Metastasering carcinoom, symptomen en behandeling

Een carcinoom is een kwaadaardig gezwel, ook wel woekering of tumor genoemd. Wanneer dit kwaadaardig is spreken we ook wel van kanker (cancer). Maar wat is het verschil met een goedaardig gezwel? Bij een kwaadaardig gezwel kan deze doorgroeien in omringend weefsel. Kankercellen kunnen loslaten en vervoerd worden via de bloedbaan of lymfebaan. Wanneer ze elders in het lichaam blijven kleven ontstaat er een dochtergezwel. Dit noemen we ook wel een metastase. Wanneer er sprake is van uitzaaiingen is er nagenoeg geen genezing meer mogelijk. Behandeling richt zich dan op levensverlenging.

Wat is metastatering?

Metastasering komt voor bij kanker. Maar wat is kanker? Kanker wordt ook wel cancer (kreeft) genoemd. Het gaat hier om een kwaadaardige woekering van cellen. Er vindt ongeremde celdeling plaats. Cellen delen zich normaal gesproken met een bepaald ritme: er worden cellen afgebroken en weer nieuwe gemaakt door middel van deling. Wanneer er iets misgaat verloopt de celdeling te snel en ontstaat er een gezwel of tumor. Dit kan goedaardig zijn zoals een wrat, maar ook kwaadaardig.

Bij een kwaadaardige woekering spreken we van kanker. Kwaadaardige tumoren zijn niet scherp begrenst en kunnen doorgroeien in ander weefsel. Er kunnen kankercellen loslaten van de tumor en zich via de bloedbaan of de lymfebaan verspreiden. Op een andere plaats in het lichaam aangekomen kunnen ze weer uitgroeien tot een nieuwe tumor.

Metastasering is het verschijnsel dat optreedt wanneer er elders in het lichaam dochtergezwellen ontstaan. Een dochtergezwel heet een metastase. Het gaat hier dus niet om een nieuwe vorm van kanker maar om bijvoorbeeld uitzaaiingen van borstkanker in de longen. Het dochtergezwel in de longen wordt dan uitgezaaide borstkanker genoemd en geen longkanker.

Lymfe of bloed

Het primaire gezwel is het oorspronkelijk gezwel. Bij borstkanker bevindt zich dit in de borst, bij maagkanker in de maag, bij longkanker in de long etc. Vanuit het primaire gezwel dringen kankercellen het omringende weefsel binnen. Daar maken ze zich los van het primaire gezwel en worden via de lymfebaan of de bloedbaan meegevoerd. De kankercellen die veel versleept worden gaan uiteindelijk ten gronde. Andere kankercellen blijven ergens anders in het lichaam vast kleven. Daar groeien ze uit tot een nieuw gezwel, oftewel de uitzaaiing of dochtergezwel. De meeste vormen van kanker kunnen uitzaaien. Bepaalde vormen zoals een type hersentumor zaaien niet uit. Weer andere vormen van kanker groeien ontzettend langzaam waardoor uitzaaiingen lange tijd uit kunnen blijven.

Symptomen

De ontwikkeling van een dochtergezwel of metastase kan snel gaan of jarenlang duren. Prostaatkanker is een vorm van kanker waarbij uitzaaiingen heel langzaam ontwikkelen. Bij longkanker en maagkanker kan het daarentegen snel gaan. Vaak vinden we uitzaaiingen in de botten, de longen, de nieren, de lever, de huid en de lymfeklieren. Het zal vaak het eerst voorkomend of doorstromend orgaan in de buurt van het primaire gezwel zijn, waar de uitzaaiing plaatsvindt.

De symptomen zijn afhankelijk van het gebied of het orgaan waar het dochtergezwel zich bevindt. Vaak betreft dit pijn, bloedverlies, verminderde functie van het orgaan of andere symptomen. Omdat uitzaaiingen, net als kanker, in het beginstadium nog erg klein zijn, kan dit niet altijd aangetoond worden. Zelfs na succesvolle behandeling van de primaire tumor kunnen er nog uitzaaiingen aanwezig zijn zonder dat deze opgemerkt worden. Pas na vijf, of bij borstkanker na tien jaar, kan met zekerheid gezegd worden dat iemand genezen is als er dan nog steeds geen uitzaaiingen aangetoond zijn.

Oesofaguscarcinoom

Een andere benaming hiervoor is ook wel slokdarmkanker. Uitzaaiingen komen hier veel bij voor. Vaak betreft het uitzaaiingen naar de longen. Slokdarmkanker wordt vaak te laat ontdekt, waardoor behandeling moeilijk wordt en er al uitzaaiingen aanwezig zijn.

Prostaatcarcinoom

Bij prostaatcarcinoom oftewel prostaatkanker zien we uitzaaiingen voornamelijk in de botten optreden. Prostaatkanker is een langzaam groeiende kanker. De meeste mannen krijgen uiteindelijk prostaatkanker. Omdat deze zich zo langzaam ontwikkelt gaan veel oude mannen dood aan de gevolgen van iets geheel anders. Veel mannen weten niet eens dat ze prostaatkanker hadden.

Maagcarcinoom

Maagkanker of maagcarcinoom, een kwaadaardig gezwel dat uitgaat van de maag of het maagslijmvlies. Vaak komt een dochtergezwel in de lever voor, in de slokdarm of in de dunne darm. Maagkanker komt redelijk veel voor onder zowel mannen als vrouwen.

Pancreascarcinoom

De pancreas is de alvleesklier. Uitzaaiingen bij alvleesklierkanker zien we vaak in de lever, de longen of de botten. Vaak zal de tumor zich als eerste in de omringende bloedvaten uitzaaien. Een chronische ontsteking van de alvleesklier geeft een verhoogd risico op het ontstaan van alvleesklierkanker.

Cervixcarcinoom

Een redelijk veel voorkomende kanker bij vrouwen. Het komt het vaakst voor bij vrouwen rond de 50 jaar. Het HPV-virus lijkt de meest voorkomende oorzaak te zijn voor het ontstaan van cervixcarcinoom of baarmoederhalskanker. Bloedverlies is een veel voorkomend symptoom. Uitzaaiingen bij cervixcarcinoom zien we voornamelijk in de baarmoeder, de longen, de botten of de lever.

Behandeling van metastasen

Vaak wordt er na behandeling van kanker nabehandeld met bijvoorbeeld een chemokuur. Toch kan dit de kans op uitzaaiingen niet wegnemen. Bij uitzaaiingen is er geen genezing meer mogelijk. De behandeling is dan palliatief: dit wil zeggen dat het levensverlengend en verzachtend moet zijn. Behandeling richt zich dan ook op pijnbestrijding en het verkleinen of remmen van de uitzaaiingen. Behandeling kan door middel van medicijnen, bestraling of chemokuur. Soms worden uitzaaiingen operatief weggehaald. Vaak gaat het wel om meerdere uitzaaiingen, waardoor operatief weghalen bedoeld is om klachten te verminderen maar niet om te genezen. Immers, bij uitzaaiingen is de kans zeer groot dat er ook elders in het lichaam dochtergezwellen in ontwikkeling zijn.