Misofonie: geluidsvoorbeelden, symptomen & behandeling

Misofonie: geluidsvoorbeelden, symptomen & behandeling Smakken bij het eten, snurken bij het slapen: het zijn vervelende geluiden die makkelijk tot ergernis kunnen leiden als je het ongewild moet aanhoren. Het kan zelfs leiden tot boosheid, afkeer en woede als je dergelijke geluiden niet kan verdragen. Bij mensen met misofonie of geluidsintolerantie wordt deze ergernis dermate storend dat ze lichamelijke en psychologische symptomen gaan ontwikkelen. Ze gaan bepaalde situaties die irritante geluiden kunnen voortbrengen vermijden, of ze gaan zich sociaal isoleren. Een voorlopige behandeling van deze overgevoeligheid bestaat uit het dragen van oordopjes om irritante geluidshinder af te schermen. Voor een uitgebreide medische behandeling van misofonie biedt het AMC in Amsterdam een therapie aan. Welke storende geluiden kunnen mensen met misofonie zoal irriteren en enerveren?

Wat is misofonie?

Syndroom

De term misofonie is afkomstig van het Griekse "misos" (afkeer, haat) en "fonos" (geluid) en is de aanduiding van een nog niet zo lang ontdekte aandoening. Misofonie, ook wel Selective Sound Sensitivity Syndrome of SSSS genoemd, is een syndroom dat in de psychologie nog vrij nieuw is en waarover nog maar weinig wetenschappelijke literatuur verschenen is. Het gaat om een neurologische aandoening waarbij je last hebt van een overgevoeligheid voor bepaalde geluiden.

Geluidsintolerantie

Bij misofonie gaan bepaalde geluiden je zodanig fel irriteren dat je lichaam bepaalde symptomen ontwikkelt die als erg hinderlijk ervaren worden. Men spreekt daarom ook wel van geluidsintolerantie. Mensen met misofonie zijn extreem gefocust op deze geluiden of triggers, waardoor ze last kunnen hebben van lichamelijke en psychologische symptomen. Hierbij valt het op dat de persoon in kwestie makkelijk zijn zelfcontrole of zelfbeheersing verliest.

Misofonie symptomen

Lichamelijk

Symptomen van misofonie situeren zich zowel op fysiek als psychisch vlak. Lichamelijk ga je bij het horen van enerverende geluiden reageren met symptomen als een verhoogde hartslag en het gevoel dat de woede je naar je hoofd stijgt. Je krijgt het warm en je kan gaan zweten, terwijl je zenuwachtiger wordt dan normaal. Soms is er sprake van kippenvel of rillingen die over je rug lopen, deels uit boosheid, deels uit negatieve opwinding. Dit alles kan ook met hoofdpijn gepaard gaan.

Psychologisch

Op psychologisch vlak brengt misofonie gevoelens van afkeer, walging en soms zelfs agressie met zich mee. Eens je je ergert aan bepaalde geluiden bestaat de kans dat je er een soort van anticiperende angst voor gaat ontwikkelen. Meer bepaald is dit een angst dat je er nadelige gevolgen van zal ondervinden wanneer de geluiden opnieuw ontstaan. Het gevolg hiervan is dan weer dat je situaties gaat mijden die irritant zouden kunnen zijn, bijvoorbeeld etentjes. Door dit vermijdingsgedrag kan je je sociaal gaan isoleren, waardoor je mogelijk niet meer honderd procent normaal kan functioneren op sociaal en/of professioneel vlak.

Het geluid van chips etende mensen kan leiden tot irritatie. / Bron: Counselling, PixabayHet geluid van chips etende mensen kan leiden tot irritatie. / Bron: Counselling, Pixabay

Irritante geluiden: eten

Smakken

Bij misofonie ben je vooral geïrriteerd door geluiden die gemaakt worden door je medemens. Het meest voor de hand liggende voorbeeld dat als vervelend wordt ervaren is het geluid van etende mensen. Het geluid van iemands kaak bij het kauwen, het geluid dat iemand maakt bij het smakken: het kan mensen met misofonie erg gaan enerveren. Sommige mensen willen bijvoorbeeld altijd muziek op de achtergrond hebben bij een maaltijd omdat ze anders het geluid van etende mensen ondraaglijk vinden. Het toppunt hiervan is wanneer mensen erg luid praten bij het eten; het kan haast niet anders of dat veroorzaakt irritante smakgeluiden. Als je aan misofonie lijdt kan je hierdoor zo erg geïrriteerd geraken dat je honger en je eetlust plots helemaal weg zijn. Sommige mensen met misofonie kunnen boos of zelfs woedend worden op hun partner die veel geluiden produceert bij het eten. In ernstige gevallen kan dit ertoe leiden dat partners apart gaan eten of dat er spanningen ontstaan in een relatie.

Voorbeelden voeding

  • appel
  • chips (erg lawaaierig knapperig geluid)
  • popcorn (vooral in de filmzaal)
  • ijs: likken en slurpen aan een ijshoorntje
  • gevogelte: het afknagen van kippenboutjes zorgt voor een smakkend geluid
  • soepen en noedels: slurpend eten
  • sterk gekruid eten (door de prikkeling op de tong en in de mond maakt de eter vaak een "zuigend" geluid)
  • het geluid van een lepel die tegen de tanden tikt bij het eten van bv. soep, yoghurt, enz...

Irritante geluiden: drinken

Drinken is ook een van die eetactiviteiten waarbij de trigger voor ergernis erg makkelijk kan worden overgehaald. Je tafelgenoot die bijvoorbeeld erg luidruchtig van zijn soep of koffie slurpt omdat deze dampend heet is, zorgt vaak voor misofonische ergernis. Er kan dan makkelijk een "self fulfilling prophecy" optreden: als je tafelgenoot al maar naar zijn kopje koffie grijpt, ga je al geïrriteerd geraken omdat je weet dat ie ongetwijfeld opnieuw zal slurpen. In dezelfde richting ontlokt iemand die met erg veel geluid een cocktail of drankje drinkt met een rietje een ware kwelling zijn voor de toehoorder die last heeft van misofonie. Ook het geluid van het doorslikken van de drank kan al ergernis opwekken.

Geluidsvoorbeelden: slapen

Slapen is een handeling waarbij we ons lichaam niet meer echt onder controle hebben. We zijn er ons dan ook niet van bewust welke geluiden we allemaal tijdens onze slaap produceren en in welke mate dat hinderlijk kan zijn voor onze slaappartner. Typische voorbeelden van irritante slaapgeluiden zijn snurken en ademhalen. Sommige slapers ademen zwaar, terwijl anderen dan weer erg scherpe neusgeluiden voortbrengen. Voor mensen met misofonie kan het geluid van hun slapende partners aanleiding tot erg veel irritatie, in die mate dat ze zelfs apart gaan slapen. In extreme gevallen kan een relatie er schade van ondervinden of zelfs op de klippen lopen.

Andere voorbeelden van geluiden

  • verkouden mensen: kuchen, hoesten, niezen, snotteren, neus ophalen
  • nagelknipper
  • blaffende honden
  • huilende baby's
  • kabaal makende spelende kinderen
  • krakende en piepende geluiden
  • boormachines bij wegenwerken
  • tikkende vingers op een toetsenbord
  • toetsen op een smartphone ("klikgeluid" van camera, "druppelgeluiden" bij aanraken van het scherm, enz...)
  • ringtones van telefoonoproepen en (tril)geluiden van sms'jes
  • mensen die "sloffen" over de grond, waarbij de zolen van schoenen of slippers een slepend, schurend geluid maken

Behandeling misofonie

Behandelingstherapie Amsterdam (AMC)

Het Academisch Medisch Centrum (AMC) van de Universiteit van Amsterdam doet onderzoek naar misofonie in het kader van angststoornissen. Ook werd een behandelingstherapie ontwikkeld voor patiënten met misofonie. Het gaat om mensen die in het dagelijks leven extreem veel last ondervinden van hun overgevoeligheid voor bepaalde geluiden. De behandeling van misofonie bestaat uit cognitieve gedragstherapie maar ook uit psychomotorische therapie. Opvallend is dat het AMC de behandeling organiseert in groepen: er wordt gewerkt met acht patiënten die deelnemen aan acht sessies van een halve dag, en dit verspreid over een drietal maanden. In de eerste plaats worden de patiënten aangeleerd om nieuwe verbanden (associaties) te leggen met de storende geluiden, en vervolgens wordt er aan aandachts- en ontspanningstraining gedaan.

Hypnose

In sommige gevallen kan ook hypnose een nuttige rol spelen bij de behandeling van misofonie. Bij mensen met misofonie is de respons op een trigger overdreven sterk, wat kan leiden tot irritatie of woede. Door middel van hypnose kan aangeleerd worden om die hevige respons af te zwakken, waardoor er geruststellende gedachten mogelijk zijn. Hierdoor kan de aandoening misofonie mogelijk als minder belastend ervaren worden.

Misofonie en misokinesie

Een interessant fenomeen dat vaak samengaat met misofonie is misokinesie. Misokinesie staat voor de afkeer of haat voor bewegingen, met name tics of handelingen die steeds herhaald worden. Wanneer mensen in je omgeving bijvoorbeeld voortdurend heen en weer wiebelen met hun voeten, aan hun haar frunniken, of nagelbijten, dan kunnen er symptomen optreden die vergelijkbaar zijn met die van misofonie. In sommige gevallen zijn de triggers zowel visueel (misokinesie) als auditief (misofonie), en treden de twee fenomenen dus samen op. Een voorbeeld daarvan is nagelknippen, waarbij je je ergert aan een herhaalde beweging én een irritant geluid. Anno 2018 wordt misokinesie echter nog niet als een aparte aandoening beschouwd, en dit in tegenstelling tot misofonie. Het waren de onderzoekers Schröder, Vulink en Denys van het AMC die de term voor het eerst bedachten in hun werk over misofonie ("Misophonia: Diagnostic Criteria for a New Psychiatric Disorder", 2013).

Geluidsafkeer: mogelijke oorzaken

Toegenomen technologisering

De geluiden die afkeer, woede en boosheid ontketenen bij de patiënt lijken op het eerste zicht geen bijzondere geluiden. Voor wie geen last heeft van misofonie is het irritatieloos waarnemen van die geluiden heel normaal. Daarom spreekt men vaak van "op het eerste zicht onschuldige" geluiden die afkeer opwekken. Een van de mogelijke oorzaken kan gezocht worden in de alsmaar groter wordende stroom van geluiden waaraan de moderne mens wordt blootgesteld. De toegenomen automatisering en technologisering van het dagelijks leven en de maatschappij maakt dat er altijd wel achtergrondgeluiden hoorbaar zijn (bv. druk telefonerende mensen, luidruchtige muziek op openbare plaatsen, ratelende en zoemende machines, druk verkeer, enz...).
Hierdoor worden we alsmaar gevoeliger wat onze hoorwaarneming betreft en wordt ons zenuwstelsel meer op de proef gesteld. Mogelijk is het mede hierdoor dat we een soort van hypergevoeligheid ontwikkelen voor geluiden, zeker wanneer deze optreden in onze privéwereld, de omgeving bij uitstek waar we eindelijk eens wat stilte kunnen gebruiken om tot rust te komen.

Angst, controle en trauma

In het AMC wordt misofonie behandeld als een angststoornis. Angst die op de een of andere manier een uitweg wil kan een rol spelen bij het ontstaan van misofonie. Op psychologisch vlak kan dit een teken zijn van de angst om de controle te verliezen (bv. Smakken bij het eten hoort niet, het is immers onbeleefd, maar je kan er niets aan doen. Je moet het dus aanvaarden maar daar ligt net het probleem). Voorts kan misofonie te maken hebben met een in de jeugd opgelopen trauma (bv. een patiënt wordt telkens hij iemand hoort smakken herinnerd aan een persoon die hem in zijn jeugd een trauma heeft bezorgd.

Misofonie test

De bovenstaande geluidsvoorbeelden kunnen voor tal van mensen vrij bekend voorkomen: iedereen stoort zich wel eens aan het geluid van een ander. Om te weten of de mate waarin je je daaraan stoort bovenmatig is kan je een misofonietest doen. Aan de hand van je antwoorden kom je tot een puntenaantal dat zal aangeven of je mogelijk te maken hebt met misofonie. Let wel: deze test is een loutere indicatie en het resultaat ervan kan niet beschouwd worden als een diagnose. De werkelijke diagnose van misofonie kan enkel door een arts worden vastgesteld. Deze misofonietest wordt gebruikt door de psychologen van het AMC in Amsterdam en werd daar ook ontwikkeld.

Tips tegen misofonie

Oordopjes

Afgezien van de behandeling die bestaat uit cognitieve gedragstherapie en psychomotorische therapie, is het niet zo eenvoudig om een oplossing te vinden voor misofonie. De aandoening is bovendien nog niet zo lang erkend als ziekte en om die reden zijn er niet zoveel mogelijkheden om de aandoening te bestrijden. Een vanzelfsprekende tip om de gevolgen van misofonie af te remmen is om bijvoorbeeld oordopjes te dragen in "risicovolle" situaties. Op die manier worden vervelende geluiden op zijn minst getemperd.

Hoofdtelefoon

Als je een lange treinreis wilt maken en je weet al op voorhand dat je je gaat storen aan de geluiden van je medereizigers, neem dan alvast oordopjes mee. Ook het dragen van een koptelefoon waarin je muziek beluistert kan een optie zijn. De vraag is dan wel of die afscherming geen tegenovergesteld effect kan hebben op de lange termijn. Het kan immers zijn dat je drempel om geïrriteerd te raken op die manier zal verlagen.
© 2015 - 2021 Verdanov, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Misofonie, als geluiden je leven beheersenMisofonie, als geluiden je leven beheersenMisofonie is niet echt bekend, maar als je er last van hebt, kan het je leven aardig verstoren. Voor de meeste mensen kl…
Misofonie, een bijzondere aandoeningMisofonie, een bijzondere aandoeningMisofonie is een psychologische overgevoeligheid voor specifieke geluiden. Door de psychische component is de gevoelighe…
Verschil tussen misofonie, tinnitus en fonofobieVerschil tussen misofonie, tinnitus en fonofobieVeel mensen hebben op een of andere manier last van geluiden. Niet alleen doordat buren luidruchtig zijn in huizen met t…
Misofonie: agressief worden van geluiden (zoals smakken)Misofonie: agressief worden van geluiden (zoals smakken)Bijna niemand vindt het fijn als er gesmakt wordt tijdens het eten of luid getikt wordt op een toetsenbord, maar wat als…

Hartritmestoornissen  tachycardie (snelle hartslag)Hartritmestoornissen tachycardie (snelle hartslag)Er zijn nogal wat hartritmestoornissen die gepaard gaan met een tachycardie, ofwel een snelle hartslag. In veel gevallen…
Perubalsem, jeukstillend en allergischPerubalsem, jeukstillend en allergischVroeger werd perubalsem veelvuldig gebruikt in zalven, cosmetica en voeding. Tegenwoordig mag het alleen in gezuiverde v…
Bronnen en referenties
  • http://www.amcpsychiatrie-angst.nl/behandeling_angststoornissen_misofonie.html
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Misofonie
  • http://www.psychischegezondheid.nl
  • http://minerva-counseling.blogspot.com/2013/08/misofonie-overgevoelig-voor-geluid.html
  • https://www.gezondnu.nl/dossiers/dwang/gek-van-het-geluid-van-anderen
  • http://www.rtl.nl/components/actueel/editienl/nieuws/2013/w08/nieuwe-ziekte-ontdekt-misofonie.xml
  • http://www.evmi.nl/pittig-pikant/eetgeluiden-roepen-woede-op/
  • http://misofonie.blogspot.com/
  • http://verenigingmisofonie.nl/misofonietest/
  • http://misofonie.jouwweb.nl/over-mij
  • http://www.psychologiemagazine.nl/web/Artikelpagina/Omgaan-met-geluid.htm
  • http://www.ouders.nl/forum/gezondheid/misofonie
  • http://www.nrc.nl/carriere/2014/09/12/is-je-etende-collega-een-grote-kantoorergernis-pas-op-voor-misofonie/
  • http://www.girlscene.nl/p/10082/overgevoelig_voor_geluid_misofonie
  • http://forum.nvvs.nl/forum/tinnitus/viewtopic.php?t=6294&sid=65c7bfacb0e3c0ff8d525bba7db97d9e (bronnen geraadpleegd op 04/03/2016).
  • https://hypnoseinstituutnederland.nl/hypnotherapie-tegen-misofonie/
  • https://www.hypnosepraktijknederland.nl/hypnose-hypnotherapie/misofonie (geraadpleegd op 20/01/2018).
  • Afbeelding bron 1: Counselling, Pixabay
Reacties

T. Visser, 24-01-2016
Ik heb er ook veel last van de smakgeluiden en het slurpen van de soep vreselijk. En als ze een gebakje eten met slagroom dan likken ze hun vingers heel uitgebreid uit dan wekt mijn frustratie nog meer op en inderdaad de verkoude mensen die zo nodig moeten snuiten vind ik tot daar aan toe maar als ze het niet doen dan gaan ze wekenlang door lopen te sniffen, zelfs als ik in de trein zit. Heel erg vooral als ze een ijsje willen opslurpen. Vreselijk vind ik dat ook sloffende mensen die hun voeten niet op willen tillen. Dat dit een naam heeft misofonie helpt voor mij heel wat dan kan ik er hopelijk iets aan doen? Want als ik deze pagina zo leest zijn er veel dingen die voor mij herkenbaar is. En vind het ook fijn dat ik niet de enige ben met deze fobie. Want het beheerst je leven wel. Reactie infoteur, 25-01-2016
Beste,

Bedankt voor uw reactie in verband met misofonie. Misofonie is inderdaad een aandoening waarvoor nog maar vrij recent een benaming bestaat. Voorheen hadden ook al mensen last van overgevoeligheid voor geluiden zonder echt te weten dat het om een soort van fobie ging. Blijkbaar zijn er meer mensen die de symptomen en ook de voorbeeldsituaties van storende geluiden herkennen en stijgt ook het aantal mensen met dezelfde klachten. Allicht heeft dit ook te maken met het feit dat het moderne leven veel lawaaihinder met zich mee brengt, wat erg belastend is voor het gehoor. Maar gelukkig zijn er ook behandelingen tegen misofonie die mensen verder kunnen helpen (bv. in het AMC Amsterdam, zoals in het artikel vermeld staat).

Vriendelijke groet,
Verdanov

E. Timmerman, 28-07-2015
Ik las het bovenstaand artikel en herken me in een aantal gevoeligheden, daarbij kan ik niet tegen geluid van de wind in en om onze flat. Ik word er al jaren panisch van. Weet u hoe ik me zou kunnen laten behandelen? Hartelijke groet Reactie infoteur, 28-07-2015
Beste,

Weersomstandigheden zoals felle wind kunnen inderdaad ook een overgevoeligheid voor geluid uitlokken en onderdeel uitmaken van het ziektebeeld van misofonie. Misofonie kan ook terug te leiden zijn naar een trauma of een bepaalde vorm van angst, waardoor je panisch wordt. Het kan misschien nuttig zijn om contact op te nemen met het AMC in Amsterdam, waar specifieke gevallen van misofonie onderzocht en behandeld worden.
Eventueel kan je het voorlopig proberen op te lossen met oordopjes. Ook kan je de ramen en deuren zo goed mogelijk isoleren zodat geluidsoverlast beperkt wordt. Fel geluid van wind ontstaat soms doordat er kieren en spleten zijn aan ramen waar de wind vrij spel heeft. Een betere isolatie van het huis kan mogelijk al vooruitgang brengen.

Vriendelijke groet,
Verdanov

Verdanov (329 artikelen)
Laatste update: 24-07-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 18
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!