Diabetische ketoacidose (DKA): Complicatie van diabetes

Diabetische ketoacidose (DKA): Complicatie van diabetes Diabetische ketoacidose (DKA) is een acute, ernstige, levensbedreigende complicatie van diabetes (suikerziekte) die vooral optreedt bij patiënten met diabetes type 1, maar af en toe ook verschijnt bij patiënten met diabetes type 2. Het lichaam heeft door een ontoereikende productie van insuline onvoldoende glucose, wat normaal gezien nodig is voor de energiehuishouding. Het lichaam breekt door dit tekort andere weefsels af als energiebron, waardoor een opbouw gebeurt van ketonen, giftige chemische stoffen. Het lichaam wordt zuurder (acidose) wanneer hierbij geen behandeling gebeurt. Vaker plassen, meer dorst en misselijkheid zijn enkele typische symptomen van diabetische ketoacidose. Een snelle behandeling is nodig bij diabetische ketoacidose want anders resulteert dit in ernstige aandoeningen en zelfs de dood. De behandeling bestaat veelal uit insuline en vochttoediening en de behandeling van de onderliggende oorzaak van deze toestand.

Oorzaken diabetische ketoacidose

Het lichaam is bij patiënten met diabetes mellitus niet in staat om suiker (glucose) als opslagplaats voor brandstof te gebruiken, omdat de patiënt geen of onvoldoende insuline heeft. In de plaats daarvan gebruikt het lichaam vet als opslagplaats voor brandstof. Wanneer het lichaam vet afbreekt, hopen ketonen (chemische stoffen) zich op in het lichaam. Bij het afbreken van het vet, hopen ketonen zich op in het bloed en de urine. Een hoog ketonengehalte is giftig. Dit is dan gekend als “ketoacidose”.

Diabetische ketoacidose is soms het eerste teken van diabetes mellitus type 1 bij patiënten waarbij de diagnose van suikerziekte nog niet vastgesteld is. Soms komt dit eveneens voor bij een patiënt die reeds gediagnosticeerd is met diabetes type 1. Patiënten met diabetes type 2 ontwikkelen soms diabetische ketoacidose, maar dit is minder voorkomend. Meestal is dit het gevolg van een ongecontroleerde bloedsuikerspiegel, ontbrekende doses van medicijnen of een ernstige ziekte.

Risicofactoren DKA

Een infectie, een fysiek of emotioneel trauma, een ernstige ziekte, alcohol- of drugsmisbruik (vooral cocaïne), ontbrekende insulinedosissen, of een operatie leiden mogelijk tot diabetische ketoacidose bij patiënten met diabetes type 1. Af en toe resulteert medicatiegebruik in diabetische ketoacidose, met name bij het gebruik van bepaalde corticosteroïden (krachtige ontstekingsremmende medicijnen) en sommige diuretica (plaspillen).

Hoofdpijn wijst mogelijk op diabetische ketoacidose / Bron: Geralt, PixabayHoofdpijn wijst mogelijk op diabetische ketoacidose / Bron: Geralt, Pixabay

Symptomen: Meer dorst en vaker plassen

Vroege symptomen die sluipend optreden zijn een verhoogde dorst (polydipsie) en vaker plassen (pollakisurie). Veel andere voorkomende symptomen van diabetische ketoacidose zijn:

Wanneer een infectie gepaard gaat met diabetische ketoacidose, treden hierbij volgende symptomen op:

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

De arts voert een lichamelijk onderzoek uit, waarbij hij diverse tekenen waarneemt van diabetische ketoacidose. Zo heeft de patiënt volgende symptomen:

Diagnostisch onderzoek

Een bloedonderzoek of urineonderzoek (ketonentest) is nodig om tekenen van vroege ketoacidose op te sporen. Veelal voert de arts eerst een urineonderzoek uit. Wanneer de urine positief test op ketonen, gebeurt een meting van “beta-hydroxybutyraat” in het bloed. Dit is de meest voorkomende keton. Af en toe is ook sprake van hypermagnesiëmie (verhoogd magnesiumgehalte in het bloed). Eventueel maakt de arts een röntgenfoto van de borstkas (thoraxfoto) om een longontsteking uit te sluiten. Een CT-scan of MRI-scan van het hoofd spoort eventueel hersenoedeem (hersenzwelling) op.

Differentiële diagnose

De symptomenreeks van diabetische ketoacidose lijkt sterk op deze van enkele andere aandoeningen:
  • acute zoete urinegeur aan de alvleesklier
  • alcoholische ketoacidose
  • appendicitis (ontsteking van het aanhangsel van de blindedarm)
  • blaasontsteking (cystitis) bij vrouwen
  • hyperosmolaire coma
  • hypofosfatemie (verlaagd fosfaatgehalte in het bloed)
  • hypothermie
  • melkzuuracidose
  • metabole acidose
  • salicylaat toxiciteit
  • septische shock (complicatie van sepsis met lage bloeddruk)

Behandeling met insuline en vocht

De patiënt krijgt van de arts bij de diagnose van diabetes informatie mee over de symptomen van diabetische ketoacidose. Bemerkt de patiënt symptomen van deze toestand, dan zoekt hij onmiddellijk medische hulp op. Vaak gebeurt de behandeling in het ziekenhuis. De patiënt krijgt hier insuline en vocht toegediend. Daarnaast zijn elektrolytensupplementen nodig, zoals kaliumchloride. Vervolgens spoort de arts de oorzaak van diabetische ketoacidose op (zoals een infectie) en zet hij hiervoor meteen een behandeling in.

Prognose

De meeste patiënten reageren op behandeling binnen 24 uur. Soms duurt het herstel langer. Het totale sterftecijfer voor DKA is 0,2-2% waarbij de meeste patiënten in ontwikkelingslanden komen te overlijden. De aanwezigheid van een diepe coma, een verlaagde lichaamstemperatuur en weinig plassen resulteren vaak in een ongunstige prognose.

Complicaties

Diabetische ketoacidose brengt volgende mogelijke complicaties met zich mee indien de patiënt dit niet of niet goed behandeld:

Preventie van complicatie diabetes

DKA is meestal te vermijden door steeds insuline in de juiste hoeveelheden in te nemen en de bloedsuikerspiegel op peil te houden.
© 2016 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Diabetische ketoacidose: symptomen, oorzaken en behandelingDiabetische ketoacidose: symptomen, oorzaken en behandelingDiabetische ketoacidose is een stofwisselingsziekte. Het is een complicatie van met name diabetes type 1. Bij een gebrek…
Ketoacidose bij diabetes, verzuring van het lichaamKetoacidose bij diabetes, verzuring van het lichaamElke dag krijgen mensen in onze maatschappij te horen dat ze type één of type twee diabetes hebben. Anno 2019 kan dit go…
Ademgeur van aceton: Fruitige adem, vaak door diabetesAdemgeur van aceton: Fruitige adem, vaak door diabetesWanneer mensen sterk ruikend voedsel gegeten hebben, ruikt de adem naar dit voedsel. Ook wanneer mensen een slechte mond…
Latent autoimmune diabetes of adults (LADA)Latent autoimmune diabetes of adults (LADA)Circa 15% van de patiënten die de diagnose van diabetes mellitus (suikerziekte) type 2 heeft gekregen, lijdt aan 'latent…

Schuimende urine: oorzaken van schuim op de urine of plasSchuimende urine: oorzaken van schuim op de urine of plasSchuimende urine kent veel mogelijke oorzaken, variërend van onschuldig tot ernstig. Schuimende urine kan je zorgen bare…
Fibroadenoom: goedaardig bindweefselknobbeltje in de borstFibroadenoom: goedaardig bindweefselknobbeltje in de borstEen fibroadenoom is een goedaardig bindweefselknobbeltje in de borst. Een fibroadenoom is de meest voorkomende goedaardi…
Bronnen en referenties
  • Causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetic-ketoacidosis/basics/causes/con-20026470, geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Clinical Presentation, http://emedicine.medscape.com/article/118361-clinical-presentation#showall , geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 26 oktober 2016
  • Definition, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetic-ketoacidosis/basics/definition/con-20026470, geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Diabetic ketoacidosis (DKA), https://www.diabetes.org.uk/Guide-to-diabetes/Complications/Diabetic_Ketoacidosis/, geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Diabetic ketoacidosis, https://medlineplus.gov/ency/article/000320.htm, geraadpleegd op 26 oktober 2016
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/118361-differential-diagnoses#showall , geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Overview, http://emedicine.medscape.com/article/118361-overview#showall, geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Afbeelding bron 1: Geralt, Pixabay
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 14-02-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.