Wat is kiembaangentherapie?

Wat houdt gentherapie en kiembaangentherapie precies in? Het heeft te maken met de genen van de mens. De genen zijn de erfelijke bagage van de mens. Dit artikel gaat over wat gentherapie en kiembaangentherapie precies inhoudt.

Genen

Genen zijn de erfelijke bagage en ze bevinden zich op je chromosomen en die chromosomen zijn weer onderdeel van je DNA. Deze genen coderen voor bepaalde eiwitten, deze eiwitten spelen een belangrijke rol in de functie van cellen en dus een belangrijke rol voor het leven. Nu kan het zo zijn dat er zich een fout gen bevindt op een van je chromosomen. Dit kan er voor zorgen dat het eiwit waar dat gen voor codeert fout geproduceerd wordt of helemaal niet geproduceerd wordt. Het eiwit kan zijn functie niet goed uitvoeren en is er sprake van een genetische ziekte wat ernstige gevolgen met zich mee kan dragen voor een individu.

Gentherapie

Wat kan men hier aan doen? Al jaren is men bezig om een techniek te ontwikkelen die deze “zieke” genen kan vervangen door “gezonde” genen, gentherapie. De bedoeling van gentherapie is dat een vector, een drager molecuul, het “gezonde” gen naar de target cellen brengt en daar het “zieke” gen vervangt. Als vector wordt bij gentherapie meestal een virus gebruikt, dit virus is zo veranderd dat het normaal menselijk DNA kan dragen. Deze vectoren infecteren dan een targetcel. Vervolgens zorgt het virus er voor dat er een “gezond” gen wordt in gebouwd op de plek waar zich het “ziek” gen bevond. Nu kan de cel weer een goed functionerend eiwit produceren (Human Genome Project Information, 2004). Men denkt dat er op deze manier in de toekomst een goede mogelijkheid is om genetische ziekten te genezen. Op dit moment zijn er, sinds de eerste klinische trial in 1990, nog niet veel successen geboekt op het gebied van gentherapie. Er blijken zich verschillende problemen voor te doen, bijvoorbeeld een sterke reactie van het immuunsysteem op het virus, waardoor er in 1999 een jongen gestorven is 4 dagen na het starten van de gentherapie, er zijn er nog veel meer problemen bij het ontwikkelen van gentherapie, niet alleen van technische aard maar ook op ethisch en moreel gebied.

Kiembaangentherapie

Zojuist is er eigenlijk alleen over de behandeling van genen gesproken in lichaamscellen over het algemeen, somatische cellen. De behandeling van somatische cellen noemt men somatische gentherapie. Als we het over het genetisch modificeren van geslachtcellen hebben, noemen we het kiembaangentherapie. Gentherapie bij geslachtscellen heeft vele grotere gevolgen dan gentherapie in somatische cellen omdat gentherapie bij geslachtscellen als gevolg heeft dat de gemodificeerde genen doorgegeven worden aan de volgende generaties van de behandelde patiënt. Bij gentherapie van somatische cellen is dit niet het geval. Kiembaangentherapie is tot nu toe nog slechts een theoretisch mogelijke therapie. Dat wil zeggen dat hij in de praktijk nog niet uitgevoerd wordt. Er heerst op dit moment nog een moratorium, een verbod, op kiembaangentherapie. Het is de bedoeling dat kiembaangentherapie ofwel aan het begin van de kiembaan, bij de bevruchte eicel (de zygote) of bij het vroege embryo (in een twee- tot achtcellig stadium waarin de afzonderlijke cellen nog totipotent zijn), dan wel bij de geslachtscellen aan het eind van de kiembaan een genetische verandering bewerkstelligt. Over gentherapie zijn felle discussies gaande. Deze discussie gaat erover of kiembaangentherapie wel een goede ontwikkeling is of dat het meer schade aanricht dan dat het goed doet. En als je dan kijkt dat er aan kiembaangentherapie nog vele grotere gevolgen zitten, is het wel te begrijpen dat hier de discussie nog feller oploopt. Hoe ver kan de mens gaan in het modificeren van het menselijke genoom? Wat heeft dit voor gevolgen als het ooit op de markt komt?

Lees verder

• Weefsels: een kort overzicht
• Weefsels: kenmerken van bindweefsel
• Weefsels: kenmerken van epitheelweefsel
• Weefsels: zenuw- en spierweefsel
• Weefsels: weefselherstel