Hernia hiatus oesophagei; ziekte aan de slokdarm

Een verdieping op artikel Oesophagitis. helaas was er geen (goede) afbeelding te vinden van de hernia hiatus oesophagei, vandaar dat hier geen afbeelding bij is geplaatst.

Een tweede mogelijke aandoening van de slokdarm is de hernia hiatus oesophagei. In het diafragma (middenrif) bevinden zich natuurlijke openingen waardoorheen belangrijke structuren zoals de slokdarm en luchtpijp van borst- naar buikholte verlopen.
Een van die openingen is de hiatus oesophagei.
De slokdarm passeert hier het middenrif voordat hij uitmondt in de maag. Tussen de slokdarm en het middenrif is een bidnweefselmembraan aanwezig. Doordat de druk in de buikholte vaak groter is dan in de borstholte staat dit membraan steeds onder spanning. Op den duur kan dit leiden tot verslapping van dit membraan, waardoor een deel van de maag via de opening in de borstholte wordt geperst.
Dit wordt een hernia hiatus oesophagei genoemd.
Het kan op jonge leeftijd optreden doordat er een aangeboren wijde hiatus bestaat. Op oudere leeftijd is het meestal het gevolg van vetzucht en obstipatie.
Ook een zwangerschap kan de oorzaak van deze aandoening zijn.
Er bestaan verschillende vormen, waarvan de axiale vorm verreweg het meest voorkomt. Een hernia (= breuk) leidt tot een gestoorde klepwerking bij de overgang van maag naar slokdarm en kan een reflux-oesophagitis tot gevolg hebben (voor oesophagitis: zie mijn andere artikel over oesophagitis). Dit is dan ook de belangrijkste oorzaak van de klachten.

Symptomen.

Bij een kwart van de patiënten zijn er geen klachten, de hernia hiatus oesophagei wordt dan niet of bij toeval ontdekt.
Bij overige patiënten bestaan symptomen die in twee groepen verdeeld kunnen worden:

Klachten als gevolg van de intrathoracale ligging van de maag

Deze bestaan vooral uit een drukkend, beklemmend gevoel achter het borstbeen die soms verraderlijk veel lijkt op de klachten van iemand met een hartinfarct of met angina pectoris-klachten. In tegenstelling tot de angineuze klachten is er bij de hernia een relatie met intra-abdominale drukverhoging en lichaamshouding. De klachten nemen toe tijdens hoesten, persen, het tillen van zware voorwerpen en een horizontale houding van de patiënt (liggende houding).

Klachten als gevolg van reflux van maaginhoud in de slokdarm.

Hier gaat het om klachten als porispingen, zuurbranden en soms de terugvloed van voedsel tot in de keel. Soms zijn er pijnklachten als gevolg van spierspasmen en omdat de patiënt in zo'n geval vaak goed reageert op Nitrobaat (een middel dat ook verlichtend helpt bij pijnklachten op de borst) wordt het onderscheid met angina pectoris bemoeilijkt. Ook deze klachten worden beïnvloed door intra-abdominale druk en lichaamshouding. Daarnaast geven stoffen als koffie, alcohol, zure, koude en koolzuurhoudende dranken een toename van de klachten. Daarentegen geven melk, antacida (middelen die het maagzuur neutraliseren) en middelen die de afscheiding van maagzuur remmen een vermindering van de klachten te zien. Occult (verborgen) bloedverlies kan leiden tot een anemie (bloedarmoede). Wanneer een patiënt geen andere klachten aangeeft, zal de oorzaak van de anemie in eerste instantie niet gevonden worden.

Onderzoek

Röntgenonderzoek met behulp van contrast zal altijd uitsluitsel kunnen geven omtrent het bestaan van een hernia hiatus oesophagei. Soms lijken de klachten zo sterk op die van een angina pectoris, dat een patiënt met deze diagnose wordt doorgestuurd naar een specialist. Omdat een ECG niet altijd een duidelijk verschil laat zien, kan er een 24-uurs pH-meting worden verricht. Hierbij wordt 24 uur lang de pH (zuurgraad) gemeten in het onderste deel van de slokdarm.
Bij angina pectoris zal deze niet gestoord zijn, terwijl er bij de hernia hiatus oesophagei een paar keer per dag een te hoge zuurgraad (= een te lage pH) gemeten wordt.

Behandeling.

In eerste instantie wordt er conservatief behandeld, waarbij men zich concentreert op een vermindering va nde intra-abdominale druk. Zware patiënten dienen te vermageren en knellende kleding moet worden vermeden Obstipatie moet worden behandeld en de patiënt dient zijn lichaamshouding aan te passen. Er worden klossen onder het hoofdeinde van het bed gezet om de reflux te verminderen. De patiënt zal een vetarm dieet krijgen (waardoor er minder kans is op reflux) en wanneer het een roker betreft, zal hij moeten stoppen met roken.
Daarnaast moeten koffie, chocolade, alcohol en zure of koolzuurhoudende dranken worden vermeden.
Bij een onvoldoende resultaat kunnen medicijnen uitkomst bieden.

Indien bovengenoemde maatregelen niet of onvoldoende helpen, kan er operatief ingegrepen worden. De Nissenplastiek lijkt dan de meest doeltreffende behandelmethode te zijn. Hierbij wordt een deel van de maag rondom de slokdarm gehecht. Tevens wordt de opeing in het middenrif met hechtingen verkleind. Reflux van maagzuur is nu veel moeilijker en door de vernauwing van de opening in het middenrif kan een hernia niet meer optreden. © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 19-01-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Oesophagitis, slokdarmslijmvliesontsteking: Oesophagitis is een ontsteking van het slokdarmslijmvlies die meestal wordt veroorzaakt door een reflux (het terugvloeien van maagzuur in de slokdarm). Deze reflux…
• Middenrifbreuk (hiatus hernia): Een middenrifbreuk komt relatief vaak voor bij mensen van boven het vijftigste levensjaar. De symptomen zijn erg uiteenlopend. Dit is afhankelijk van de grootte en de locatie…
• Spierziekten bij dieren: botulisme, hernia, spieratrofie: Er komen veel verschillende spieraandoeningen voor zowel bij mensen en dieren. In dit artikel kunt u informatie vinden over de meest voorkomende/beke…
• Aandoeningen: slik- en passageklachten: Slikklachten en passageklachten zijn vervelende klachten omdat men hier vaak veel hinder van kan ondervinden met het innemen van vast voedsel en in sommige gevallen ze…
• Aandoeningen: liesbreuken: Wanneer iemand een zwelling heeft in de lies, is de oorzaak vaak gelegen in een liesbreuk. Er zijn verschillende soorten liesbreuken. Je hebt liesbreuken waarbij de breukpoort bove…