InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Vulvodynie: Pijn aan uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen

Vulvodynie: Pijn aan uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen

Vulvodynie: Pijn aan uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen Bij vulvodynie heeft een patiënte chronische pijn in de vulva, de uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen. Deze omvatten de schaamlippen, de clitoris, (kittelaar, klein zwellichaam) en de opening van de vagina. De pijn, het branderig gevoel of irritatie is soms erg ongemakkelijk waardoor langdurig zitten of seks niet meer (goed) mogelijk is. Voorts is de vaak brandende pijn niet toe te wijzen aan een actieve infectie of een seksueel overdraagbare aandoening. Diverse behandelingsmethoden zijn beschikbaar om de pijn en het ongemak te verminderen. Dit is mogelijk via een aantal zelfzorgmaatregelen. Medische hulp is echter steevast aanbevolen. Vulvodynie heeft mogelijk een grote impact op het leven van de vrouw.

Epidemiologie vulvodynie

Vrouwen op elke leeftijd krijgen mogelijk vulvodynie. Dit start meestal in de tienerjaren. Vulvodynie kent geen etnische of raciale voorliefde. Exacte incidentie- en prevalentiecijfers zijn niet beschikbaar omdat veel vrouwen met deze klachten geen professioneel medisch advies inwinnen.

Oorzaken chronische pijn aan uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen

De exacte oorzaak van vulvodynie is niet gekend, maar volgende factoren spelen wellicht een rol:
  • abnormale reactie van vulvacellen op een infectie of trauma
  • allergieën (allergische reactie door contact met uitlokkende stof) of irritatie voor chemicaliën of andere stoffen
  • een gevoelige huid
  • een geschiedenis van seksueel misbruik
  • een letsel aan of irritatie van de zenuwen rond het vulvagebied
  • een verleden van vaginale infecties of overgevoeligheid voor schimmelinfecties
  • genetische factoren waardoor vulva slecht reageert op een chronische ontsteking
  • het frequent gebruik van antibiotica (geneesmiddelen tegen een bacteriële infectie)
  • hormonale veranderingen
  • rugklachten zoals een hernia (leidt tot het samendrukken van de rugzenuw wat pijn veroorzaakt in het vulvagebied)
  • spiertrekkingen
  • spierzwakte, spasme of instabiliteit van de bekkenbodemspieren

Veel vrouwen met vulvodynie hebben een geschiedenis van recidiverende vaginitis of vaginale schimmelinfecties. Sommige vrouwen met de aandoening hebben een geschiedenis van seksueel misbruik. Maar de oorzaken zijn bij de meeste vrouwen met vulvodynie onbekend. Vulvodynie is niet seksueel overdraagbaar of een teken van kanker.

Symptomen: Brandende pijn en jeuk

Meestal starten de problemen met de vulva vrij plotseling. De patiënte heeft constante of incidentele pijn in het genitale gebied die te bestempelen valt als bonzend, brandend, prikkelend of rauw. Mogelijk heeft ze hierbij last van jeuk (pruritus). De patiënte voelt deze pijn bij het inbrengen van een tampon, bij het fietsen, bij het wandelen, bij het zitten of bij andere fysieke activiteiten, maar af en toe zelfs in rust. De geslachtsgemeenschap is tevens pijnlijk, hetgeen in medische termen gekend is als dyspareunie. De pijn houdt bij een aantal patiënten maanden of zelfs jaren aan, al verdwijnt deze soms ook plotseling. Daarnaast is de pijn te voelen in het ganse vulvagebied (gegeneraliseerde pijn) of anders is de pijn eerder lokaal (gelokaliseerd), bijvoorbeeld rond de opening van de vagina (vulvaire vestibulitis syndroom, vestibulodynie). Het vulvaweefsel is bij sommige patiënten minimaal ontstoken of gezwollen, terwijl de vulva bij de meeste andere vrouwen een normaal uitziend uiterlijk heeft.

Diagnose en onderzoeken

De patiënte geeft de arts informatie over het soort pijn dat ze voelt alsook welke vrij verkrijgbare medicijnen ze reeds geprobeerd heeft om de pijn onder controle te krijgen. De arts bevraagt de patiënte eveneens over de medische geschiedenis, de omvang en de precieze locatie van de vulvapijn. De arts voert daarna een gynaecologisch onderzoek uit waarbij hij eveneens de uitwendige genitaliën grondig bestudeert. Mogelijk neemt hij een biopt (stukje weefsel) van de vulva en laat hij dit later microscopisch onderzoeken om een actieve infectie uit te sluiten. De arts identificeert meestal geen aanwijsbare problemen. Soms is het vulvaweefsel wel minimaal gezwollen en ontstoken.

Behandeling onverklaarbare pijn aan vulva

De behandeling van vulvodynie is vaak multidisciplinair gericht waarbij een gynaecoloog, een dermatoloog, een neuroloog, een urogynaecoloog, en/of een fysiotherapeut samenwerken. Een seksuoloog en/of psychotherapeut zijn eveneens betrokken in het behandelproces omdat vulvodynie emotionele problemen met zich meebrengt bij de meeste vrouwen. De aandoening zelf valt niet te genezen, maar vulvodynie is met enkele adviezen en medische behandelingen wel onder controle te krijgen. Niet elke behandeling werkt even effectief voor elke vrouw. Een combinatie van behandelingen is soms nodig en soms duurt de behandeling erg lang (meerdere jaren) vooraleer de arts een effectief resultaat bereikt.

Zelfzorg

Tips
In water oplosbare glijmiddelen maken de geslachtsgemeenschap gemakkelijker. Een antihistaminicum voor het slapengaan vermindert de jeuk en doet de patiënte beter rusten. Ook het aanbrengen van koude kompressen op vermindert de pijn en jeuk. Een andere tip is om het pijnlijke gebied zeer voorzichtig te wassen. Hard schrobben of te vaak wassen leidt tot irritatie. Gewoon water is het beste reinigingsmiddel. Een emulgerende zalf aanbrengen op de externe genitaliën creëert een beschermende barrière en is dus ook aanbevolen. Daarnaast mag de vrouw twee tot drie keer per dag in een comfortabel, niet te heet en niet te koud water zitten gedurende vijf tot tien minuten. Het is voorts belangrijk om de vulva met koud water te spoelen na het plassen en na de geslachtsgemeenschap. Bij sommige patiënten is acupunctuur nuttig. Andere alternatieve behandelingen bieden bovendien bij een aantal patiënten soelaas.

Te vermijden
Een aantal zaken vermijdt de vrouw best, zoals activiteiten die druk uitoefenen op de vulva, zoals fietsen of paardrijden. Bubbelbaden en een te warm bad zijn afgeraden, omdat dit tot ongemak en jeuk leidt. Een nauwsluitende panty en nylonondergoed beperkt de luchtstroom naar het genitale gebied, waardoor meer irritatie ontstaat. Witte, katoenen ondergoed ventileert voldoende. Eventueel slaapt de patiënte zonder ondergoed als dit meer comfortabel aanvoelt. Bepaalde voedingsmiddelen irriteren de urine sneller zoals groenten, bonen, bessen, chocolade of noten. Het gebruik van bepaalde zepen, geparfumeerd toiletpapier of geparfumeerde crèmes, tampons, wasverzachter op een slipje, medicijnen en andere mogelijk uitlokkende factoren zijn tot slot eveneens af te raden.

Professionele medische zorg

De pijn behandelen is voor elke vrouw weer anders, en daarnaast zijn de behandelingen niet altijd direct effectief. Medicijnen verminderen de chronische pijn. Steroïden (corticosteroïden zijn krachtige ontstekingsremmende medicijnen), tricyclische antidepressiva of anti-epileptica zijn andere mogelijke medicijnen die de pijn verminderen. Antihistaminica verminderen tevens de jeuk. Lokale (op de huid aangebracht) anesthetica zoals lidocaïnezalf brengt tijdelijke verlichting van de symptomen. Biofeedbacktherapie leert de patiënte hoe het lichaam reageert op de symptomen waardoor de patiënte leert om zich te ontspannen en de pijn op deze manier vermindert. Veel vrouwen met vulvodynie hebben gespannen bekkenbodemspieren en bij specifieke oefeningen door een fysiotherapeut leert de patiënte deze spieren te ontspannen. Een zenuwblok is ook een mogelijke behandelingsvorm waarbij de arts de zenuw blokkeert via een injectie. Deze behandeling is nuttig bij vrouwen die niet reageren op andere therapieën en langdurige pijn ervaren. Tot slot zijn neurostimulatie, spinale infusiepompen en chirurgie mogelijk.

Complicaties

Deze complicaties zijn mogelijk als gevolg van vulvodynie:
  • angst
  • een depressie
  • een verminderd zelfbeeld
  • een verminderde levenskwaliteit
  • emotionele problemen
  • isolatie
  • relatieproblemen
  • seksuele disfunctie
  • slaapstoornissen
  • vaginisme (kramp in de spieren rond de vagina)

Prognose

De aandoening is niet levensbedreigend maar heeft mogelijk grote lichamelijke en mentale gevolgen voor de vrouw.
© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Vulva aandoeningen: pijn en jeuk schaamlippen en clitorisVulva aandoeningen: pijn en jeuk schaamlippen en clitorisDe vulva is het uitwendige geslachtsorgaan van de vrouw en verwijst naar de huid rond je schede. De vulva bestaat uit de…
Focale vulvitis (roodheid en pijn rondom vagina)Focale vulvitis (roodheid en pijn rondom vagina)Heb je chronisch last van roodheid en pijn rondom vagina? Of branderigheid, stekende pijn, irritatie of schraalheid ter…
De vulva en haar onderdelenDe genitaliën van de vrouw wordt ook wel de vulva genoemd. Vaak wordt dit ook wel de vagina genoemd, maar dat is onjuist…
Ontsteking vulva (vulvitis): vagina, schaamlippen & clitorisOntsteking vulva (vulvitis): vagina, schaamlippen & clitorisOntsteking vulva, jeuk vagina - De vulva zijn de uitwendige geslachtsorganen van de vrouw: schaamlippen, clitoris (kitte…
Vulvakanker: symptomen kanker schaamlippen en clitorisVulvakanker: symptomen kanker schaamlippen en clitorisVulvakanker is een kwaadaardig gezwel of tumor aan de buitenkant van de vrouwelijke geslachtsorganen. symptomen van vulv…
Bronnen en referenties
  • Causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vulvodynia/basics/causes/con-20020326, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Complications, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vulvodynia/basics/complications/con-20020326, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Definition, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vulvodynia/basics/definition/con-20020326, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Diagnosis, http://www.nva.org/what-is-vulvodynia/diagnosis/, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Improving Women's Health through Education, Research, Support and Advocacy, http://www.nva.org/, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Lifestyle & Home remedies, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vulvodynia/basics/lifestyle-home-remedies/con-20020326, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Symptoms, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vulvodynia/basics/symptoms/con-20020326, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Tests & Diagnosis, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vulvodynia/basics/tests-diagnosis/con-20020326, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Treatment, http://www.nva.org/what-is-vulvodynia/treatment/, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Treatments & Drugs, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vulvodynia/basics/treatment/con-20020326, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Vulvodynia, http://www.vulvalpainsociety.org/vps/index.php/vulval-conditions/vulvodynia, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Vulvodynia: Causes, Symptoms, and Treatments (1), http://www.webmd.com/women/guide/vulvodynia#1, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Vulvodynia: Causes, Symptoms, and Treatments (2), http://www.webmd.com/women/guide/vulvodynia#2, geraadpleegd op 16 september 2016
  • Vulvodynia: Causes, Symptoms, and Treatments (3), http://www.webmd.com/women/guide/vulvodynia#3, geraadpleegd op 16 september 2016
  • What Causes Vulvodynia, http://www.nva.org/what-is-vulvodynia/what-causes-vulvodynia/, geraadpleegd op 16 september 2016
  • What Is Vulvodynia, http://www.nva.org/what-is-vulvodynia/, geraadpleegd op 16 september 2016

Reageer op het artikel "Vulvodynie: Pijn aan uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Anoniem, 18-12-2018 21:19 #2
Duemavan geurloze zalf ter verzorging, en amitriptiline om de pijnsignalen weg te halen (wel doorbijten, eerste 2 weken verergeren de symptomen en voelt het net of je aan een heftige schimmelinfectie leidt), en vervolgens niet de amitriptiline vergeten. Vergeet je het een dag, dan zijn de effecten voor een week uitgewerkt. Dit is mijn ervaring, hopelijk helpt het de hopeloze vrouwen in Nederland die ook leiden aan vulvodinia. Wat een verschrikkelijke aandoening en belachelijk dat er geen geneesmiddel bestaat. Ik wens dagelijks dat ik als man was geboren en niet als vrouw zodat ik niet zoveel emotionele en fysieke pijn heb hoeven doorstaan alleen maar omdat ik een vagina heb ipv een piemel en daardoor vulvodinia heb opgelopen.

Tiny, 17-05-2017 10:40 #1
Ben reeds onder behandeling in het UZ eerst creme gabapentine, geen resultaat, na 10 weken
Nu doxepine creme gekregen… weer benieuwd… steeds maar proberen… geluk dat ik lidocaine erbij mag smeren, dan heb ik ff geen pijn!
Mijn geduld raakt op…

Infoteur: Miske
Laatste update: 25-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 16
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!