Zuurvaste kleuring: Onderzoek naar tuberculose of nocardiose

Zuurvaste kleuring: Onderzoek naar tuberculose of nocardiose De zuurvaste kleuring is een laboratoriumonderzoek waardoor de laborant bepaalt of een monster van weefsel, bloed of andere lichaamsvloeistoffen besmet is met de bacteriën die tuberculose, nocardiose en andere ziekten veroorzaken. Deze bacteriën zijn gekenmerkt door een sterke celwand die resistent zijn tegen andere vormen van kleuring. Voor dit kleuringsonderzoek in een laboratorium heeft de arts een monster nodig van diverse lichaamsvloeistoffen van de patiënt, afhankelijk van de aard en locatie van de vermoedelijke infectie. In de meeste gevallen zijn weinig risico’s verbonden aan het afnemen van deze monsters. De zuurvaste bacteriën krijgen een andere kleur en zijn hierdoor positief voor een infectie. Een gepaste behandeling is dankzij deze eenvoudige test beschikbaar voor de patiënt.

Indicatie zuurvaste kleuring

De arts voert dit onderzoek uit als hij wil weten of de patiënt besmet is met de bacterie die tuberculose, nocardiose of gerelateerde infecties veroorzaakt. Door de kleuring weet hij of hij te maken heeft met een zuurvaste of niet-zuurvaste bacterie. Dankzij de testresultaten weet de arts welke behandeling de patiënt nodig heeft.

Voorbereiding: Monster verzamelen

De voorbereiding hangt af van welk monster nodig is en hoe de arts dit wenst te verzamelen. De arts verzamelt een monster van beenmerg, bloed, huidweefsel, ontlasting; sputum (slijm) of urine van de patiënt. Dit is namelijk afhankelijk van de locatie van de vermoedelijke infectie.

Beenmergpunctie

Voor een beenmergpunctie reinigt de arts eerst een gebied aan he bekken, het borstbeen of het heupbeen, daarna verdooft hij dit en vervolgens neemt hij een monster via een speciale naald om dan weer het gebied met een steriel verband af te sluiten.

Bloedonderzoek

Bij een bloedonderzoek reinigt de arts eerst het prikgebied, om daarna een elastische band op de bovenarm van de patiënt te plaatsen en vervolgens in een ader bloed af te nemen met een naald. De arts verwijdert na het prikken de naald en brengt een gaasje aan op de prikwonde.

Huidbiopsie

Een huidbiopsie is mogelijk op diverse manieren en is na een verdoving ook niet pijnlijk voor de patiënt.

Ontlasting

Voor het verkrijgen van een ontlastingsstaal, plast de patiënt eerst volledig leeg, trekt hij handschoenen aan en dan poept hij in een speciaal daarvoor voorzien potje. Hij doet het nadien het potje dicht en gooit de handschoenen weg.

Sputum of slijm

Wanneer een patiënt sputum of slijm ophoest, gaat dit in een speciaal potje dat hij direct daarna dichtdoet. Lukt het zelf ophoesten niet, dan voert de arts hiervoor een bronchoscopie uit (inwendig kijkonderzoek van de luchtwegen). De arts verdooft eerst de keel van de patiënt met een spray en plaatst dan een lange flexibele buis met een vergrootglas en een lampje in de keel en zo neemt hij een monster van sputum.

Urine

Wanneer een urineonderzoek vereist is voor de zuurvaste kleuring, reinigen mannen en vrouwen de genitaliën met steriele doekjes alvorens in een daarvoor geschikt potje te plassen. De eerste seconden van de urinestraal doet hij niet in een potje maar de rest van de urine wel. Na het plassen, plaatst de patiënt meteen een deksel op het potje, wast hij de handen en brengt hij dit potje meteen naar de dokter of anders plaatst hij dit maximaal 24u in een koelkast.

Onderzoek van bacteriën in laboratorium

Dit monster gaat voor verder onderzoek naar een laboratorium. De laborant plaatst vooreerst een deel van het monster op een glasplaatje. De bacteriën groeien gedurende twee dagen op kamertemperatuur en verspreiden zich. Een laborant voegt daarna een kleurstof (methyleenblauwoplossing) toe aan een verwarmde bacteriekweek, die hij vervolgens in een zure oplossing wast. Na het wassen met zuur, behouden de cellen van bepaalde bacteriën de kleurstof geheel of gedeeltelijk. Zuurvaste bacteriën kleuren rood terwijl de andere bacteriën een blauwe kleur hebben. Bacteriën die vasthouden aan de eerste kleurstof zijn "zuurvast", omdat ze zich verzetten tegen de zure was. Dit type bacterie is geassocieerd met tuberculose, nocardiose en andere infecties.

Normale resultaten

Wanneer de laborant geen zuurvaste resultaten vindt, houdt dit in dat zich geen zuurvaste bacteriën bevinden op het gekleurde monster en de patiënt niet lijdt aan tuberculose of een aanverwante aandoening.

Abnormale resultaten: Nocardiose en tuberculose

Afwijkende resultaten zijn te wijten aan:
  • Nocardia-infecties (ook veroorzaakt door een bacterie): Bepaalde delen van elke cel behouden kleur van de kleurstof. Deze potentieel gevaarlijke infectie start in de longen maar een verspreiding naar de botten, huid en hersenen is mogelijk, zeker bij patiënten met een verzwakt immuunsysteem.
  • Tuberculose en de daarmee samenhangende infecties: De bacterie Mycobacterium tuberculosis is volledig zuurvast.

Risico's

De risico’s van de test hangen af van de manier waarop de arts het monster verzamelt. Meestal zijn erg weinig risico's verbonden aan deze onderzoeken.

Lees verder

© 2016 - 2020 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Bacteriën nader bekeken: de Gram-kleuringBacteriën nader bekeken: de Gram-kleuringBacteriën zijn organismen die zo klein zijn dat ze met het blote oog niet kunnen worden waargenomen. Om ze te kunnen bes…
Het verschil tussen prokaryote en eukaryote cellenDe Fylogenetische verwantschap tussen micro-organismen, kan bepaald worden door vergelijkende RNA-analyse. Hieruit is ge…
Bacteriën nader bekeken: morfologie onder de microscoopBacteriën nader bekeken: morfologie onder de microscoopBacteriën zijn te klein om met het blote oog te kunnen zien. Onder de microscoop echter kunnen verschillende kenmerken o…
Gram-negatieve bacteriënTot de gram-negatieve bacteriën behoren enkele belangrijke verwekkers van bacteriële infecties. Maar wat betekent gram-n…

Frenulotomie: het inknippen van het tongriempjeFrenulotomie: het inknippen van het tongriempjeEen te kort tongriempje is iets wat aangeboren is. Het kan niet op latere leeftijd voorkomen, maar het is wel erfelijk.…
Acetonvergiftiging: Problemen met ademhaling en bewustzijnAcetonvergiftiging: Problemen met ademhaling en bewustzijnAceton (Dimethyl formaldehyde, dimethylketon) is een chemische stof die zich in veel huishoudelijke producten bevindt zo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Commune Absence Giboyeuse, Flickr (CC BY-2.0)
  • Acid-Fast Stain Tests, http://www.healthline.com/health/acid-fast-stain#Overzicht1, geraadpleegd op 1 augustus 2016
  • Acid-fast stain, https://medlineplus.gov/ency/article/003766.htm, geraadpleegd op 1 augustus 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 1 augustus 2016
  • Inleiding tot zuurvaste kleuring, http://nl.viva-read.com/article/inleiding-tot-zuurvaste-kleuring, geraadpleegd op 1 augustus 2016
  • Zuurvast kleuring volgens Ziehl-Neelsen, http://www.microbiologie.info/Zuurvastkleuring.html, geraadpleegd op 1 augustus 2016

Reageer op het artikel "Zuurvaste kleuring: Onderzoek naar tuberculose of nocardiose"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 10-02-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Longaandoeningen
Bronnen en referenties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!