Geurbeleving: Waarom is dat zo belangrijk voor de mens?

Geurbeleving: Waarom is dat zo belangrijk voor de mens? Geur is, volgens het woordenboek, het waarnemen van de aanwezigheid van een gasvormige uitwaseming door de neus (Encyclo, 2016). Het waarnemen van geuren is een onderdeel van de zintuigelijke informatieverzameling en wordt vaak onderschat ten opzichte van de andere zintuigen, maar waarom is geur eigenlijk zo belangrijk voor de mens?

Hoe nemen we geur waar?

Een neus heeft, naast de ademhaling, de functie om te ruiken. Een geur ontstaat door kleine deeltjes geurstof die aanwezig zijn in de lucht. Door de ademhaling komen de geurstoffen langs het reukslijmvlies, boven in de neusholte. In het reukslijmvlies zijn trilharen gelegen die geurstoffen opvangen en vervolgens via de reukzenuw signalen aan de hersenen afgeven (Gezondheidsnet, 2016; EduMedia, 2016). Het waarnemen van geur is echter niet voor iedereen vanzelfsprekend. Een bacterie, een virus of een trauma kan bijvoorbeeld de reukzenuw aantasten en anosmie veroorzaken. Anosmie is de benaming van een aandoening, waarbij totaal reukverlies optreedt. Soms is het tijdelijk, maar het kan ook onomkeerbaar zijn. Totaal reukverlies is een groot gemis voor de smaak, maar daarnaast verdwijnen geurherinneringen en mist de mens een alarmfunctie (Mulder, 2013). De alarmfunctie van de neus bestaat bijvoorbeeld uit het waarschuwen voor bedorven voedsel of gevaarlijke situaties, zoals een brand (Agenda Plus, 2009).

Geur en smaak?

Geur speelt een grotere rol in ons leven dan vaak gedacht wordt. Smaak wordt bijvoorbeeld door negentig procent door geur bepaald (Lenntech, 2016). Smaakpapillen kunnen enkel de kwaliteiten ‘zoet’, ‘zuur’, ‘bitter’ en ‘zout’ onderscheiden. De rest van de smaken worden onderscheiden door geur (Air Aroma, 2016). Bij het eten wordt voedsel in de mond warm, waardoor er aromastoffen vrijkomen. Het bewegen van de mond en de tong versterkt dit effect. Uiteindelijk, bij het slikken, komen de aromastoffen van de mond- in de neusholte terecht en wordt het reukcentrum in de hersenen geactiveerd (Ontwikkelcentrum, 2016).

Geur, geheugen en emoties?

In de hersenen liggen er directe verbindingen tussen de reukschors en het limbische systeem. Het limbische systeem is het gedeelte van de hersenen dat betrokken is bij herinneringen en emoties (Hersenstichting, 2016). In vergelijking met andere zintuigen heeft de reukzin dus een belangrijke rol bij het oproepen van herinneringen (EduMedia, 2016). Geuren worden bijna altijd in het langetermijngeheugen opgeslagen. Bij het ruiken van een bepaalde geur ontstaat dan een onbekende emotie die naderhand kan gekoppeld kan worden aan herinnering uit het verleden (Eaude, 2016). Dit wordt ook wel het ‘Proustfenomeen’ genoemd. Marcel Proust, een Fransman, beschrijft in één van zijn boeken een flashback naar aanleiding van een geur (Nadelunch, 2014). Het is wetenschappers nog niet gelukt om het fenomeen te verklaren, maar het feit is wel dat geuren onbewust aan herinneringen worden gekoppeld (Oude Elferink, 2012).

Het effect van geur

Oude beschavingen maakten al gebruik van allerlei plantengeuren. In de twintigste eeuw is echter pas het gebruik van geuren in therapeutische vorm ontstaan; de aromatherapie (Agenda Plus, 2009). Bij aromatherapie worden etherische oliën gebruikt. Etherische oliën worden ook wel essentiële oliën genoemd. Essentiële oliën zijn vloeistoffen die gewonnen worden uit bomen, bloemen, struiken, zaden en wortelen. Deze vloeistoffen beschermen een plant, maar hebben ook een belangrijke taak bij het groeien en bepalen daarnaast de geur van een plant. Niet alleen voor planten zijn deze oliën essentieel; uit onderzoek blijkt namelijk dat deze oliën een positieve werking op het lichaam en de geest kunnen hebben (Aromatherapie, 2017). Geurprikkels hebben in vergelijking met de andere zintuigelijke prikkels het meeste invloed op hersenactiviteit. De geur van lavendel heeft bijvoorbeeld kalmerende effecten, maar helpt daarnaast ook tegen hoofdpijn. De geur van rozemarijn verbetert het geheugen en ook heeft deze geur de eigenschap om fysieke uitputting, hoofdpijn en mentale vermoeidheid tegen te gaan (Evans, 2012). Naast de voorgaande werkingen van essentiële oliën kunnen bepaalde varianten ook preventief aangewend worden, bijvoorbeeld gericht op immuniteit, de huid en circulatie. De toepassing van de essentiële oliën kan verschillend zijn. Soms wordt de olie gebruikt om het lichaam plaatselijk te masseren, maar in andere gevallen verdient het inhaleren van de oliën de voorkeur. Een aromatherapeut kan daar uitsluitsel over geven (Aromatherapie, 2017).
© 2017 - 2020 Marjolein94, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Anosmie: oorzaken, gevolgen, behandelingAnosmie: oorzaken, gevolgen, behandelingAnosmie is het totale verlies van het reukvermogen. In Nederland hebben minstens 350.000 mensen een reuk- en smaakstoorn…
Anosmie: niet kunnen ruikenAnosmie: niet kunnen ruikenWanneer iemand totaal niets meer kan ruiken, spreken we van anosmie. Niet kunnen ruiken heeft ook invloed op smaak. Je e…
HelderruikendheidWat is Helderruikenheid. Andere namen hiervoor zijn: paranormaal ruiken en helder ruiken.Wat zijn de mogelijkheden van h…
Geen reukvermogen hebben: wat  als je niet kunt ruiken?Geen reukvermogen hebben: wat als je niet kunt ruiken?In Nederland zijn er zo’n 250.000 tot 300.000 mensen die niet kunnen ruiken. Dat beïnvloedt hun dagelijkse gang van zake…

Coloscopie, een bredere kijk op de darmColoscopie, een bredere kijk op de darmEen coloscopie wordt vaak uitgevoerd. Het is bewezen dat het kan helpen om verschillende ziektes in een vroeg stadium te…
Clownerie in de hulpverleningClownerie in de hulpverleningOveral in de wereld zijn mensen die clownerie kunnen gebruiken. Mensen met een slecht vooruitzicht of mensen die tijdeli…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Aimeeimbeau, Pixabay
  • Air Aroma (2016). Waarom is geur belangrijk? Op 13 december 2016 ontleend aan: http://www.air-aroma.nl/blog/waarom-is-geur-belangrijk
  • Agenda Plus (2009). Aromatherapie: Geuren als wegwijzers. Op 18 januari 2017 ontleend aan: http://www.agendaplus.be/index.php/be/nl/publikatie/artikel/gezondheid/9554/aromatherapiegeuren-alswegwijzers
  • Aromatherapie (2017). Aromatherapie. Info. Op 18 januari 2017 ontleend aan: http://www.aromatherapie-info.com/
  • EduMedia (2016). Reukzin. Op 14 december 2016 ontleend aan: http://www.edumedia-sciences.com/nl/media/23
  • Encyclo (2016). Geur. Op 13 december 2016 ontleend aan: http://www.encyclo.nl/begrip/geur
  • Evans, L. (2012). 6 scents that can transform your mood and productivity. Op 20 december 2016 ontleend aan: https://www.entrepreneur.com/article/224575
  • Gezondheidsnet (2016). Ruiken doe je zo. Op 14 december 2016 ontleend aan: https://www.gezondheidsnet.nl/medisch/ruiken-doe-je-zo
  • Hersenstichting (2016). Limbisch systeem. Op 14 december 2016 ontleend aan: https://www.hersenstichting.nl/alles-over-hersenen/de-hersenen/anatomie/limbisch-systeem
  • Lenntech (2016). Geurinformatie. Op 13 december 2016 aan: http://www.lenntech.nl/geur.htm
  • Mulder, A. (2013). Niets ruiken en niets proeven. Wat is anosmie? Op 20 december 2016 ontleend aan: http://www.gezondheidenco.nl/90241/niets-ruiken-en-niets-proeven-wat-anosmie/
  • Nadelunch (2014). Over herinnering, geheugen en… Wat wilde ik ook alweer schrijven? Op 14 december 2016 ontleend aan: http://www.nadelunch.com/brein-3/wetenschap-brein-3/over-herinnering-geheugen-en-wat-wilde-ik-ook-alweer-schrijven/
  • Ontwikkelcentrum (2016). Beoordelen op smaak en geur. Op 20 december 2016 ontleend aan: www.ontwikkelcentrum.nl/objects/smaaklessen/OC-29020p4-4.pdf
  • Oude Elferink, E. (2016). Handig ding: Geur. Op 14 december 2016 ontleend aan: http://www.volkskrant.nl/archief/handig-ding-geur~a3341783/

Reageer op het artikel "Geurbeleving: Waarom is dat zo belangrijk voor de mens?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Marjolein94
Laatste update: 24-01-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!