InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Kinderen > Zelfbeschadiging: Snijden om te overleven

Zelfbeschadiging: Snijden om te overleven

Veel ouders weten niet hoe ze moeten omgaan met een zoon of dochter die zichzelf beschadigt. Een natuurlijke reactie is dat ze hun kind willen beschermen. Beschermen tegen pijn en verwonding. Maar is dat wel de juiste handelswijze?

Cijfers

Op automutilatie, oftewel zelfbeschadiging, heerst een enorm taboe. Er wordt niet veel over gesproken en de meeste verwanten weten er geen raad mee. De aandacht voor zelfverwonding neemt echter steeds meer toe. Ongeveer 1 op de 23 pubers tot en met 18 jaar doet aan zelfbeschadiging. Het gaat hierbij voornamelijk om snijden (73%), brandwonden (35%) zichzelf slaan (30%), oude wonden openhalen (22%) haren uitrekken 10% en botten breken (8%).

Puberteit

Zelfbeschadiging begint vaak rond de puberteit, omdat jongeren in deze periode hun eigen identiteit gaan vormen. Pubers gaan nadenken hoe anderen hen zien en hoe ze zichzelf ervaren. Ze hebben vaak een negatief zelfbeeld en moeite met het uiten van hun gevoelens. Door zichzelf te beschadigen, wordt er in het lichaam endorfine aangemaakt. Deze stof zorgt ervoor dat ze alsnog een gelukkig gevoel krijgen. Zoals in het geval van dochter Roos heeft het overlijden van haar vader grotendeels te maken met haar beschadigingen. Andere aanleidingen kunnen mishandeling, seksueel misbruik, scheiding of pesterijen zijn. Vaak gaat deze ingrijpende gebeurtenis gepaard met een persoonlijkheidsstoornis, zoals bijvoorbeeld borderline. Hierop kunnen eetstoornissen als gevolg optreden.

Tienermeisjes

Jongeren die zichzelf verwonden, willen niet opvallen in de menigte. Het is dan ook moeilijk om automutilanten te herkennen. Het gaat vaak om jonge tienermeisjes. Ze dragen kleding met lange mouwen, vanwege hun schaamte voor de verwondingen. Zelfs als het warm weer is. Soms dragen ze polsbandjes om hun wonden te verbergen. Anderen vertonen teruggetrokken gedrag. Hun concentratievermogen in de klas daalt en hun cijfers kelderen. Ook als pubers zichzelf gaan verwaarlozen of sterk vermageren kan er sprake zijn van zelfverwonding.

Onderzoek

Uit een grootschalig onderzoek (CASE) van de Universiteit van Leiden naar zelfbeschadiging blijkt dat jongeren hun problemen vaak voor hun ouders verborgen houden. Ruim 48% van de jongeren heeft eens gepraat met iemand uit zijn omgeving over hun zelfbeschadigend gedrag. Meestal zijn dit hun vrienden (45%), broers en zussen (16%) en moeders (15%). Ouders weten vaak niet dat hun kind zichzelf verwondt

Signalen

Ouders kunnen hun automutilerende kinderen een handje helpen. Jongeren die zichzelf beschadigen zenden een signaal uit. Als ouders dit signaal negeren, is net alsof ze niets hebt ontvangen. Hierdoor zullen pubers bevestigd worden in hun negatieve zelfbeeld waardoor de zelfverwonding toeneemt. De beste manier is om op dat signaal in te gaan en naar hun problemen te vragen. Ouders moeten hun kind duidelijk maken dat het goed is om over automutilatie te praten en dat het begrepen kan worden. Want zodra een jongere zich gewaardeerd voelt, zal hij of zij zich eerder veilig gaan voelen. Daarnaast is het van belang om na te gaan wat de exacte reden is achter de verwondingen.

Gezelschap

Naast praten is het belangrijk dat ouders veel tijd met hun kind doorbrengen. De meeste pubers zullen zich niet verwonden waar anderen bij zijn. Door gezelschap en steun te bieden, minimaliseren ouders de kans op zelfverwonding. Ook het leggen van sociale contacten kunnen helpen om jongeren uit hun sociale isolatie te halen. Wat ouders volgens de deskundige juist niet moeten doen, is om de zelfverwonding ontmoedigen. Ouders moeten zich daarnaast realiseren dat ze naast praten en steun bieden niet veel meer kunnen betekenen.

Hulp

Ouders staan er niet alleen voor. Er zijn tal van zelfhulpgroepen en verenigingen die jongeren een steuntje in de rug kunnen bieden. Bureau Jeugdzorg, Trimbos Instituut, het RIAGG of de Landelijke Stichting Zelfbeschadiging (LSZ) zijn een uitkomst. Bij de LSZ kunnen jongeren langskomen om hun verhaal aan een ervaringsdeskundige of logenoot te vertellen. Ze krijgen een aantal weken intensieve persoonlijke ondersteuning. Als ze liever anoniem willen blijven, kunnen ze gebruik maken van de telefonische hulpdienst van de LSZ.

Scholen

Daarnaast geeft de stichting voorlichting op scholen. Zelfbeschadiging begint vaak op scholen. In elke klas zitten wel leerlingen die zichzelf verwonden. Scholieren, maar ook leerkrachten, hebben duidelijk behoefte aan contact en informatie. Internet speelt ook een belangrijke rol bij het verbreken van dat taboe. Jongeren zoeken steun bij elkaar via inmiddels tientallen fora over zelfverwonding. Op de site van de LSZ komen wekelijks tientallen nieuwe posts binnen op het forum. Niet alleen van jongeren, maar ook van lotgenoten. Het ziet er naar uit dat deze nieuwe openheid voor veel verandering gaat zorgen.

Therapie

Voor zelfverwonding bestaat helaas geen magische behandeling. Jongeren genezen hun slechte gevoelens en zelfhaat met verwondingen. Ze voelen zich er goed door en zullen dit gevoel dus niet gauw opgeven. Het werkt voor hen verslavend. Soms kan het jaren duren voordat iemand zichzelf accepteert en inziet dat hij van zichzelf kan houden. Voor ouders is het belangrijk om hun kind al die tijd te steunen. Zelfverwonding heeft een diepgaand effect op ouders. Het is ingrijpend om je kind in iets te steunen waar jezelf eigenlijk niet achter staat. Om je kind te begrijpen moet je als ouder misschien wel zelf in therapie gaan. Natuurlijk komt je kind op de eerste plaats, maar je moet ook voor jezelf blijven zorgen. Ouders kunnen hun kind nu eenmaal niet helpen als ze zelf al te veel moeilijkheden ervaren.

Kader

Automutilatie (zelfbeschadiging, zelfverwonding, autoagressie) is alles wat het slachtoffer zichzelf aandoet wat direct gevolgen heeft voor zijn of haar welzijn. Dit kan zijn: branden, snijden, alcohol, pillen, haren uitrekken, scherpe dingen inslikken, met je hoofd op de muur slaan of jezelf wassen met bleekwater. Zelfbeschadiging is een persoonlijkheidsstoornis en tegelijkertijd een overlevingsmechanisme dat tijdelijk problemen oplost. Meestal is zelfverwonding het resultaat van zeer intense en heftige emoties waarop iemand met geen enkele manier weet om te gaan. Het heeft een positief effect (weliswaar kortdurend) op de gemoedstoestand. Het is geen bewuste keuze, maar hebben hier geen controle over.
© 2008 - 2019 Jeldau, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Zelfbeschadiging als Sociaal feitZelfbeschadiging vanuit een sociologische benadering. Allereerst zal ik vertellen hoe de socioloog Durkheim het begrip ‘…
Pubers die zichzelf verwondenPubers die zichzelf verwondenPubers die zichzelf verwonden. Het heeft vaak een onderliggende reden. Automutilatie of zelfbeschadiging begint vaak al…
ZelfbeschadigingZelfbeschadigingMensen beschadigen zichzelf om verschillende redenen. Vaak hebben deze mensen last van een laag of veel te negatief zelf…
Problemen met drank en (soft)drugs bij jongerenProblemen met drank en (soft)drugs bij jongerenJongeren die in de jeugdzorg zitten en jongeren afkomstig uit speciaal onderwijs blijken veel vaker te roken, te drinken…
Alcohol onder jongeren: opvallende ontwikkelingenSteeds meer jongeren gebruiken alcohol, er wordt meer alcohol gedronken en jongere jongeren drinken alcohol. In westerse…
Bronnen en referenties
  • Trimbos Instituut, Landelijke Stichting Zelfbeschadiging, Bureau Jeugdzorg

Reageer op het artikel "Zelfbeschadiging: Snijden om te overleven"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Nadia, 12-10-2015 17:39 #5
Ik vraag me af hoe je ooit op het idee komt om jezelf pijn willen te gaan doen en daarom gaat snijden, ik ken iemand en die doet dat maar vraag me echt af waar dat idee vandaan komt want ik ga nog net niet huilen als ik mijn kleine geen stoot op perongelijk op m'n tong bijt, zou het zeker niet aan moeten denken om mezelf te gaan snijden…
Iemand antwoord op deze vraag?

Stefanie, 08-04-2014 17:36 #4
Ik wil graag hulp want ik snij mezelf. Ik vind dat ik hulp moet krijgen en ik hoop dat ik hier meer over mag horen.
groetjes van stefanie

Vicky, 13-05-2012 00:40 #3
Zelfbeschadiging is iets waardoor je overleeft. Waardoor je jezelf op de wereld voelt staan. Spanning valt weg en voor even voel je je goed. Het bloed dat uit je komt heb je zelf veroorzaakt het voelt goed iets onder controle te kunnen hebben in je leven. Omdat je over de rest niets te zeggen hebt. Alles gebeurd of je het nou wil of niet. Alleen je zelf beschadigen heb je zelf in de hand. Je weet wat je doet, je weet hoe ver je kan gaan. Soms ben je in een trans en kom je daar niet uit zolang je jezelf niet snijt. Veel mensen die zichzelf snijden zijn terug getrokken en proberen het te verberen. Het is niet echt een gevoel van schaamte, in het begin wel, maar als andere het kunnen zien betekend het ook dat ze er invloed op willen hebben en dan heb je weer niet iets wat je totaal zelf bepaald.

Jessica, 17-01-2012 20:35 #2
Marion, ik wou dat mijn moeder er ook zo over had gedacht. Ik denk dat jou dochter veel meer aan jou vertrouwen en steun heeft, dan aan allerlei adviezen van hulpverleners. Als ze er zelf nog niet aan toe is om te stoppen, is hulpverlening minder effectief.
Vroeger heb ik ook gesneden, ik heb toen gesprekken met een psycholoog gehad, maar deze hebben allemaal niet geholpen omdat ik er nog niet aan toe was om te stoppen.
Jou dochter mag blij zijn met een moeder die haar steunt in haar keuzes, in plaats van haar te dwingen tot iets waar ze geen behoefte aan heeft. (stoppen met snijden, therapieën.)

Marion, 08-01-2012 22:10 #1
Het doet me goed om te lezen dat je als ouders tegen je gevoel in moet gaan en het kind moet steunen. Onze dochter snijdt sinds begin vorig jaar, we hebben verschillende hulpverleners gehad, helaas heeft niemand ons dit advies gegeven. Als ouders sta je machteloos en heb je geen idee hoe je hier mee om moet gaan. We hebben op een gegeven moment zelf besloten om te stoppen met de bestaande adviezen, we hebben aangegeven dat we achter haar staan en haar steunen en het probleem op haar manier en in haar tempo proberen op te lossen. Sinds die tijd gaat het heel langzaam iets beter, het is niet zo dat ze niet meer snijdt maar ze heeft weer vertrouwen in ons en langzaam komen er gesprekken die meer duidelijk geven over haar gevoel.

Infoteur: Jeldau
Laatste update: 10-09-2008
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Kinderen
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!