Soorten synesthesie: vermenging van de zintuigen
Synesthesie is de eigenschap die mensen hebben die geluiden kunnen zien, beelden kunnen proeven of vormen kunnen ruiken. Dit mag nietszeggend klinken maar voor synestheten is het aan de orde van de dag. Voor hen kan het geluid van een trompet gelijk staan aan de geur van een meloen. En zij ervaren prikkels dubbel, met meerdere zintuigen tegelijk. Dit kan op vele manieren, alle zintuigen kunnen gekoppeld worden op alle manieren. Welke vormen van synesthesie zijn er allemaal?Soorten synesthesie
Er zijn heel veel soorten synesthesie, omdat er heel veel verschillende mogelijkheden zijn in combinaties van zintuigen. Ook is er verschil in welke kant de synesthesie op werkt. Bij sommige mensen veroorzaakt geluid een beeld, bij anderen zorgt juist het beeld voor het geluid. Ook komt het voor dat de synesthesie twee kanten op werkt. Nu zijn sommige vormen van synesthesie vaker voorkomend dan andere. Hieronder een paar van de meest voorkomende vormen, al is elke combinatie van zintuigen mogelijk.Letter-kleur synesthesie
Dit is de meest voorkomende soort van synesthesie. Hierbij associëren mensen letters met kleuren. Elke letter heeft zijn eigen kleur, en deze kleuren verschillen per persoon sterk. Maar voor elke persoon is het heel duidelijk welke kleur een letter heeft, en dit is iets wat niet verandert met de tijd. Ondanks dat alle synestheten andere kleuren aan andere letters koppelen, zijn er overeenkomsten. De letter 'a' bijvoorbeeld, wordt vaak rood gezien en de letter 'o' vaak erg donker of kleurloos. Hetzelfde als wat met letters gebeurt, kan ook voorkomen bij getallen en andere soorten symbolen.
Geluid-kleur synesthesie
Bij deze soort synesthesie ervaart men kleuren, vormen en patronen bij het horen van muziek. Voor sommige mensen betekent dit dat ze alleen bij bepaalde geluiden beelden hebben, bijvoorbeeld geluiden uit de muziek. Anderen zien alle soorten geluiden, zoals vogels en auto's, om hen heen. Ook zijn er mensen die de verschillende toonhoogtes ervaren als verschillende kleuren. Zij hebben dan ook vaak een absoluut gehoor, wat betekent dat je van een enkele toon kan bepalen welke het is, zonder vergelijkingsmateriaal.
Nummer-vorm synesthesie
Bij nummer-vorm synesthesie, denken mensen bij getallen aan een ruimtelijke vorm, die ze voor zich of om hen heen zien of ervaren. Hierbij hebben alle nummers een plaats op een kaart die ze als het ware voor zich projecteren. Men denkt bij een nummer dus aan een bepaalde plaats in de ruimte, ten opzichte van de andere nummers.
Tijd-ruimte synesthesie
Synestheten die dit ervaren, 'zien' tijd. Ze zien de weekdagen of maanden en jaartallen in bepaalde vormen rondom, of voor zich. En vaak is het zo dat de persoon zich bevindt in de vorm, op de plaats in de tijd waar hij zich op dat moment bevindt. Deze synesthesie gaat vaak samen met synesthesie met kleuren, aangezien de dagen, maanden of jaren vaak ook verschillende kleuren hebben, die in de ruimte voor ordening zorgen.
Personificatie synesthesie
Dit houdt in dat aan bepaalde symbolen, persoonlijkheden of menselijke eigenschappen, gekoppeld worden. Het cijfer 2 kan bijvoorbeeld vrolijk zijn, terwijl 8 juist erg chagrijnig is. Dit kan gelden voor getallen, letters, maar ook namen van maanden of dagen. Er worden bij deze vorm van synesthesie dus niet zozeer verschillende zintuigen door elkaar gehaald, maar wel worden de waarnemingen van een zintuig gekoppeld aan informatie, die er eigenlijk niet bij hoort.
Woord-smaak synesthesie
Dit is een zeldzamere vorm van synesthesie. Bepaalde woorden, klanken of namen roepen smaken op. Dit gebeurt vooral wanneer de synestheet deze woorden hoort. Opvallend is dat hij alleen maar smaken kan ervaren die hij eerder geproefd heeft. Er is simpelweg geen informatie over het ervaren van onbekende smaken in het brein aanwezig, dus deze kan ook niet aan geluiden of woorden gekoppeld worden.
