Uitzaaiingen bij kanker: Wat is het en wat zijn de gevolgen?

Vaak treden bij kanker uitzaaiingen op naar andere plaatsen in het lichaam dan waar de ziekte zich in eerste instantie ontwikkelt. Zo kan bijvoorbeeld borstkanker uitzaaien naar hersenen of longen en kan darmkanker uitzaaiingen geven in de lever. Het kan ook zijn dat er in het lichaam uitzaaiingen worden gevonden en dat niet duidelijk is waar de primaire tumor zich bevindt. Wat zijn uitzaaiingen, bij welk type kanker komen er uitzaaiingen voor, waar treedt uitzaaiing op en wat zijn de gevolgen?

Wat zijn uitzaaiingen of metastasen nu precies?

Uitzaaiingen of metastasen zijn het gevolg van tumoren ofwel kwaadaardige gezwellen ergens in het lichaam. Via de lymfeklieren of het bloed worden kankercellen naar andere delen van het lichaam getransporteerd, waar ze vervolgens verder gaan groeien en woekeren. Zo kunnen er in de lever dus bijvoorbeeld kankercellen vanuit de dikke darm terecht komen. Afhankelijk van de route, die de uitzaaiing kiest, via de lymfen of het bloed, belanden de tumorcellen op specifieke plaatsen in het lichaam, die per type kanker kunnen verschillen. Bij uitzaaiing via de lymfeklieren is de "primaire vorm van kanker" vaak in de nabije omgeving te vinden, terwijl bij verspreiding via het bloed de kankercellen verder weg kunnen worden getransporteerd.

In welke organen of plaatsen in het lichaam kunnen uitzaaiingen optreden?

Er is geen sluitend verband tussen de plaats van de oorspronkelijke tumor en waar uitzaaiingen in het lichaam optreden. Wel is het zo dat het bij bepaalde typen kanker afhankelijk van de wijze van verspreiding vaker voorkomt dat er uitzaaiingen in een bepaald deel van het lichaam voorkomen dan bij andere vormen van kanker. Waar een uitzaaiing van een tumor terecht komt, die via de lymfeklieren wordt verspreid is afhankelijk van de plaats van het dichtstbijzijnde lymfeklierstation (hals, oksels, luchtpijp, longen, darmen en buikholte). Het bijgaande schema geeft een indicatie:

Primaire plaats van de tumor in het lichaam	Uitzaaiing via de lymfeklieren	Uitzaaiing via het bloed
Borstkanker	Oksel, sleutelbeen en boorstbeen	Longen, lever, huid, botten en hersenen
Hersentumor	Meestal geen verspreiding via de lymfen	Lever, longen en andere plaatsen in de hersenen
Kanker van de dikke darm	Buik	Lever, longen, buikvlies en botten
Pancreas (alvleesklier) kanker	Buik	Lever en longen
Huidkanker (melanoom)	Afhankelijk van de plaats van het melanoom, o.a. lies, hals of oksel	Longen, huid, lever en hersenen
Baarmoederhalskanker	Buik, lies	Longen, botten en lever
Prostaatkanker	Buik	Longen, botten en lever
Longkanker	Longen en borstkas	Botten, lever, bijnieren en hersenen

Wat zijn de symptomen of tekenen van uitzaaiingen in het lichaam?

Uitzaaiingen of metastasen geven in het begin niet altijd klachten en de specifieke klachten kunnen heel erg verschillen afhankelijk van waar in het lichaam de uitzaaiing of uitzaaiingen zich bevinden. Wanneer de metastasen gaan groeien zullen ze meer druk uitoefenen op hun omgeving of binnengroeien op plaatsen waar ze niet horen. Dit kantot pijn of bloedingen leiden op die specifieke plek in het lichaam.

Een uitzaaiing naar de lever kan klachten geven, die op hepatitis lijken. Wanneer een metastase bijvoorbeeld in de wervelkolom belandt, neemt de druk op het ruggemerg toe, waardoor verlies van kracht in de benen of afname van gevoel in de ledematen kunnen optreden. Uitzaaiing naar de hersenen kan onder andere leiden tot duizeligheid, ernstige hoofdpijn en epileptische aanvallen.

Hoe wordt uitzaaiing van kanker behandeld?

Over het algemeen worden uitzaaiingen hetzelfde behandeld als de oorspronkelijke of primaire kanker in het lichaam. Als er sprake is van uitzaaiing van baarmoeder kankercellen naar de longen, zullen deze cellen in de longen worden behandeld alsof het baarmoederkanker is en niet als longkanker.


Afhankelijk van de locatie van de uitzaaiing of uitzaaiingen wordt voor operatie, chemotherapie of bestraling gekozen of er wordt besloten om de uitzaaiingen zelf niet te behandelen.

Vaak leidt het ontstaan van metastasen in andere delen van het lichaam tot een samenwerking van verschillende specialisten, omdat de kanker zich niet meer beperkt tot het deel van het lichaam, waar de behandelend specialist deskundig in is.

Wat zijn de gevolgen van kanker, die is uitgezaaid?

De prognose van een uitgezaaide kanker is meestal slechter dan die van kanker zonder metastasen. Maar ook hier is het bepalend hoe de therapie voor de primaire vorm van kanker aanslaat. Als er sprake is van een aggressieve, snel groeiende tumor kan het verloop ongunstiger zijn. Wanneer het mogelijk is om de initiële vorm van kanker goed te behandelen en uitzaaiingen snel worden ontdekt blijven hun gevolgen ook beperkt. Het is in ieder geval belangrijk om bij een bestaande diagnose van kanker alert te zijn op tekenen, die op uitzaaiing zouden kunnen wijzen, zodat er snel behandeld kan worden. Maar hetzelfde geldt natuurlijk ook wanneer er wel klachten bestaan, die wijzen op uitzaaiingen maar er (nog) geen veroorzaker in het lichaam is geidentificeerd. © 2009 - 2010 Sterretje999, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 18-10-2009, laatst gewijzigd op 09-01-2010. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sterretje999 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Hersenkanker: Hersentumoren en uitzaaiingen naar de hersenen: Er bestaan verschillende vormen van hersenkanker. Een hersentumor ontstaat in de hersenen zelf maar er bestaat ook hersenkanker ten gevolge van u…
• Botkanker: Vormen, symptomen en behandeling: Botkanker kent vele uitingsvormen. Botkanker bij volwassenen is dikwijls een uitzaaiing van een ander type kanker, dat elders in het lichaam metastaseert. Botkank…
• Kanker: leverkanker: Er zijn twee soorten leverkanker: primaire en secundaire leverkanker. Primaire leverkanker betekent dat de kanker in de lever zelf is ontstaan, en secundaire leverkanker betekent dat de…
• Vaginakanker: kanker vagina/vaginacarcinoom/aandoeningen: Vaginakanker - Primaire tumoren aan de vagina zijn zeer zeldzaam. Primiar betekent dat de kanker op de betreffende plek is ontstaan en niet het gevol…
• Kanker: teelbalkanker: Teelbalkanker is een redelijk zeldzame vorm van kanker, die ongeveer 4 op de 100.000 mannen treft. De kanker begint meestal in de zaad-producerende cellen (kiemcellen), en verspreid zi…

Bronnen en/of referenties

• KWF (Kankerbestrijding)
• Metastasen (MST)
• Uitzaaiingen of metastasen (VLK)