Prostaat & Aandoeningen en problemen

De prostaat is een klier ter grootte van een walnoot, net onder de blaasuitgang, die het zaadvocht produceert en dit aan het sperma toevoegt. De prostaat is een gevoelig orgaan en er zijn ook een aantal problemen die kunnen voorkomen. In dit artikel worden deze besproken, met onder andere hun symptomen, oorzaak en behandeling.

Prostaat - Aandoeningen aan de prostaat

In dit artikel vind u van een aantal aandoeningen aan de prostaat de symptomen, oorzaak en behandeling:

• Prostaatkanker
• Prostaat ontsteking (prostatitis)
• Prostaatvergroting

Via de links hierboven kunt u snel navigeren naar de aandoening waar u informatie over wilt hebben.

---

Prostaatkanker: algemene informatie

Prostaatkanker is het gevolg van een woekering van kwaadaardige cellen in de prostaat. Prostaatkanker komt veel en steeds vaker voor. Het is bij mannen na longkanker de tweede doodsoorzaak als gevolg van kanker. Van alle mannen tot 80 jaar heeft 60 tot 70 procent een min of meer gevorderde vorm van prostaatkanker. Vaak zijn er geen verschijnselen tot de kanker zich heeft uitgezaaid naar elders; daarom is regelmatig controle-onderzoek noodzakelijk. Prostaatkanker groeit en verspreidt zich zeer langzaam; directe en agressieve behandeling wordt afgeraden voor ouderen.

Voor dergelijke patiënten wordt meestal een strategie van 'waakzaam afwachten' gekozen, waarbij de behandeling bestaat uit regelmatige controle en bloedonderzoek en pas wordt ingegrepen als blijkt dat zich een tumor ontwikkelt.

Het behandelingsplan is afhankelijk van een aantal factoren: de leeftijd van de patiënt, het karakter en de omvang van de tumor, eventuele uitzaaiingen en het risico van complicaties.

Prostaatkanker kan worden genezen door de prostaat te verwijderen voordat er sprake is van uitzaaiing; daarna is genezing niet mogelijk. Er bestaat grote controverse over het adviseren van een operatie, omdat niet te voorspellen is welke tumor zich zal uitzaaien en welke niet. Soms zal prostaatkanker zich niet uitzaaien en in het algemeen is de prognose goed bij vroegtijdige ontdekking.

Symptomen prostaatkanker

• Vaak urineren, sterke aandrang, vertraagde of onderbroken urinestroom; nadruppelen.
• Pijnlijk urineren.
• Bloed in urine.
• Pijnlijke ejaculatie.
• Pijn in bekkenstreek of onder in de rug.

Oorzaken prostaatkanker

• De oorzaak is meestal onbekend, maar mannelijke hormonen, vooral testosteron bevorderen de groei van prostaattumoren.
• Erfelijke factoren kunnen een rol spelen.
• Langdurige blootstelling aan cadmium en chemicaliën die worden gebruikt in de rubberindustrie lijken het risico te verhogen.
• Vetrijk (vooral dierlijk vet) voedsel kan het risico verhogen.

Preventie prostaatkanker

Mannen boven 40 jaar moeten regelmatig een rectumonderzoek op prostaatvergroting en een PSA-test (op prostaat-specifiek antigeen) laten doen, om vroegtijdige ontdekking en behandeling mogelijk te maken. Ook kan weinig dierlijk vet gebruiken het risico verlagen.

Onderzoek van prostaatkanker

Er zijn een aantal mogelijke onderzoeken:

• Ziektegeschiedenis en lichamelijk onderzoek, inclusief inwendig rectumonderzoek met echografie.
• Urine-onderzoek.
• Biopsie van prostaatweefsel, dat met een naald via het rectum wordt weggenomen.

Bloedonderzoek met een PSA-test op prostaat-specifiek antigeen kan vroegtijdige ontdekking mogelijk zijn. PSA is een enzym dat wordt afgescheiden door de cellen in het weefsel rond de prostaatklier en heeft de functie om de zaadcellen vochtig te houden. Normaal komt er weinig PSA in het bloed terecht, maar bij prostaatkanker is het gehalte van PSA in het bloed sterk verhoogd. Aangezien andere afwijkingen, zoals prostaatontsteking en –vergroting hetzelfde verschijnsel veroorzaken, zijn vaak andere tests nodig om de diagnose met zekerheid te stellen.

(Zelf)behandeling prostaatkanker

Aangezien prostaatkanker zeer langzaam groeit, bestaat de behandeling in het algemeen uit waakzaam afwachten (vooral bij mannen vanaf 70 jaar), met regelmatig lichamelijk onderzoek en bepaling van de PSA-bloedspiegel om de groei van de tumor te controleren. Zonodig wordt een meer agressieve behandeling ingezet.

Operatief verwijderen van de gehele prostaat (radicale prostatectomie), soms inclusief de nabij gelegen lymfeklieren, is de behandeling die meestal wordt gedaan bij mannen tussen 50 en 60 jaar. Door de nieuwe technieken is de kans op impotentie en incontinentie door zenuwbeschadiging sterk gedaald.

Bestraling om de kankercellen te vernietigen kan worden aanbevolen bij oudere mannen en patiënten die geen operatie kunnen ondergaan. Bij prostaatkanker blijkt chemotherapie niet werkzaam.

In gevallen waarin de kanker gevorderd en uitgezaaid is, kan wegnemen van de testikels of chemische castratie (behandeling met vrouwelijke hormonen of hormonen die de functie of de productie van mannelijke hormonen belemmeren) de tumorgroei vertragen en uitzaaiing verminderen of stoppen.

Ga naar de dokter bij moeilijke, pijnlijke of ongewone urinelozing.

---

Prostaat-ontsteking (prostatitis): Algemene informatie

Een acute of chronische ontsteking van de prostaat, is meestal het gevolg van een infectie. Acute prostaatontsteking wordt gekenmerkt door het plotselinge optreden van de symptomen (zie volgend kopje). Bij de chronische vorm zijn de symptomen dezelfde maar veel hardnekkiger, langduriger en minder ernstig.

Meestal is een bacteriële infectie de oorzaak van acute prostaatontsteking en in 5 procent van de gevallen van chronische prostaatontsteking (die voorkomt bij 35 procent van de mannen boven 50 jaar); voor de rest is de oorzaak meestal onbekend. Een ontstoken prostaat kan op de urinebuis drukken en de urineafvoer volkomen blokkeren. Als geen behandeling volgt kan een abces, een met pus gevulde holte, ontstaan. De behandeling van de verschillende vormen kan sterk verschillen.

Symptomen prostaatontsteking

• Koorts en rillingen (acuut).
• Moeilijk, frequent urineren; sterke aandrang.
• Pijn of bloed bij urinelozing.
• Vol gevoel in de blaas.
• Pijnlijke ejaculatie, bloed in sperma of impotentie (chronische prostaatontsteking)
• Pijn in bekken of onder in de rug.

Oorzaken prostaatontsteking

De oorzaak is meestal onbekend maar er zijn wel een paar aanwijzingen:

• Bacteriële infecties kunnen acute en chronische ontsteking veroorzaken en verspreiden zich meestal via de urinebuis naar de prostaat; vaak ook via geslachtsverkeer.
• Acute prostaatontsteking kan chronische prostaatontsteking veroorzaken.
• Mannen tussen 20 en 40 jaar, met wisselende partners en risico-verhogend seksueel gedrag (anale seks, onveilig vrijen), lopen meer risico.

Preventie prostaatontsteking

Veilig vrijen en condoomgebruik. Daarnaast moeten urineweginfecties onmiddellijk worden behandeld.

Onderzoek prostaatontsteking

Er zijn een aantal mogelijkheden:

• Ziektegeschiedenis en lichamelijk onderzoek, inclusief inwendig rectumonderzoek, waarbij de dokter met een vinger de prostaat controleert.
• Microscopisch onderzoek en bacteriekweek van prostaatvocht.
• Bacteriekweek en microscopisch onderzoek van urine.
• Echografie voor opsporing van een abces.

(Zelf)behandeling prostaatontsteking

• Bij acute prostaatontsteking is vaak ziekenhuisopname nodig. Tegen bacteriële infecties worden antibiotica (intraveneus) toegediend. Een urinekatheter kan nodig zijn om de urine af te voeren.
• Tegen acute en chronische prostaatontsteking worden orale antibiotica gegeven; een kuur (van 4 tot 12 weken) moet helemaal worden afgemaakt.
• Dranken met cafeïne of alcohol moeten vanwege hun diuretisch effect (men moet vaker en meer urineren) worden vermeden tot de verschijnselen verdwenen zijn.
• Warme baden verlichten de verschijnselen van chronische prostaatontsteking enigszins.
• Tegen pijn en koorts kan met OTC-middelen gebruiken (deze middelen zijn verkrijgbaar bij de gangbare drogisten).
• Bij een abces is operatieve drainage nodig.
• Patiënten met niet-bacteriële chronische prostaatontsteking kunnen baat hebben bij het aanleren van technieken om stress te vermijden.

Ga naar de dokter als urineren onmogelijk of urinelozing moeilijk en pijnlijk is.

---

Prostaatvergroting: algemene informatie

Prostaatvergroting is een knobbelige, goedaardige vergroting van de prostaat. Aangezien de prostaat de urinebuis, waardeer de urine naar buiten wordt geloosd, omgeeft, kan de vergrote prostaat de urinebuis vernauwen en de urinelozing belemmeren. Ook kan door deze aandoening de spierwand van de blaas dikker worden, omdat er meer kracht nodig is om de urine via de vernauwde buis af te voeren. Als de blaaswand dikker wordt, kan de blaas minder urine bevatten, zodat men vaker moet urineren.

Prostaatvergroting komt veel voor en vaker naarmate men ouder is; bijna 75 procent van alle mannen boven 50 jaar hebben een min of meer vergrote prostaat. Er is geen enkel bewijs dat prostaatvergroting kan leiden tot prostaatkanker, maar de verschijnselen zijn vergelijkbaar en beide kunnen tegelijkertijd voorkomen. Vergroting van de prostaat is goed te behandelen.

Symptomen prostaatvergroting

• Vaak urineren, sterke aandrang, vertraagde of onderbroken urinestroom, nadruppelen.
• Pijnlijk urineren.
• Bloed in urine.
• Verschillende malen hevige aandrang ’s nachts.

Oorzaken prostaatvergroting

De oorzaak is onbekend maar mannelijke geslachtshormonen kunnen een rol spelen.

Preventie prostaatvergroting

De aandoening is niet te voorkomen.

Onderzoek van prostaatvergroting

Ziektegeschiedenis en lichamelijk onderzoek, inclusief inwendig rectumonderzoek, waarbij de dokter met een vinger controleert of de prostaat vergroot is.

Onderzoek om de snelheid van de urinestroom te meten en men kan de urine zelf onderzoeken en een bacteriekweek uitvoeren. Meting van de blaasdruk kan ook informatie opleveren.

(Zelf)behandeling prostaatvergroting

• Behandeling is niet nodig als de verschijnselen mild zijn.
• Vermijd overmatig alcoholgebruik en drink vooral ’s avonds niet teveel.
• Om de prostaat te laten slinken kan finasteride (Proscar) worden voorgeschreven en terazosine (Hytrin) om de plaskrachten te verlichten.
• Verwijdering van teveel aan prostaatklierweefsel via transurethrale resectie (TURP) wordt meestal gedaan. Daarbij wordt via de penis een dunne kijkbuis met lichtbron in de urinebuis (urethra) geschoven. Met een klein snij-instrument aan het einde van de buis wordt prostaatweefsel dat op de urinebuis drukt, weggenomen.
• Operatieve verwijdering via een insnede (incisie) in de buikwand, kan nodig zijn als de prostaat ongewoon groot is.
• Met ballondilatatie kan de vernauwde urinebuis worden opgerekt door met een katheter een ballon in de urinebuis te brengen en op te blazen. Deze methode kan echter herhaling van de klachten niet voorkomen en wordt steeds minder toegepast.
• Antibiotica kunnen worden voorgeschreven bij bacteriële infecties.

Ga naar de dokter bij verschijnselen van prostaatvergroting. © 2008 - 2010 Victorho, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 17-02-2008, laatst gewijzigd op 11-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Victorho is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Online advies van een arts, Prostaat, Mannenproducten, Medicijnen, recepten en advies en Erectie problemen.

Verwante artikelen

• Prostaatklachten: Aandoeningen aan de prostaat: beschrijving van de klacht, behandeling en onderzoek naar prostaatklachten.
• Homeopathie: Prostaatproblemen: De prostaat, die de grootte heeft van een walnoot, is gelegen op de bekkenbodem achter de basis van de penis. Tijdens de ejaculatie voegt de prostaat een melkachtig vocht aan…
• Vergrote prostaat of BPH (Benigne Prostaat Hyperplasie): Vergrote prostaat of BPH (Benigne Prostaat Hyperplasie / Benigne Prostaat Hypertrofie) - Veel mannen van 50 jaar of ouder hebben in enige mate een ver…
• Aandoeningen: moeizame mictie: De betekenis van mictie is plassen. Plassen is voor de meeste mensen de gewoonste zaak van de wereld. Toch is het vormen van mictie niet zo 'gewoon en makkelijk'. Het vormen va…
• Aandoeningen prostaat: prostatitis, prostaat-ontsteking: Prostatitis, prostaat-ontsteking - De prostaat is een klein en stevig orgaan. Het orgaan bevindt zich onder de blaas, grenst aan de endelldarm en ligt…

Bronnen en/of referenties

• Bron: Geneeswijzer