Onverklaarbare pijn en catastroferen

Onverklaarbare pijn is voor veel artsen een lastig fenomeen. Veel artsen hebben (bewust of onbewust) een houding die het beste te omschrijven valt als: "Wat we niet zien/weten, is er niet". Naar schatting 20-50% van de klachten bij huisarts blijft onverklaard. Een deel van de patiënten met onverklaarbare pijn heeft de neiging tot doemdenken, ook wel catastroferen genoemd. Soms interpreteren patiënten hun eigen klachten verkeerd, waardoor ze denken dat ze een ernstigere ziekte of aandoening hebben dan daadwerkelijk het geval is. Dit noemen we catastroferen. Bijvoorbeeld iemand die pijn op de borst heeft en meteen denkt; ‘ik heb een ernstige hartkwaal’. De gevolgen van zulke verkeerde interpretaties zijn op te delen in:
  • Cognitieve en emotionele gevolgen
  • Gedragsmatige gevolgen
  • Lichamelijke gevolgen
  • Sociale gevolgen

Deze gevolgen zullen worden besproken a.d.h.v. het voorbeeld van de patiënt met pijn op de borst.

Cognitieve & emotionele gevolgen

Selectieve aandacht: De patiënt is ervan overtuigd een ernstige hartkwaal te hebben en gaat daardoor erg op zijn lichaam letten. Hij zal daardoor onschuldige pijntjes gaan interpreteren als bewijs dat voor het hebben van de hartkwaal. Hierdoor kan de spanning bij de patiënt hoog oplopen, wat ook weer negatieve lichamelijke effecten heeft. Ook kan anticipatieangst optreden: gedachte: ‘Ik moet maar stoppen met joggen, want straks val ik dood neer’.

Gedragsmatige gevolgen

Vermijding: De patiënt kan daadwerkelijk gaan stoppen met sporten, wat hem eerder kwaad dan goed zal doen.
Geruststelling zoeken: De patiënt kan geruststelling zoeken bij vrienden en familie of bij de arts. Dit heeft echter vaak een averechts effect, omdat de patiënt er steeds meer van overtuigd raakt dat hij een ernstige hartklacht heeft.
Controleren: De patiënt kan, in een poging zijn ziekte zoveel mogelijk in de hand te houden, doorslaan in het controleren van de lichaamsfuncties, bijvoorbeeld het regelmatig controleren van de polsslag.

Lichamelijke gevolgen

Door de stress kan overmatige spierspanning, hyperventilatie en conditieverlies ontstaan. Het overmatig aanspannen van de spieren en een ontregelde ademhaling kunnen op hun beurt weer pijn, duizeligheid, trillen en benauwdheid veroorzaken. Dit sterkt de patiënt in zijn waanidee dat er iets heel ernstigs aan de hand is.

Sociale gevolgen

Het vermijdingsgedrag heeft ook gevolgen voor de partner of het gezin, het werk en vrienden. Doordat de patiënt bepaalde activiteiten vermijdt, verliest hij de sociale contacten op bijvoorbeeld de sportclub.

Cognitief-gedragstherapeutisch model

Om de vicieuze cirkel van het catastroferen te doorbreken, kan het cognitief-gedragstherapeutisch model gebruikt worden. Dit model werkt in drie stappen:

Stap 1: zich begrepen voelen

De arts moet, ook al vermoedt hij geen somatische oorzaak, goed doorvragen, zodat de patiënt het gevoel heeft serieus genomen te worden.

Stap 2: dagboek opstellen

De arts moet de patiënt zelf laten onderzoeken waarmee de klacht verband houdt. Dit kan door de patiënt een klachtendagboek te laten bijhouden, waarin de ernst van de klachten, de omstandigheden waaronder de klachten optreden en de begeleidende gedachten of zorgen worden genoteerd.

Stap 3: het leggen van een verband

Het is belangrijk om de patiënt zelf het verband te laten leggen, en als arts niet te snel een eigen oordeel te noemen. De patiënt moet zelf inzien dat de klachten erger worden bij bijvoorbeeld stress.
© 2011 - 2020 Sazzie000, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Onverklaarbare pijn in knieën/polsen/enkelsOnverklaarbare pijn in knieën/polsen/enkelsAls je ergens veel pijn hebt, ga je meestal langs je huisarts, zodat die jou kan helpen en met een goede oplossing komen…
Zit pijn tussen de oren?Zit pijn tussen de oren?Heeft u last van chronische pijn? Sommige vormen van pijn lijken onverklaarbaar. Is het een raadsel waar uw pijn vandaag…
Onverklaarbare zenuwpijn: oorzaken, symptomen en behandelingOnverklaarbare zenuwpijn: oorzaken, symptomen en behandelingAls je zenuwpijn of zenuwschade hebt of hebt gehad weet je dat het verschillende pijnklachten kan geven: brandende pijn,…
Is onverklaarbare jeuk genetisch?Is onverklaarbare jeuk genetisch?Hoe ontstaat jeuk, en welk lichaamsmechanisme zit erachter? Wat kan de reden zijn voor onverklaarbare jeuk of zenuwpijn?…

EHEC een levensbedreigende bacterienieuws uitgelichtEHEC een levensbedreigende bacterieDe EHEC-bacterie dankt zijn naam aan dr. Theodor Escherich hij is de naamgever van de Escherichia coli afgekort tot E co…

Reageer op het artikel "Onverklaarbare pijn en catastroferen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sazzie000
Gepubliceerd: 22-05-2011
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!