Aandoeningen: nierstenen, nefrolithiasis

Er zijn veel mensen die wel eens last hebben van nierstenen. Het hebben van nierstenen wil niet altijd zeggen dat men ook klachten heeft. Ze echter kunnen hevige pijnaanvallen (kolieken) veroorzaken maar dit is lang niet altijd het geval. Nader onderzoek is nodig bij iemand die herhadelijk last heeft van nierstenen. Nierstenen zijn een soort kristallen. De diagnose nierstenen wordt op basis van onder andere de urine, echografie en een MRI-scan gedaan,

Inhoud

• Wat zijn nierstenen?
  
• Oorzaken van nierstenen
  
• Diagnostiek van nierstenen
  
• Therapie, behandeling van nierstenen
  
• Preventie van nierstenen
  

Wat zijn nierstenen?

Nierstenen ontstaan door kristallisatie van zouten bij overschrijding van de oplosbaarheid ervan. Dit fenomeen is afhankelijk van:

• Overmatige concentratie zouten
• Concentratie urine (dehydratie)
• Afwezigheid kristallisatie-remmers

Wanneer iemand echter weinig water drinkt, kunnen de opgeloste zouten eerder uit oplossing gaan en neerslaan als kristallen.

Samenstelling van nierstenen:

• Calciumoxalaat 26%
• Calciumoxalaat en -fosfaat 37%
• Calciumfosfaat 7%
• Magnesium-ammoniumfosfaat 15-20%
• Urinezuur 5%
• Cystine 1-2%

Oorzaken van nierstenen

Oorzaken van nierstenen:

• Dehydratie (meest voorkomend, dehydratie is uitdroging door te weinig drinken, veel zweten, of beide)
• Hypercalciurie (hoge concentratie van calcium in de urine)
• Hyperoxalurie (hoge concentratie van oxalaat in de urine)
• Hyperuricaemie (te hoog urinezuurgehalte) en hyperuricosurie
• Cystinurie (te hoog cystinegehalte in de urine, mogelijk door een aangeboren stofwisselingsziekte)
• Infectie
• Hypercalcaemie (te hoog calciumgehalte in het bloed)
• Renale tubulaire acidose
• Primaire nieraandoening

Diagnostiek van nierstenen

Er zijn verschillende opties bij de diagnostiek van nierstenen. Je kunt in de urine kijken voor bacteriën, leukocyten, erytrocyten, kristallen, pH, creatinine, Calcium, oxalaat, citraat en urinezuur. In het bloed kun je de nierfunctie (ureum, creat),het Na/K, het Calcium, het oxalaat, de Ph, het HCO3 en het urinezuur nakijken. Verdere onderzoeken die je nog kunt doen zijn een X-abdomen, een echografie, intraveneuze pyelografie (bekijken van de bloedvaten van de nieren), retrograde pyelografie en een CT of MRI. Mensen met nierstenen hebben vaak extreme pijn in de flank. Deze pijn komt met golven. Deze pijngolven worden kolieken genoemd.

Therapie, behandeling van nierstenen

De therapie van nierstenen is afhankelijk van o.a. de klachten, de grootte van de steen, de lokalisatie van de steen en de mate van de dilatatie (verwijding) van de ureter (plasbuis) of het pyelum.

Therapie bij een acuut aanval
De behandeling van nierstenen kan conservatief zijn, of operatief.

Conservatieve behandeling van nierstenen

• Veel drinken tussen aanvallen door
• NSAID (diclofenac 75 mg oraal, 100 mg i.m.) en/of spasmolytica (butylscopolamine 20 mg i.v.)
• Bij onvoldoende pijnstilling pethidine 25-50 mg of morfine 10 mg (dit zijn heftigere pijnstillers)

Operatieve verwijdering van nierstenen

• Lithotripsie “Niersteenvergruizer”: door middel van uitwendige schokgolven worden de nierstenen kleiner gemaakt en vervolgens uitgeplast
• Retrograde ureteroscopie: via de urinewegen wordt met een pincet, of laser de niersteen verwijderd.
• Pericutane nieroperatie: via de huid komt men in de nierbekken wordt de niersteen verwijderd. Deze techniek wordt gebruikt wat grotere stenen
• Bij zeer grote nierstenen volstaat alleen een heelkundige operatie

Preventie van nierstenen

Het ontstaan van nierstenen kan voorkomen worden door:

• Veel drinken 2-3 l/dag, ook ‘s avonds/’s nachts, zo blijven de zouten in de urine opgelost
• Beperkte consumptie groene bladgroenten, hier zit veel nitraat in, nitraat vormt eerder nierstenen
• Beperkte vleesconsumptie, de eiwitten in het vlees vergroten de kans op een nierstenen
• Matig gebruik zout
• Beperk cola, thee, cacao en noten
• Beperk overmatige zuivelinname, zuivel bevat calcium, wat de kans op nierstenen vergroot

Lees verder

• Aandoeningen: urineweginfecties
• Blaasontsteking, oorzaken, symptomen en behandeling