InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Diabetische ketoacidose (DKA): Complicatie van diabetes

Diabetische ketoacidose (DKA): Complicatie van diabetes

Diabetische ketoacidose (DKA): Complicatie van diabetes Diabetische ketoacidose (DKA) is een acute, ernstige, levensbedreigende complicatie van diabetes (suikerziekte) die vooral optreedt bij patiënten met diabetes type 1, maar af en toe ook verschijnt bij patiënten met diabetes type 2. Het lichaam heeft door een ontoereikende productie van insuline onvoldoende glucose, wat normaal gezien nodig is voor de energiehuishouding. Het lichaam breekt door dit tekort andere weefsels af als energiebron, waardoor een opbouw gebeurt van ketonen, giftige chemische stoffen. Het lichaam wordt zuurder (acidose) wanneer hierbij geen behandeling gebeurt. Vaker plassen, meer dorst en misselijkheid zijn enkele typische symptomen van diabetische ketoacidose. Een snelle behandeling is nodig bij diabetische ketoacidose want anders resulteert dit in ernstige aandoeningen en zelfs de dood. De behandeling bestaat veelal uit insuline en vochttoediening en de behandeling van de onderliggende oorzaak van deze toestand.

Oorzaken diabetische ketoacidose

Het lichaam is bij patiënten met diabetes mellitus niet in staat om suiker (glucose) als opslagplaats voor brandstof te gebruiken, omdat de patiënt geen of onvoldoende insuline heeft. In de plaats daarvan gebruikt het lichaam vet als opslagplaats voor brandstof. Wanneer het lichaam vet afbreekt, hopen ketonen (chemische stoffen) zich op in het lichaam. Bij het afbreken van het vet, hopen ketonen zich op in het bloed en de urine. Een hoog ketonengehalte is giftig. Dit is dan gekend als “ketoacidose”.

Diabetische ketoacidose is soms het eerste teken van diabetes mellitus type 1 bij patiënten waarbij de diagnose van suikerziekte nog niet vastgesteld is. Soms komt dit eveneens voor bij een patiënt die reeds gediagnosticeerd is met diabetes type 1. Patiënten met diabetes type 2 ontwikkelen soms diabetische ketoacidose, maar dit is minder voorkomend. Meestal is dit het gevolg van een ongecontroleerde bloedsuikerspiegel, ontbrekende doses van medicijnen of een ernstige ziekte.

Risicofactoren DKA

Een infectie, een fysiek of emotioneel trauma, een ernstige ziekte, alcohol- of drugsmisbruik (vooral cocaïne), ontbrekende insulinedosissen, of een operatie leiden mogelijk tot diabetische ketoacidose bij patiënten met diabetes type 1. Af en toe resulteert medicatiegebruik in diabetische ketoacidose, met name bij het gebruik van bepaalde corticosteroïden (krachtige ontstekingsremmende medicijnen) en sommige diuretica (plaspillen).

Hoofdpijn wijst mogelijk op diabetische ketoacidose / Bron: Geralt, PixabayHoofdpijn wijst mogelijk op diabetische ketoacidose / Bron: Geralt, Pixabay

Symptomen: Meer dorst en vaker plassen

Vroege symptomen die sluipend optreden zijn een verhoogde dorst (polydipsie) en vaker plassen (pollakisurie). Veel andere voorkomende symptomen van diabetische ketoacidose zijn:

Wanneer een infectie gepaard gaat met diabetische ketoacidose, treden hierbij volgende symptomen op:

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

De arts voert een lichamelijk onderzoek uit, waarbij hij diverse tekenen waarneemt van diabetische ketoacidose. Zo heeft de patiënt volgende symptomen:

Diagnostisch onderzoek

Een bloedonderzoek of urineonderzoek (ketonentest) is nodig om tekenen van vroege ketoacidose op te sporen. Veelal voert de arts eerst een urineonderzoek uit. Wanneer de urine positief test op ketonen, gebeurt een meting van “beta-hydroxybutyraat” in het bloed. Dit is de meest voorkomende keton. Af en toe is ook sprake van hypermagnesiëmie (verhoogd magnesiumgehalte in het bloed). Eventueel maakt de arts een röntgenfoto van de borstkas om een longontsteking uit te sluiten. Een CT-scan of MRI-scan van het hoofd spoort eventueel hersenoedeem (hersenzwelling) op.

Differentiële diagnose

De symptomenreeks van diabetische ketoacidose lijkt sterk op deze van enkele andere aandoeningen:
  • acute zoete urinegeur aan de alvleesklier
  • alcoholische ketoacidose
  • appendicitis (ontsteking van het aanhangsel van de blindedarm)
  • blaasontsteking (cystitis) bij vrouwen
  • hyperosmolaire coma
  • hypofosfatemie (verlaagd fosfaatgehalte in het bloed)
  • hypothermie
  • melkzuuracidose
  • metabole acidose
  • salicylaat toxiciteit
  • septische shock (complicatie van sepsis met lage bloeddruk)

Behandeling met insuline en vocht

De patiënt krijgt van de arts bij de diagnose van diabetes informatie mee over de symptomen van diabetische ketoacidose. Bemerkt de patiënt symptomen van deze toestand, dan zoekt hij onmiddellijk medische hulp op. Vaak gebeurt de behandeling in het ziekenhuis. De patiënt krijgt hier insuline en vocht toegediend. Daarnaast zijn elektrolytensupplementen nodig, zoals kaliumchloride. Vervolgens spoort de arts de oorzaak van diabetische ketoacidose op (zoals een infectie) en zet hij hiervoor meteen een behandeling in.

Prognose

De meeste patiënten reageren op behandeling binnen 24 uur. Soms duurt het herstel langer. Het totale sterftecijfer voor DKA is 0,2-2% waarbij de meeste patiënten in ontwikkelingslanden komen te overlijden. De aanwezigheid van een diepe coma, een verlaagde lichaamstemperatuur en weinig plassen resulteren vaak in een ongunstige prognose.

Complicaties

Diabetische ketoacidose brengt volgende mogelijke complicaties met zich mee indien de patiënt dit niet of niet goed behandeld:
  • acute maagdilatatie
  • ademhalingsproblemen
  • diep veneuze trombose (pijn en zwelling aan het been of bekken)
  • een cerebrovasculair accident / CVA / beroerte (onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen met mentale en lichamelijke symptomen)
  • een hartstilstand
  • een lage bloedsuikerspiegel (hypoglykemie)
  • een infectie (meestal een urineweginfectie)
  • een vochtophoping in de hersenen (hersenoedeem)
  • erosieve gastritis (maagslijmvliesontsteking)
  • hypofosfatemie
  • hypokaliëmie (een laag kaliumgehalte in het bloed)
  • mucormycose (schimmelziekte van hersenen, sinussen en longen; soms treft deze ook de ogen)
  • nierfalen (verminderde of afwezige nierfunctie
  • sepsis (bloedvergiftiging)

Preventie van complicatie diabetes

DKA is meestal te vermijden door steeds insuline in de juiste hoeveelheden in te nemen en de bloedsuikerspiegel op peil te houden.
© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Ademgeur van aceton: Fruitige adem, vaak door diabetesAdemgeur van aceton: Fruitige adem, vaak door diabetesWanneer mensen sterk ruikend voedsel gegeten hebben, ruikt de adem naar dit voedsel. Ook wanneer mensen een slechte mond…
Zoete urinegeur: Oorzaken van fruitige geur van urineZoete urinegeur: Oorzaken van fruitige geur van urineBepaalde voedingsmiddelen, dranken en medicijnen leiden soms tot de fruitig ruikende urine. Dit is meestal een tijdelijk…
Alcoholische ketoacidose: Opbouw van ketonen in bloedAlcoholische ketoacidose: Opbouw van ketonen in bloedAlcoholische ketoacidose is een aandoening waarbij een opbouw van ketonen in het bloed optreedt. Ketonen zijn een type z…
Suikerziekte bij de hondSuikerziekte bij de hondSuikerziekte of Diabetes komt vaker voor dan u denkt. De ziekte komt meestal voor bij oudere honden en/of kleinere honde…
Ketonurie: Ketonen in urine (vaak door diabetes mellitus)Ketonurie: Ketonen in urine (vaak door diabetes mellitus)Ketonurie is een aandoening waarbij ketonen in de urine aanwezig zijn. Ketonen zijn in water oplosbare moleculen. De lev…
Bronnen en referenties
  • Causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetic-ketoacidosis/basics/causes/con-20026470, geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Clinical Presentation, http://emedicine.medscape.com/article/118361-clinical-presentation#showall , geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 26 oktober 2016
  • Definition, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetic-ketoacidosis/basics/definition/con-20026470, geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Diabetic ketoacidosis (DKA), https://www.diabetes.org.uk/Guide-to-diabetes/Complications/Diabetic_Ketoacidosis/, geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Diabetic ketoacidosis, https://medlineplus.gov/ency/article/000320.htm, geraadpleegd op 26 oktober 2016
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/118361-differential-diagnoses#showall , geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Overview, http://emedicine.medscape.com/article/118361-overview#showall, geraadpleegd op 29 oktober 2016
  • Afbeelding bron 1: Geralt, Pixabay

Reageer op het artikel "Diabetische ketoacidose (DKA): Complicatie van diabetes"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 03-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Diabetes mellitus
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!