Wat is atherosclerose?

Wat is atherosclerose? Het proces van atherosclerose wordt vaak beschreven als aderverkalking, deze beschrijving impliceert echter een onjuist ziekteproces. Atherosclerose is een welvaartsaandoening die ten grondslag ligt aan vele ziektes waarbij zuurstofgebrek een rol speelt, zoals een hersen- of hartinfarct. Het is een sluipend proces waarbij er ophoping van vetstoffen ontstaat in de binnenwand van het zuurstofrijke vaatstelsel. Complicaties bestaan uit vaatvernauwing (occlusie) en het ontstaan van een embolie (stolsel). Belangrijke risicofactoren die het proces beïnvloeden zijn een verhoogd cholesterol, een verhoogde bloeddruk, suikerziekte en roken. De preventie en juiste behandeling resulteren in een significante verlaging op het ontstaan van atherosclerose en haar complicaties.

Inhoudsopgave


Waar komt de naam atherosclerose vandaan?

De door medici gebruikte term voor aderverkalking is atherosclerose. Deze term bestaat uit twee Griekse woorden, namelijk ‘athere’ (tarwebrij of pap) en ‘sclerose’ (hard worden). Deze beschrijving is op basis van de in de vaatwand aanwezige plaque. Tevens worden vaten die door atherosclerose zijn aangedaan minder elastisch.

Waarom is aderverkalking een onjuiste term?

Ten eerste zijn er geen aders maar slagaders betrokken bij atherosclerose. Een afgesloten ader heeft over het algemeen beperkte gevolgen (zoals bijvoorbeeld een spatader), een afgesloten slagader kan zeer ernstige gevolgen hebben (denk bijvoorbeeld aan een afgesloten kransslagader die een hartinfarct veroorzaakt).

Ten tweede speelt kalkafzetting een minimale en relatief late rol in het proces van atherosclerose. Het grootste gevaar bestaat uit het ontstaan van de vetachtige plaque. Hierin bevindt zich met name LDL cholesterol en restanten van macrofagen (opruimcellen).

Bron: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Bron: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Hoe ontstaat atherosclerose?

Het hele proces vindt plaats aan de binnenzijde van het zuurstofrijke vaatstelsel (de arteriën). Aldaar kunnen zogenaamde vetstrepen (‘fatty streaks’) ontstaan. Deze vormen zich door het neerslaan van vetdeeltjes (met name LDL cholesterol) in de binnenzijde van de vaatwand. De exacte reden waarom deze vetstrepen ontstaan op bepaalde plekken is nog niet bekend. Waarschijnlijk speelt deels de turbulentie in het bloedvat een rol.

De volgende stap is het vormen van een plaque. Een vetstreep vormt een goed punt voor nog meer LDL cholesterol om zich te hechten. Hierdoor kan een wit-gelige, vette substantie vormen aan de binnenzijde van het bloedvat. De aanwezige vetdeeltjes trekken macrofagen aan, die de intentie hebben deze op te ruimen. De balans tussen het aantal arriverende en vertrekkende opruimcellen bepaalt of de vetstreep zich tot plaque ontwikkelt. Op het moment dat er meer en meer macrofagen blijven en zich tot schuimcellen ontwikkelen ontwikkelt zich de plaque.

Wat is het gevaar van een plaque?

De gevolgen van een plaque uiten zich op twee verschillende wijzen. Ten eerste kan door geleidelijke groei in de arteriële vaatwand de bloeddoorstroom worden belemmerd. Een afsluiting van zeventig procent van de totale diameter kan bij de zuurstofvoorziening van het hart resulteren in inspanningsafhankelijke thoracale pijn. Negentig procent resulteert vaak in pijn in rust. Het is belangrijk te realiseren dat men dus pas in een zeer laat stadium van het proces last krijgt van klachten.

Het ontstaan van een embolie vormt de tweede complicatie van een plaque. Hierbij scheurt de binnenwand open en komt er een stolsel vrij. Dit stolsel raakt verderop in het bloedvat vast en zorgt vaak voor een stenose (volledige afsluiting). Op deze wijze kan bijvoorbeeld een acuut hartinfarct ontstaan.

Ontstaan hartinfarct door een embolie ten gevolgen van atherosclerose / Bron: Blausen Medical Communications, Inc., Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Ontstaan hartinfarct door een embolie ten gevolgen van atherosclerose / Bron: Blausen Medical Communications, Inc., Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Welke aandoeningen ontstaan door atherosclerose?

  • Een vernauwing van de kransslagaders (coronairarteria) leidt tot een hartinfarct
  • Een vernauwing van de cerebrale arteriën leidt tot een herseninfarct of een TIA (‘transient ischemic attack’)
  • Geleidelijke vernauwing van het arteriële vaatsysteem van de benen leidt tot claudicatio intermittens (‘etalagebenen’)
  • Afsluiting van de bloedvoorziening richting de darmen leidt tot mesenterische ischemie
Elk orgaan kan op deze wijze zijn aangedaan.

Wat zijn risicofactoren voor atherosclerose?

  • Verhoogde bloeddruk
  • Suikerziekte
  • Hypercholesterolaemie
  • Roken
  • Inactiviteit
  • Obesitas
  • Ongezond eetpatroon
  • Hyperhomocysteïnaemie
  • Hoog gehalte C-reactief proteïne
  • Mannenlijk geslacht

Ernstige vernauwingen van de kransslagaders kunnen een indicatie voor een bypass operatie zijn / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Ernstige vernauwingen van de kransslagaders kunnen een indicatie voor een bypass operatie zijn / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Wat kan de dokter tegen atherosclerose doen?

De goede behandeling van de risicofactoren en de preventie van het ontstaan hiervan zijn van evident belang. Elke aandoening heeft zijn eigen behandeling. Bij suikerziekte is het van belang het glucosegehalte binnen de juiste parameters te houden, bij een verhoogd cholesterol idem betreffende het cholesterolgehalte. Een verhoogde bloeddruk verdient frequente controle en voldoende behandeling.

Wanneer de atherosclerose eenmaal in significante mate aanwezig is zijn er grofweg twee behandelopties. De eerste betreft een dotterprocedure, waarbij men middels een katheter ballondilatatie uitvoert met als doel de diameter van het lumen te normaliseren. Een twee optie is het aanleggen van een bypass van de slagader, zoals bijvoorbeeld tijdens een bypassoperatie van het hart gebeurd.
© 2015 - 2021 Grimfandango, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Aderverkalking of arteriosclerose voorkomenAderverkalking of arteriosclerose voorkomenAderverkalking (arteriosclerose) is een proces waarbij de slagaders in verval raken. De benaming is niet helemaal juist…
Hersen- en hartinfarct is te voorkomen met ArteriographHersen- en hartinfarct is te voorkomen met ArteriographControleer in een vroeg stadium de vitaliteit van uw hart- en bloedvaten, want voorkomen is beter dan genezen. De Arteri…
Atherosclerose: hoe ontstaat aderverkalking?Atherosclerose: hoe ontstaat aderverkalking?Leeft u ongezond, dan heeft u verhoogde kans om een hart- en vaatziekte op te lopen. Aderverkalking zorgt ervoor dat blo…
Buikslagaderaneurysma: Gescheurd aneurysma met pijn in buikBuikslagaderaneurysma: Gescheurd aneurysma met pijn in buikBij een buikslagaderaneurysma ontstaat een grotere ballonachtige uitstulping (verwijding) in het onderste deel van de ao…

Kenmerken en oorzaken van de bierscheetDe bierscheet is een alom bekend fenomeen bij de liefhebbers van het gerstenbrouwsel bier. Echter zijn deze liefhebbers…
Venapunctie, aanprikken van een aderVenapunctie, aanprikken van een aderVenapunctie, soms ook wel venapunctie genoemd, is het aanprikken van een ader. Dit wordt gedaan bij bloeddonatie, het af…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: BruceBlaus, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • http://www.hartwijzer.nl/Slagaderziekte.php
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Atheromatose
  • Atherosclerose plaatje: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/Blausen_0257_CoronaryArtery_Plaque.png
  • http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Blausen_0463_HeartAttack.png
  • http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6d/Blausen_0259_CoronaryArteryDisease_02.png
  • http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/05/Coronary_artery_bypass_surgery_Image_657B-PH.jpg
  • Afbeelding bron 1: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Blausen Medical Communications, Inc., Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
Grimfandango (52 artikelen)
Gepubliceerd: 16-02-2015
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.