Calorie en calorie-verbruik

De calorie was tot 1978 de eenheid voor energie en warmte. Vanaf dat moment werd de calorie vervangen door de Joule en was dus feitelijk geen gangbare maataanduiding meer. Maar ondanks die wijziging werd de calorie met name bij levensmiddelen nog steeds gebruikt. Vanaf 1 januari 2010 is gebruik van de aanduiding calorie in de EU weer onbeperkt toegestaan.

Calorie en kilocalorie

Met 1 calorie kan men één gram water met één graad celcius verwarmen, meer precies van 14,5 tot 15,5 graden. Een kilocalorie (kCal) is 1000 calorieën. Anders gesteld: met 1 kilocalorie kunnen 1000 gram water (dus één liter) met 1 graad worden verwarmd. Een calorie is ongeveer 4,19 joule.

In de praktijk wordt de term calorie vaak ten onrechte gebruikt in plaats van de aanduiding kilocalorie. Bijvoorbeeld in de zin "1 gram vet bevat 9,3 calorieën" terwijl eigenlijk 9,3 kcal bedoeld is, dus 9300 calorieën.

Calorie-verbruik in rust

De hoeveelheid energie die een lichaam per dag in volledige rust verbruikt wordt aangeduid met de term "basaal metabolisme" of afgekort BMR (Body Metabolism Rate). Het basaal metabolisme is ongeveer 70 kcal/h, wat overeenkomt met ongeveer één kcal/h per kilogram lichaamsgewicht.

Calorie-verbruik per activiteit

Het calorie-verbruik is afhankelijk van onze activiteit. Hoe zwaarder de inspanning, hoe hoger het calorieverbruik.

• Liggen: 68 kcal/h;
• Ontspannen zitten: 71 kcal/h;
• Ontspannen staan: 75 kcal/h;
• In de houding staan: 78 kcal/h;
• Wandelen in een tempo van 3,6 km per uur: 210 kcal/h;
• Wandelen in een tempo van 6 km per uur: 350 kcal/h;
• Fietsen in een tempo van 15 km/h: 380 kcal/h;
• Zwemmen: 640 kcal/h;
• Joggen: 750 kcal/h.

Uiteraard zijn dit slechts indicatieve waardes want niet iedereen gebruikt dezelfde hoeveelheid calorieën. Het calorieverbruik is onder meer afhankelijk van het geslacht, het lichaamsgewicht en de leeftijd. Bovendien is ook ons werk en onze vrijetijdsbesteding bepalend voor de energie die we verbruiken in het dagelijks leven.

Calorie-tabellen

Calorietabellen bevatten een opsomming van het aantal caloriëen in de belangrijkste voedingsstoffen per 100 gram. Het voert te ver om hier individuele producten te noemen, maar onderstaand een aantal algemene waarden.

• Eiwit heeft een calorische waarde van ongeveer 410 kcal;
• Koolhydraten (glucose, fructose en zetmeel) hebben een calorische waarde van ongeveer 410 kcal;
• Vet heeft een calorische waarde van ongeveer 910 kcal;
• Alcohol heeft een calorische waarde van ongeveer 710 kcal.

Calorieverbruik als indicatie van welvaart

Het calorieverbruik per hoofd van de bevolking is een indicator voor de welvaart, respectievelijk voor de voedingsstatus van de bevolking van een land. Daarom wordt het calorieverbruik beschouwd als bruikbare welvaartsindicator bij de groepering van ontwikkelingslanden.

Wat zijn lege calorieën?

Met lege calorieën bedoelt men de energie uit levensmiddelen die arm zijn aan essentiële voedingsstoffen zoals vitaminen en mineralen. Een hoog gehalte aan lege calorieën leveren bijvoorbeeld alcohol en suiker en vetten.

Wat zijn negatieve calorieën?

De zogenaamde "negatieve calorieën" moet men rangschikken onder de categorie "borrelpraat". Er wordt dan beweerd dat het lichaam na het eten van bepaalde levensmiddelen voor de vertering ervan meer energie nodig heeft dan de energie die deze voedingsstoffen bevatten. Dus hoe meer je van deze levensmiddelen eet, hoe meer je afvalt. Vooral groenten en fruit (zoals appelen), asperges en enige koolsoorten zouden deze eigenschap bezitten.

Er bestaat echter geen enkele serieuze wetenschappelijke studie die deze stelling kan bevestigen. Wie op zoek is naar kwalitatief goede en betrouwbare informatie over gezonde voeding en afslanken zal op sites als die van Gezondheidsplein.nl zeker slagen.