Slaap, een must voor een gezond lichaam

We slapen allemaal. Meer nog, onder gezonde omstandigheden brengen we ongeveer een derde van ons leven in slapende toestand door. Slaap geneest, heelt, genereert, dynamiseert,… en ga zo maar door. Dat het belang van slapen zwaar onderschat wordt is klassiek. Veel mensen vinden slapen tijdverlies, want de tijd dat je slaapt kan je dat en dat doen. Waarom slaap zo belangrijk is zetten we in dit artikel even op een rijtje.

Waarom is slaap van zo cruciaal belang voor ons lichaam?

• Het laadt de batterijen op
• Laat het lichaam de gelegenheid even tot rust te komen
• Laat de geest toe alle dagdagelijkse beslommeringen te verwerken
• Geeft het lichaam de kans lichamelijk te herstellen
• Geeft het lichaam de kans psychisch te herstellen

Hoeveel slaap heeft men nodig?

Er zijn mensen die met een kleine zes uur toe komen, sommigen hebben tot negen uur nodig om fris, uitgerust en fit wakker te worden. Er is geen individuele graadmeter per persoon. Luisteren naar je lichaam is van cruciaal belang. Het ene lichaam recupereert nu eenmaal sneller dan het andere.

Hoe verloopt een normaal slaappatroon

Een normale slaapcycli verloopt in vijf stadia van verschillende slaapfasen die elk een negentigtal minuten duren. Een normaal slaappatroon doorloopt deze fase aaneensluitend en doorlopend.

1 slaapcycli bestaat uit:

De hypnagoge schok of slaapstuip. Dit is het vervelende gevoel dat we soms ontwaren wanneer we tussen slaap en wakker vertoeven en het ineens net lijkt of we in een put vallen. Soms kan dit als een elektrische schok gewaargeworden worden. De slaapstuip betreft een onwillekeurige stuiptrekking van spieren. Deze schok komt normaal e1 à 2 keer per nacht voor (al dan niet bewust gewaarwordend door de persoon). Men heeft het meeste kans op een slaapstuip wanneer men oververmoeid is of eigenlijk erg oncomfortabel ligt. Wanneer deze slaapstuip meermaals begint op te treden en dus het normale slaappatroon overstijgt kan deze zich manifesteren in het periodieke beenbewegingen syndroom of PLM (Periodic Limb Movement). Dit gebeurt meestal bij personen die de spreekwoordelijke klokjes rond en meer wakker blijven

Wat gebeurt er dan in het lichaam?

• De lichaamstemperatuur daalt
• De ademhaling vertraagt
• Het lichaam is nog even verwart en het brein associeert deze gevoelens van rustig worden met vallen. In een reflex om niet te vallen sturen de hersenen dan een impuls om het lichaam rechtop te laten staan. Dit geeft het putvalgevoel.

De normale slaapfasen

• Fase 1: lichte slaap 1
• Fase 2: lichte slaap 2
• Fase 3: de diepslaap 1
• Fase 4: de diepslaap 2
• Fase 5: remslaap (de droomfase)

Hypnagoge schokken worden gewoonlijk één of twee keer waargenomen tijdens de nacht. Regelmatiger doen zich stuiptrekking voor gedurende de normale slaap, echter deze zijn doorgaans veel minder dramatisch en blijven daardoor onopgemerkt. In extreme gevallen, wanneer de nachtrust ernstig wordt gestoord door de hypnagoge schokken, spreken we van een aandoening genaamd periodieke beenbewegingen of beter bekend onder de Engelse naam PLM (Periodic Limb Movement).

Wanneer iemand verstoken blijft van slaap en tracht tegen de slaap te vechten, zal hij vaker hypnagoge schokken beleven; dit gebeurt meestal met mensen die van slaap verstoken blijven voor een periode langer dan 24 uur.

Na de eerste twee lichte slaapfasen komt men in de derde en vier diepsleepfasen waarna men terug afdaalt (minder diep inslaapt) richting fase 1.

Elke cycli wordt afgerond met een REM (Rapid Eye Movement) fase, die we ook wel eens de droomfase noemen. Dit is de fase waarin het lichaam totale ontspanning beleeft. Alle spieren zijn in opperste staat van ontspanning MAAR de hersenen zijn ERG ACTIEF. Dit is nodig. Want de hersenactiviteit zorgt ervoor dat we onze impulsen die we opgenomen en beleefd hebben die dag gaan verwerken. De hersenen sorteren alle belevenissen en plaatsen in de juiste vakjes (denk spreekwoordelijke bibliotheek). Deze fase zorgt voor ons psychologisch evenwicht, onze geestelijke standvastigheid als het ware. Omdat de REMfase naast een lichte slaapfase ligt, wordt hij soms gemakkelijk onderbroken. Dit kan door verschillende triggers, ongemakkelijk houding, een geluid,…

Slaap is ook belangrijk voor ons fysisch herstel.

Daar wij de hele dag rechtop lopen en onze ruggengraat en alle gewrichten belasten is het van noodzakelijke aard dat we een goede nachtrust genieten. Bij het slapen is het cruciaal om al deze druk van deze gewrichten te ontlasten. Hoe horizontaler men ligt hoe beter. Zo wordt de druk op alle tussenwervelschijven tot een minimum herleidt en kan het lichaam zichzelf makkelijker herstellen. Dit is ook de reden waarom het zo belangrijk is om in een GOED BED te slapen. Uw bed dient uw natuurlijke vormen te ondersteunen voor een maximaal herstel ’s nachts, wat uzelf op termijn ten goede komt. Dus wanneer u een nieuwe slaapkamer aanschaft, bespaar desnoods op uw bed maar nooit op uw lattenbodem of uw matras.

Gevolgen van een te kort aan slaap

• Concentratiestoornissen
• Afwezigheid
• Emotionele afwezigheid
• vergeetachtigheid
• Moeheid
• Kort van stof zijn
• Prikkelbaarheid
• Waanvoorstelling (na enkele dagen)
• Roofbouw op je lichaam
• ...

U ziet, desastreuze gevolgen die zich ophopen na verloop van tijd.

Denk dit

U eens wakker houden is geen ramp, u steeds zolang mogelijk wakker houden is roofbouw plegen op je eigen lichaam. Tenslotte, wanneer we ontworpen waren om wakker te blijven hadden we slaap nooit gekend

Om geen stressgerelateerde slaapstoornissen in de hand te werken is het noodzakelijk een slaaphygiëne patroon te verzorgen.

Wat wil dat nu zeggen,

• Slaap in een aangename verluchte omgeving
• Hou uw slaapkamer fris en luchtig
• Ververs geregeld beddengoed (vergeet daarbij niet uw matras te stofzuigen)
• Hou uw slaapkamer als slaapkamer niet als leefkamer
• Zorg voor een goed bed/matras/lattenbodem
• Beperk de stofnesten in uw slaapkamer
• Maak geregeld schoon MET NAT
• Verlucht uw beddengoed, slaag de dekens uit,…
• Was uw hoofdkussens minstens twee maal per jaar
• Hetzelfde geldt voor uw raambekleding,
• ….

Waarom?

• Het is toch veel aangenamer in een nette omgeving te vertoeven? En het is veel gezonder ook. Vooral mensen met problemen op de luchtwegen, astma,… zullen hier erg mee gebaat zijn.
• Probeer ook een geregeld slaappatroon in te lassen. Bijvoorbeeld, u staat op om zeven uur en gaat slapen om middernacht,…
• Tracht niets meer te eten tenminste 5 uur voor het slapengaan (dit is en gezond en het is goed voor uw lijn)
• Hetzelfde geldt voor opwekkende stimuli zoals koffie, alcohol, cola,…

Er zijn verschillende slaapstoornissen. We nemen een greep uit het rijtje:

• Bruxisme alias tandengeknars vooral heel irriterend voor uw medebedbewoner
• DSPS of Delayed sleep phase syndrome : dit is een slaapstoornis van de biologische klok.
• Hypersomnia of hypersomnie: overmatige slaperigheid overdag, onder alle omstandigheden.
• Insomnia alias slapeloosheid: deze slaapstoornis zorgt ervoor dat de persoon in kwestie of de slaap niet kan vatten, of veel te kort slaapt waardoor het lichaam geen tijd genoeg krijgt zich te herstellen of te licht slaapt. Hierdoor wordt een chronische slaaptekort opgebouwd wat zich vroeg of laat zal manifesteren in andere lichamelijke ongemakken.
• Jetlag : komt door verschil in tijdscharnieren, gaat meestal na enkele dagen over.
• Nachtmerries ; het ondergaan van verschrikkelijke gebeurtenissen tijdens de slaap. Hierdoor is de slaap alles behalve rustgevend te noemen en zal de patiënt een angst ontwikkelen die de slaap tegengaat. Wanneer nachtmerries geregeld optreden, is het aangeraden een dokter te raadplegen.
• Narcolepsie = neurologische afwijking, gekenmerkt door onweerstaanbare perioden van slaap en slaapstoornissen in het algemeen. Mensen vallen (of kunnen) plots in slaap waar ze zitten of staan, soms zelfs halverwege een zin.
• Pavor Nocturnus / Nacht terreur: men wordt ‘s nachts gillend wakker (valt onder de nachtmerries). Het komt door een diepgewortelde angst voor iets.
• Periodieke beenbewegingen of Periodic leg mouvements Disorder= met regelmaat (om de 20 à 40 seconden) voet(en) en/of beenbewegingen tijdens de slaap uitvoeren. Kan errug lastig zijn voor de passagierkant in de bedstee.
• Praten tijdens de slaap (sleep talking of somniloqui) Onbewust verhaal geven.
• Rusteloos been syndroom (Restless legs syndrome): veelal samengaand met vorige, bij het slapengaan en neerliggen de drang om de benen te moeten bewegen omwille van een onaangenaam gevoel, tintelingen, pijnlijke of branderige onderste ledematen.
• SlaapApneu is een slaapstoornis waarbij de ademhaling onderbroken wordt (enkele
• stonden overslaat) tijdens de slaap. Dit kan verschietend werken, de patiënt valt opeens zonder lucht en schiet daar hopelijk op wakker.
• Slaapverlamming is meestal een normale verlamming waarbij de spieren, behalve het hart- en oogspieren worden verlamd tijdens de slaap. Soms treed deze echter op wanneer men nog wakker is, meestal vlak voor of na het in slaap vallen. Kan heel verschietachtig zijn.
• Slaapwandelen = slapend rondwandelen of dwalen terwijl men de indruk geeft klaarwakker te zijn. Veelal zal de patiënt een automatische handeling uitvoeren, bijvoorbeeld zich aankleden om te gaan werken,…dagdagelijkse beslommeringen,… zonder dat de patiënt zich bewust is van dit gegeven.
• Slaapziekte dit is een ziekte, veroorzaakt door een parasiet die overgebracht wordt door de tseetseevlieg. Slaapziekte kan in een sluimerende staat voorkomen zolang de ziekte zich nog niet in de hersens heeft gevestigd. Gelukkig komt deze vlieg in deze contreien niet voor.
• Snurken is erg irritant geluid dat door de patiënt wordt voortgebracht tijdens de slaap. Vooral verschrikkelijk voor diegene die ernaast ligt. Dit geluid wordt gecreëerd door trillende zachte delen van de neusholte, mond en keel. Het betreft luide ademhalingspatronen gedurende het slapen, (een boomzagen) soms worden ze begeleid door slaap apneu.

Literatuur:

Handboek Slaap en Slaapstoornissen door Bemmel AL, Beersma DGM van, Groen JHM en Hofman - Elsevier Gezondheidszorg WF – Isbn 903522410

Links

1. Slaap startpagina
2. Meer weten over nachtmerries & een nachtmerrietest
3. Verantwoord gebruik van slaap en kalmeermiddelen
4. Vereniging slaap apneu patiënten: http://www.slaap-apneu.be/
5. European Sleep research Centra http://www.esrs.eu/cms/front_content.php © 2007 - 2010 Salu, gepubliceerd in Leven (Mens en Gezondheid) op 29-01-2007, laatst gewijzigd op 04-05-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salu is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Vereniging slaap/apneu patiënt en Europ. Sleep Research Centra.

Verwante artikelen

• Restless Legs, doe er iets aan!: Er bestaan honderden aandoeningen die op geen enkele manier gevaarlijk zijn en waar je 100 mee kunt worden, maar die wel ontzettend vervelend zijn. Restless Legs is een van d…
• Vermoeidheid- dagdagelijkse remedie n° 6: Vele factoren kunnen bijdragen tot vermoeidheid, zoals mentale en fysieke spanningen, gebrek aan voedingsstoffen, tekort aan slaap of lichaamsbeweging en slechte ad…
• Bewegen en gezondheid: Bewegen is gezond! Deze zin, of eigenlijk meer slogan tegenwoordig, vliegt je van alle kanten om de oren. Diëtisten, artsen, psychologen, coachen en zelfs werkgevers roepen het in het…
• Gaap...krijgt u de juiste slaap?: Als de wekker om zes uur ’s ochtend afloopt, bent u er dan zo eentje die vrolijk en wakker het bed uitspringt? Die na het avondjournaal van acht uur knikkebollend achter een…
• Slaap: wat gebeurt er?: Iedereen doet het maar veel mensen weten niet wat er tijdens hun slaap gebeurt. Slaap is een fysiologisch periodiek terugkerende toestand van relatieve bewegingsloosheid en een verm…