InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Microcefalie: Te klein hoofd door aandoeningen of infecties

Microcefalie: Te klein hoofd door aandoeningen of infecties

Microcefalie: Te klein hoofd door aandoeningen of infecties Microcefalie is de medische term voor "te klein hoofd". Bij deze zeldzame aangeboren neurologische afwijking heeft de patiënt een kleiner hoofd dan andere patiënten met dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht. De arts baseert zich hiervoor op de hoofdomvang van de patiënt. Deze meet hij op door de afstand rond de bovenkant van het hoofd op te meten. De pasgeboren patiënt heeft veelal kleinere hersenen die slecht ontwikkeld zijn en dit is dan het gevolg van een infectie, een genetische aandoening of een andere oorzaak. Voor microcefalie zelf is geen behandeling beschikbaar, maar tal van ondersteunende en symptomatische behandelingen zijn voorhanden voor het behandelen van eventueel bijkomende symptomen.

Epidemiologie aandoening

Microcefalie komt niet zo heel vaak voor. Ongeveer 2-12 op 10.000 levend geboren patiënten lijdt aan microcefalie.

Oorzaken microcefalie: Abnormale groei van hersenen door genetische aandoeningen en infecties

Bij microcefalie, het tegenovergestelde van macrocefalie (te groot hoofd), groeien de hersenen niet in een normaal tempo. De hersenen bepalen de groei van de schedel, en de ontwikkeling van de hersenen gebeurt wanneer een baby zich nog in de baarmoeder van de moeder bevindt en tijdens de kinderjaren. Een aantal aandoeningen tasten de ontwikkeling van de hersenen aan waardoor ze kleiner zijn dan de normale grootte van het hoofd. Deze omvatten genetische aandoeningen, infecties, en andere oorzaken. Soms komt microcefalie ook geïsoleerd voor. Dit wil zeggen dat de patiënt geen andere aangeboren afwijking heeft.

Genetische aandoeningen

Genetische aandoeningen die microcefalie veroorzaken omvatten:

Infecties

Enkele infecties bij de moeder veroorzaken eveneens microcefalie.

Andere oorzaken

Enkele andere factoren resulteren tot slot mogelijk in de ontwikkeling van een te klein hoofd bij de baby:
  • ernstige ondervoeding (gebrek aan voedingsstoffen of onvoldoende eten)
  • craniosynostose (vroegtijdige sluiting van schedelnaden)
  • blootstelling van bepaalde (genees)middelen tijdens de zwangerschap, vooral alcohol, fenytoïne of toxische (giftige) chemicaliën
  • focale huidhypoplasie
  • het foetaal alcoholsyndroom (afwijkingen bij baby’s door alcoholmisbruik)
  • hyperlysinemie
  • incontinentia pigmenti: Afwijkingen aan ogen en huid
  • methylkwik vergiftiging
  • ongecontroleerde fenylketonurie (afwijkingen aan hersenen en lichaam) bij de moeder: Dit is een aangeboren afwijking waarbij het lichaam niet in staat is om het aminozuur fenylalanine af te breken.
  • zuurstoftekort in de hersenen

Symptomen van een te klein hoofd

Soms komt een patiënt ter wereld met enkel maar het symptoom van microcefalie. Maar ook andere medische problemen gaan gepaard met een te klein hoofd. Deze symptomen variëren van mild tot ernstig.
  • een verstandelijke handicap (een verminderd vermogen om te leren en functioneren in het dagelijks leven)
  • epileptische aanvallen
  • gehoorverlies
  • problemen met beweging en evenwicht
  • problemen met het gezichtsvermogen
  • vertraging in de ontwikkeling, zoals problemen met spraak of andere ontwikkelingsstoornissen (zoals zitten, staan en lopen)
  • voedingsproblemen, zoals moeite met slikken

Naast het te klein hoofd helt het voorhoofd soms wat naar achter bij ernstige microcefalie.

Diagnose en onderzoeken

Voor de geboorte

Voor de geboorte is microcefalie al op te sporen met een echografie. Dit echografisch onderzoek gebeurt in het tweede trimester of vroeg in het derde trimester.

Na de geboorte

De diagnose van microcefalie gebeurt meestal bij de geboorte of tijdens een standaard onderzoek van de baby. Soms gebeurt de diagnose pas enkele weken of maanden na de geboorte. Artsen beschikken over een standaard grafiek van "normale" hoofdafmetingen naargelang de leeftijd van de patiënt en dit voor de eerste achttien (18) levensmaanden van de baby. Dit onderzoek kent een duurtijd van slechts enkele seconden, waarbij de arts enkel maar een meetlint plaatst rond het hoofd van de baby. Op basis van het resultaat van de hoofdmeting baseert de arts de diagnose van microcefalie. De arts bekijkt overigens de eventueel andere symptomen van de patiënt omdat meestal sprake is van een andere aandoening, infectie of een ander medisch probleem.

Diagnostisch onderzoek

Na de geboorte is soms nog een CT-scan of MRI-scan nodig om de diagnose te bevestigen. Deze testen geven daarnaast belangrijke informatie over de structuur van de hersenen en identificeren een eventuele infectie van de baby tijdens de zwangerschap. De arts spoort hiermee tevens andere aanwezige symptomen op. Een bloedonderzoek is tot slot handig om een genetische aandoening te detecteren.

Behandeling microcefalie

Microcefalie is een levenslange aandoening die niet te verhelpen valt. Patiënten met milde microcefalie die geen andere symptomen vertonen, komen regelmatig terug voor een controlebezoek maar hebben verder geen behandeling nodig. Bij patiënten met ernstige microcefalie bekijkt de arts de andere symptomen en behandelt hij deze. Logopedie, fysiotherapie en/of ergotherapie zijn in veel gevallen nodig bij bijkomende symptomen. Daarnaast is medicatie voorhanden om epileptische aanvallen (anti-epileptica) en andere symptomen te behandelen.

Prognose aandoening

De prognose is sterk afhankelijk van de ernst van de symptomen. Niet elke patiënt heeft neurologische symptomen en dan is de intelligentie en ontwikkeling ook normaal. In andere omstandigheden zijn meer behandelingen nodig.

Complicaties van een te klein hoofd: Problemen met de ontwikkeling

Vooral bij milde microcefalie waarbij geen andere aandoening betrokken is, heeft de patiënt een normale intelligentie en ontwikkeling, hoewel het hoofd wel steeds klein blijft. Enkele complicaties zijn echter mogelijk bij ernstige microcefalie zoals epileptische aanvallen, dwerggroei of een kort gestalte, hyperactiviteit, een verstandelijke beperking, een vertraagde ontwikkeling zoals bij spraak en beweging, coördinatie- en evenwichtsproblemen (ataxie) en gezichtsmisvormingen.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Microcefalie - oorzaken, symptomen en behandelingMicrocefalie - oorzaken, symptomen en behandelingMicrocefalie is een ernstige aandoening van het centraal zenuwstelsel. Hierbij zijn de hersenen onvoldoende gegroeid waa…
Veroorzaakt Tdap-vaccinatie een toename van microcefalie?Veroorzaakt Tdap-vaccinatie een toename van microcefalie?Begin 2016 wordt in Brazilië een extreme toename van microcefalie vastgesteld. De aantallen stegen van 150 gevallen in h…
Christianson-syndroom: Afwijkingen aan hersenen en gezichtChristianson-syndroom: Afwijkingen aan hersenen en gezichtHet Christianson-syndroom is een genetische aandoening waarbij de ontwikkeling van de hersenen is aangetast. Deze X-gebo…
Feingold-syndroom: Craniofaciale afwijkingFeingold-syndroom: Craniofaciale afwijkingHet Feingold-syndroom kenmerkt zich door microcefalie (een klein hoofd) in combinatie met afwijkingen aan ledematen, de…
Macrocefalie: Te groot hoofd door aandoeningenMacrocefalie: Te groot hoofd door aandoeningenMacrocefalie, ook vaak geschreven als "macrocephalie" of "macrocephalus", verwijst naar een te groot hoofd bij zuigeling…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Centers For Disease Control And Prevention, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Facts about Microcephaly, http://www.cdc.gov/ncbddd/birthdefects/microcephaly.html, geraadpleegd op 30 mei 2016
  • Foundation for Children with Microcephaly, http://www.childrenwithmicro.org/causes.html, geraadpleegd op 30 mei 2016
  • Microcephaly, https://en.wikipedia.org/wiki/Microcephaly, geraadpleegd op 30 mei 2016
  • Microcephaly, https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003272.htm, geraadpleegd op 30 mei 2016
  • Microcephaly Causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/microcephaly/basics/causes/con-20034823, geraadpleegd op 30 mei 2016
  • Microcephaly Complications, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/microcephaly/basics/complications/con-20034823, geraadpleegd op 30 mei 2016
  • Microcephaly Definition, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/microcephaly/basics/definition/con-20034823, geraadpleegd op 30 mei 2016
  • Microcephaly Symptoms, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/microcephaly/basics/symptoms/con-20034823, geraadpleegd op 30 mei 2016
  • Microcephaly Symptoms & Causes, http://www.childrenshospital.org/conditions-and-treatments/conditions/microcephaly/symptoms-and-causes, geraadpleegd op 30 mei 2016

Reageer op het artikel "Microcefalie: Te klein hoofd door aandoeningen of infecties"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 09-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Skeletafwijkingen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!