InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Temperatuurregulatie in het lichaam

Temperatuurregulatie in het lichaam

Temperatuurregulatie in het lichaam De mens behoort net zoals vele andere diersoorten tot de homeotherme organismen. Dit houdt in dat de lichaamstemperatuur van een mens onder allerlei verschillende omstandigheden, toch altijd ongeveer gelijk zal zijn, namelijk 37,1 graden Celsius. Hier is natuurlijk wel een regelmechanisme voor nodig en dit thermoregulatiecentrum bevindt zich in de hypothalamus. Maar hoe werkt dit nou precies? Welke hulpmiddelen heeft het lichaam om de temperatuur constant te houden en hoe worden deze ingezet?

De hypothalamus

We beginnen bij de hypothalamus. Zoals gezegd bevindt zich hier het thermoregulatiecentrum. Hier komen alle temperatuurgerelateerde signalen binnen, die vanuit de rest van het lichaam verzonden worden. In de huid en in de hypothalamus zelf bevinden zich namelijk allerlei warmte- en koudereceptoren. In de hypothalamus bevinden zich in verhouding meer warmte- en in de huid meer koudereceptoren. Deze 'meten' de temperatuur en zenden de informatie vervolgens door naar het thermoregulatiecentrum in de hypothalamus. Daar wordt de gevonden temperatuur vergeleken met de zogenaamde 'norm'. Oftewel de normale temperatuur waarop de hypothalamus is ingesteld, normaal gesproken 37,1 graden Celsius. Deze 'norm' wordt meestal het set-point genoemd. Wanneer de ingezonden temperatuur dus hoger blijkt te zijn dan het set-point worden er allerlei mechanismes actief, die ervoor zorgen dat het lichaam weer af gaat koelen. Andersom is het natuurlijk zo dat wanneer de temperatuur te laag blijkt te zijn, het lichaam zichzelf dan gaat opwarmen. Zo wordt er continu informatie uitgewisseld tussen de receptoren, de hypothalamus en de rest van het lichaam.

In de hypothalamus onderscheiden we het voorste en het achterste deel. Het voorste deel is vooral verantwoordelijk voor het verwerken van de inkomende signalen en het afvoeren van warmte, terwijl het achterste gedeelte zich bezighoudt met het conserveren en produceren van warmte. Wanneer er dus bijvoorbeeld sprake is van een te lage lichaamstemperatuur, wordt het achterste deel van de hypothalamus aan het werk gezet.

Lage lichaamstemperatuur

Wanneer de lichaamstemperatuur te laag is, wil het lichaam dit natuurlijk zo snel mogelijk weer omhoog brengen tot het normale niveau. Hiervoor heeft het verschillende hulpmiddelen.
  • Om te beginnen treed er vasoconstrictie, vaatvernauwing, op. Hoe wijder de vaten namelijk zijn, hoe makkelijker ze warmte kunnen afstaan aan de omgeving, doordat er over een groter oppervlak warmte kan worden afgestaan. Door de vaatvernauwing wordt dit dus zo veel mogelijk ingeperkt en tracht het lichaam de warmte zo veel mogelijk binnen te houden.
  • Verder zal het lichaam gaan rillen. Dit gebeurt door het snel en kort samentrekken van verschillende spieren. Door deze beweging wordt er warmte geproduceerd en zal de lichaamstemperatuur weer enigszins omhoog gaan.
  • Ook wordt de warmteproductie in het lichaam omhoog gebracht. Dit gebeurt door allerlei chemische processen in het lichaam. Zo kan er bijvoorbeeld meer adrenaline en noradrelanine aangemaakt worden, die op hun beurt weer een proces in gang zetten waardoor uiteindelijk oxidatie van overmatige voedingsmiddelen mogelijk is, waarbij weer warmte vrijkomt. Zo heeft het lichaam allerlei chemische processen die kunnen helpen de temperatuur te verhogen. Wel is het zo dat bij mensen deze processen relatief onder ontwikkeld zijn, doordat we ze eigenlijk nauwelijks nodig hebben. Wanneer je echter bij dieren gaat kijken, zie je deze warmteprocessen veel beter terugkomen.
  • Hetzelfde geldt voor het volgende hulpmiddel, namelijk pilo-erectie, ofwel het omhoog gaan staan van de haren, ofwel kippenvel. Ook dit heeft bij dieren veel meer zin, die hun hele vacht omhoog kunnen zetten en zo een dikke isolatielaag kunnen vormen. Wij hebben ondertussen echter zo weinig haar, dat het wat minder functioneel is. Maar toch helpt het een klein beetje bij het vasthouden van de lichaamswarmte.
  • Het laatste maar zeker niet onbelangrijkste hulpmiddel is onze eigen reactie. Vaak wordt onderschat hoeveel wij zelf eigenlijk bewust doen bij het in stand houden van onze lichaamstemperatuur. Zodra we het koud hebben, trekken we een extra trui aan, gaan we naar binnen of drinken we een warme kop thee. Op deze manier is onze eigen reactie een van de belangrijkste schakels in het temperatuurregulatie proces.

Hoge lichaamstemperatuur

Uiteraard kan het lichaam ook ingrijpen wanneer de lichaamstemperatuur te hoog wordt. Hier zijn dan ook weer meerdere mechanismes voor.
  • In het geval van een te hoge temperatuur treed er vasodilatatie, vaatverwijding, op. Zoals aangegeven kan de warmte op deze manier dus beter en makkelijker afgestaan worden aan de omgeving, waardoor het lichaam kan afkoelen.
  • Ook zal het lichaam beginnen te zweten, ofwel het verliezen van vocht via de zweetklieren in de huid. Dit vocht zal namelijk op de huid blijven liggen en vervolgens verdampen, waardoor de huid wordt afgekoeld. Dit afkoelen via zweten werkt echter niet altijd even goed. Zo zal in een hele vochtige omgeving, het zweet niet snel verdampen, waardoor er ook niet echt afkoeling plaatsvindt. In een droge omgeving zal het zweet juist veel sneller verdampen en kan het lichaam dus ook beter afkoelen.
  • Verder zal het lichaam de warmteproductie omlaag brengen, het zal wat slomer en trager worden en ook de chemische warmteprocessen zullen afgebroken worden.
  • Ten slotte geldt ook nu weer, dat onze eigen reactie een belangrijke rol vervuld. Wanneer we het warm hebben, doen we onze kleren uit, drinken we een koud drankje of gaan we even zwemmen.
© 2010 - 2019 Fleurw, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Temperatuur (verschillende schaalverdelingen)Temperatuur (verschillende schaalverdelingen)Temperatuur wordt veroorzaakt door de beweging van moleculen van een stof. Temperatuur is verdeeld over enkele schalen.…
Vitale functiesVitale functies zijn de functies van je lichaam, die veranderen van uur tot uur. Er zijn 4 fitale functies; ademhaling,…
Waarom vrouwen het kouder hebben dan mannenWaarom vrouwen het kouder hebben dan mannenVrouwen hebben het vaak kouder dan mannen. Daar zijn redenen voor. Hun hormonenhuishouding is daar ondermeer de oorzaak…
Lichaamstemperatuur en koortsLichaamstemperatuur en koortsDe gemiddelde lichaamstemperatuur ligt tussen 35,5°C en 37,8°C en varieert in de loop van de dag. Koorts is eigenlijk ge…
De hitte index: hoe ervaren wij warmte?Hetzelfde aantal graden Celsius kan op de ene dag voor een veel hogere gevoelstemperatuur zorgen dan de andere dag. Dit…

Reageer op het artikel "Temperatuurregulatie in het lichaam"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Walter Mertens, 11-01-2019 09:43 #9
Sinds enige tijd ben ik "ijsbeerzwemmer". De lichamelijke reacties die u beschrijft komen in min of meerdere mate voor tot het water een temperatuur heeft van 9 à 10 °C. Onder die 9 °C is de pijnimpuls de eerste halve minuut nog intenser, maar dan begint een onderhuidse bloedcirculatie die het lichaam rood kleurt, maar elk pijngevoel wegneemt. Ik kan alzo een half uur blijven zwemmen, maar vlieg dan van de redder van dienst uit het water, want hij maakte reeds mee dat ijsbeerzwemmers het bewustzijn verliezen. Op het internet vind ik daar niets over terug. Weet u daar meer over?

Walter Mertens, 10-01-2019 15:30 #8
Sinds enige tijd ben ik "ijsbeerzwemmer". De lichamelijke reacties die u beschrijft komen in min of meerdere mate voor tot het water een teperatuur heeft van 9 à 10 °C. Onder die 9 °C is de pijnimpuls de eerste halve minuut nog intenser, maar dan begint een onderhuidse bloedcirculatie die het lichaam rood kleurt, maar elk pijngevoel wegneemt. Ik kan alzo een half uur blijven zwemmen, maar vlieg dan van de redder van dienst uit het water, want hij maakte reeds mee dat ijsbeerzwemmers het bewustzijn verliezen. Op het internet vind ik daar niets over terug. Weet u daar meer over?

Venez, 17-01-2017 22:24 #7
Hallo,
Mijn dochter van 9 heeft het altijd warm. Ook altijd al gehad. Het is nu winter en ze loopt het liefst in haar gympak buiten om af te koelen. Ze slaapt in een koude kamer met ventilator in haar ondergoed en is drijfnat van het zweet. Ook overdag klaagt ze over hoofdpijn van de warmte. Terwijl haar huid niet warm aanvoelt. Het is constant en dus geen koortsstuipen. Het wordt wel steeds erger de laatste tijd. En ik begin me echt zorgen te maken. In huis is het nu gemiddeld 17 graden voor haar. De rest van het gezin heeft het koud. Zij heeft het echt heet. Bloedonderzoek wijst niks uit. Op internet kan ik niks vinden, maar ik weet dan ook niet waar ik naar moet zoeken. Heeft iemand enig idee?

Wim, 26-07-2016 18:04 #6
Op veel bouwplaatsen wordt een bouwhelm tegenwoordig verplicht gesteld. Zelf ben ik werkzaam in de wegenbouw. Het materiaal waar we mee werken (asfalt) heeft een temperatuur van ca 150 graden Celsius. Na een dag te hebben gewerkt voel ik me vaak moe, iets wat eerder veel minder vaak het geval was. Kan het met de helm te maken hebben? Ik heb nl ook vaak het gevoel dat ik m'n warmte niet kwijt kan. Ben erg benieuwd naar jullie reactie.

Patty Weber, 28-01-2015 17:37 #5
Als ik te warm gekleed ben of te lang onder dekbed lig, heet strand, warme auto, sauna, te warme kamer etc krijg ik last van syncope. hoe komt dat?

Rianne Zwemer, 28-11-2014 21:40 #4
Ons dochtertje van net 1 met groeiproblemen en neurologische storingen vanuit regulatie in haar hoofdje heeft ook altijd al moeite met zich warm houden. De laatste maanden heeft zij elke dag grote temperatuurschommelingen, van 35,6 tot 37,6 en van de lage temp is ze altijd heel naar, koud zweet, enorm bleek en rillen. Ze heeft ook een Broviac lijn waarmee ze via de bloedbaan wordt gevoed en bij lage temp denken artsen dan al snel aan een infectie bij de lijn maar dat is nooit het geval. Kan het zijn dat de regulatie vanuit de hypothalamus ontregeld is, evenals ze ook een groeihormoon en schildklierhormoon tekort heeft, dit is ook een disfunctie vanuit haar hypofyse. Ben benieuwd of er medisch antwoord is. Rianne, moeder van Romy, 13 maanden.

Laryssa, 29-10-2014 12:46 #3
Dit artikel was heel informatief maar nu heb ik wel een paar vragen. Mijn lichaam is altijd koud en ik word ook nooit warmer zonder warme kleren. Ik heb altijd al last gehad van een lage lichaamstemperatuur en dit is heel erg vervelend. Ook al staat de kachel lekker warm op 22 graden dan nog heb ik het koud. Zeker als ik enkel in een broek, sokken en een shirt loop. Ik moet dus elk dag een arme maillot of legging aan om mijn benen warm te houden en een trui met lange mouwen of een shirt met een dik vest. Als ik dat doe dan heb ik een redelijke temperatuur en heb ik het ook niet koud. Maar mijn handen blijven altijd net ijsklompjes. Ze voelen ongeveer net zo koud aan als een kachel die al een paar uur lang uitstaat. Hoe kouder mijn handen worden des te meer last ik ervan heb, ik heb nu dus sinds kort handschoenen aan omdat ik anders mijn handen gewoon weg niet kan bewegen. Ik heb mijn huisarts wel eens gevraagd wat de oorzaak kon zijn en hij zij dat het stress kon zijn. Nu klopt dat best wel, ik heb best wel veel stress maar ik heb al sinds baby af aan last van dit probleem, dus denk ik zelf dat het geen stress is. Ik wil graag weten of dit normaal is, is het normaal dat je eigen lichaam zichzelf niet warm kan houden?

Want dat is bij mij dus het geval. Als ik enkel een broek en een shirt aan heb dan worden mijn armen en handen ijskoud en de rest van mijn lichaam blijft rond de 34/35 graden hangen.

Wat kan de oorzaak zijn en kan ik hier wat tegen doen, behalve warme kleding aan doen?
Groetjes, Laryssa

Amelia, 19-02-2013 10:36 #2
Hallo,

Misschien kunt u op regelmatige tijden de temperatuur meten en vastleggen. Dit kunt u dan meenemen naar de huisarts en laten zien. Vaste tijden: net voor het opstaan 's ochtends. en om bijvoorbeeld 10 uur, 12 uur 14 uur en 16 uur en bij het naar bed brengen van uw zoon.
Als u de temperatuur ook noteert elke keer dat uw zoon die buikkrampen heeft en hoe u dit heeft kunnen verhelpen, moet de huisarts wel naar u luisteren. Ik hoop dat u hier iets aan heeft.

Sifra Nonkes, 14-01-2013 11:41 #1
Hallo mijn zoon heeft sinds de geboorte constant een ondertemp. Ik heb hem in het begin nachten op mijn borst gehad om hem warm te houden. Nu heeft hij ook vaak buik pijn, kramt echt in elkaar. Dit dus ook sinds de geboorte. Nu viel het ons op dat juist tijdens die krampen die temperatuur zakt. Echt tot 35.8. Geef hem een zetpil en hete kruiken, dan is het zo weer goed. In het ziekenhuis hebben ze wel wat onderzocht maar naar mij luisteren over zijn temperatuur doen ze niet. Ik maak me zorgen. Hij is nu anderhalf en heeft dus vaak pijn. Die aanvallen zijn meestal 's nachts. Hoop dat iemand helpen kan!

Infoteur: Fleurw
Gepubliceerd: 25-09-2010
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Reacties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!