niet. Wanneer heb je nu te maken met een narcist met NPS? Hieronder vind je de kenmerken en wat uitleg over de narcist met NPS.

Grote mate van jaloersheid
Een narcist kent een grote mate van jaloersheid. Dit wil zeggen dat een narcist zo sterk jaloers kan zijn dat dit tot veel woede kan lijden en tot diverse waanideeën. Een narcist denkt dat hij zo perfect is dat iedereen hier jaloers op is. Dit wekt het idee op dat iedereen hem na probeert te doen, waardoor zij ‘bijna net zo perfect als hij’ zijn. Dit zorgt ervoor dat een narcist woest wordt van jaloezie en kan tot grote confrontaties leiden.

Positieve en negatieve aandacht
Een narcist is voortdurend op zoek naar aandacht. Het gaat dan ook uitsluitend om de aandacht en niet om de vorm van aandacht. Zo kun je aandacht verkrijgen door iedereen aan het lachen te maken met grappen, maar je kunt ook aandacht krijgen door voortdurend mensen in het openbaar voor schut te zetten. Kortom, het gaat om zowel positieve als negatieve aandacht. Deze behoefte aan aandacht is er dan ook in twee vormen, welke de narcist aan kan nemen. Zo kan een narcist een sterke behoefte hebben aan erkenning, bevestiging en bewondering, maar een narcist kan de nodige aandacht ook halen uit het gevoel dat hij berucht is of dat iedereen ‘bang’ voor hem is. Ook wanneer mensen met een grote boog om hem heenlopen wordt dit door een narcist gezien als de aandacht die hij nodig heeft.

Zoeken naar perfectie
Een narcist heeft een beeld van zichzelf in een wereld waarin deze perfect is. Zo kan een narcist een obsessie aannemen, waarbij fantasieën over perfectie centraal staan. Deze fantasieën bevatten beelden waarin de persoon ‘nog beter is dan deze al is’. De zogenoemde somatische narcist heeft veel fantasieën over mooi zijn en over het leveren van geweldige prestaties op seksueel gebied. De zogenoemde cerebrale narcist heeft fantasieën over genialiteit. Het idee beroemd te zijn, ontzettend succesvol of machthebbend komen veel voor in de fantasieën van deze narcist. Tevens komen fantasieën over de perfecte liefde voor.

Gebruik en misbruik van anderen
Een narcist maakt houdt geen hulpmiddel onbenut om te krijgen wat hij wil. Mensen behoren ook tot deze hulpmiddelen. Een narcist heeft vaak het vermogen om mensen te manipuleren, zodat hij deze in kan zetten om te bereiken wat hij wil. Zo maakt hij gebruik van mensen en misbruikt hij hun gevoelens, hun gedachten en hun persoonlijkheden. Doordat een narcist erg goed is in onbewuste manipulatie, hebben de betreffende personen vaak niet zo snel in de gaten dat zij worden ingezet om bepaalde doeleinden te bereiken.

Overdrijven en liegen
Een narcist houdt zich voortdurend bezig met het verkrijgen van aandacht, maar heeft het gevoel onvoldoende aandacht te krijgen wanneer deze naar waarheid spreekt. Een bezoek aan de supermarkt is saai en onvoldoende om de aandacht mee te trekken, maar een bezoek aan de supermarkt, waar een grote vechtpartij plaats vond die hij heeft gesust is al een stuk interessanter. Het gevoel van grootsheid zorgt ervoor dat er sterke verhalen ontstaan. Een narcist wil belangrijk zijn, niet voor even, maar altijd. Een narcist wil door iedereen worden gezien als een geniaal persoon, als iemand die altijd bijzondere dingen meemaakt, die alles perfect doet en van iedere situatie een succes maakt. Als het overdrijven van een situatie onvoldoende is om een narcist de nodige aandacht te verschaffen, dan gaat deze over op liegen. Overdrijven kan dan ook worden gezien als de voorloper van een pure leugen. Een narcist kan overdrijven en liegen over onder meer prestaties, sociale contacten, talenten, ervaringen en eigenschappen.

Het negeren van gevoelens van anderen
Een narcist heeft grote moeite met het inleven in anderen. We kunnen stellen dat het inlevingsvermogen van een narcist zeer onderontwikkeld is. Dit heeft dan ook zo zijn redenen. Als iemand zich inleeft in een ander, dan betekent dit dat deze verplaatst in de situatie van een ander. Als deze persoon zich rot voelt, dan wordt hier aandacht aan besteed en dit betekent dat de aandacht uitgaat naar deze persoon. Een narcist heeft alle aandacht nodig en kan het dan ook niet verdragen als dit naar een ander uitgaat. Hij kan geen aandacht schenken aan een ander, omdat dit betekent dat de ander even geen aandacht voor hem heeft.

One of a kind
Een narcist ziet zichzelf als ‘one of a kind’, ofwel als iemand waarvan er maar één bestaat op de hele wereld. Niemand is zo perfect als hij. Een narcist is uniek en voelt zich daarom snel onbegrepen door mensen die een stuk minder uniek zijn. Hij zal dan ook mensen opzoeken die iets unieks of speciaals hebben. Dit is immers iets wat weer terug kan komen in het overdrijven en liegen over uiterst interessante sociale contacten.

Een narcist staat bovenaan de ladder
De mensen waar een narcist contact mee heeft, zijn in zijn ogen minderwaardig. Een narcist ziet zichzelf als een superieur persoon, iemand die in alles beter is dan wie of wat dan ook. Iemand zal dan ook grote problemen krijgen wanneer deze een narcist tegenspreekt. Deze heeft immers altijd gelijk. Een narcist kan het absoluut niet waarderen wanneer deze wordt tegengesproken, tegengewerkt of wanneer er andere ideeën boven het zijne worden gesteld.

De voorkeur gaat uit naar de narcist
Een nieuwe baan, een gesprekspartner, iemand om mee te nemen naar een uitje of iemand om de discussie mee aan te gaan? Een narcist verwacht dat hij altijd boven ieder ander wordt gesteld. Eenvoudig gezegd verwacht hij altijd een voorkeursbehandeling te krijgen en hij verwacht dat iedereen hierin mee gaat. Een narcist is dan ook van mening dat deze meer rechten heeft en minder plichten dan ieder ander. Wanneer een narcist niet de voorkeursbehandeling krijgt die hij wil krijgen, dan kan dit leiden tot veel woede en confrontaties.